Luchtfoto uit Tweede Wereldoorlog toont don­jon Blauwe Toren

 

Luchtfoto uit Tweede Wereldoorlog toont donjon Blauwe Toren in de Duveltjesgracht te Gorinchem

Arie Saakes, foto Toos Busch

Amateur-arche­o­loog Arie Saakes deed enke­le maan­den gele­den een spec­ta­cu­lai­re vondst. Op een lucht­fo­to van de Royal Air Force uit 1944 meen­de hij de con­tou­ren van het don­jon van de Blauwe Toren te zien.

Luchtfoto’s kun­nen veel inte­res­san­te infor­ma­tie over arche­o­lo­gi­sche vind­plaat­sen ople­ve­ren, maar niet iede­re opna­me is geschikt. De foto moet aller­eerst op een hel­de­re, liefst kou­de, dag geno­men zijn. Ook tijd­stip, hoog­te, reso­lu­tie en de hoek waar­in de opna­me is gemaakt, zijn bepa­lend. Bovendien is het zon­der goe­de voor­ken­nis van het gebied niet een­vou­dig te bepa­len wat je pre­cies op de foto ziet.

Arie Saakes bestu­deert al vijf jaar kaar­ten en luchtfoto’s. In eer­ste instan­tie geloof­de hij zijn ogen niet en ging daar­na tien­tal­len ande­re luchtfoto’s onder­zoe­ken. Uiteindelijk lever­de dit nog negen ande­re ver­ge­lijk­ba­re foto’s op. De opna­mes date­ren tus­sen 1933 en 1986. De kwa­li­teit is wel­is­waar wis­se­lend, maar alle negen tonen tel­kens dezelf­de ron­de con­tou­ren weer­spie­geld in het water van de Duveltjesgracht.

Bevestiging

De  R.A.F. foto beves­tigt de eer­de­re recon­struc­ties zoals gemaakt door Annema. Opvallend is wel dat de door­sne­de van het don­jon op de foto klei­ner lijkt dan tot dus­ver op basis van bere­ke­nin­gen werd aan­ge­no­men. Een eer­de­re ver­on­der­stel­ling dat dit moge­lijk door weer­spie­ge­ling in het gracht­wa­ter werd ver­oor­zaakt gaat niet op. Op basis van de ont­werp­te­ke­ning door Jacob Kemp, waar­op de Blauwe Toren nog onder­deel uit­maakt van de nieu­we ves­ting ; lijkt het  dat we de bin­nen­zij­de van de toren zien, dus zon­der ommu­ring. De kaart van Kemp werd op schaal gete­kend. De dia­me­ter van de bin­nen­zij­de van het don­jon ligt tus­sen de 24 en 25 meter. Deze afme­ting komt goed over­een met wat we op de lucht­fo­to zien. Maar hoe dan ook : zon­der een nader arche­o­lo­gisch onder­zoek ter plek­ke blijft alles voor­als­nog the­o­rie.

Luchtfoto uit Tweede Wereldoorlog toont donjon Blauwe Toren in de Duveltjesgracht te Gorinchem

Detail plat­te­grond Jacob Kemp 1592 – 1597 met Blauwe Toren als onder­deel van de ves­ting­muur

Luchtfoto uit Tweede Wereldoorlog toont donjon Blauwe Toren in de Duveltjesgracht te Gorinchem

Detail kaart Symon en Cornelis Jansz uit 1592, Hingman Collectie Nationaal Archief

Luchtfoto uit Tweede Wereldoorlog toont donjon Blauwe Toren in de Duveltjesgracht te Gorinchem

Detail stads­plat­te­grond, Jacob van Deventer (1558), Hingman Collectie, Nationaal Archief

Luchtfoto uit Tweede Wereldoorlog toont donjon Blauwe Toren in de Duveltjesgracht te Gorinchem

Tekening Jacob van Deventer gepro­jec­teerd op Google Maps door W. Annema

Tweede Wereldoorlog

De foto is mid­den in de Hongerwinter bij hel­der vries­weer (Den Bilt -3,8°) geno­men. Opvallend is de wir­war van loop­gra­ven en geschut­sput­jes Buiten de Waterpoort en op de ves­ting. Het gehe­le gebied was een maand ervoor ont­ruimd en niet lan­ger toe­gan­ke­lijk voor de bewo­ners van de stad. De aan­leg­plaats voor de veer­bo­ten is met rood krijt omcir­keld als een moge­lijk ‘tar­get’. Twee maan­den eer­der had men de veer­boot Gorinchem V bij Sleeuwijk door beschie­ting tot zin­ken gebracht.

Voor tech­ni­sche infor­ma­tie over de lucht­fo­to zie de web­si­te van Dotka Data

Deel of print dit bericht

Reacties kunnen niet achtergelaten worden op dit moment.