Luchtfoto uit Tweede Wereldoorlog toont Blauwe Toren

 

Amateurarcheoloog Arie Saakes deed enkele maanden geleden een spectaculaire vondst. Op een luchtfoto van de Royal Air Force uit 1944 meende hij de contouren van het donjon van de Blauwe Toren te zien.

Luchtfoto uit Tweede Wereldoorlog toont donjon Blauwe Toren in de Duveltjesgracht te Gorinchem

Arie Saakes, foto Toos Busch

Luchtfoto’s kunnen veel interessante informatie over archeologische vindplaatsen opleveren, maar niet iedere opname is geschikt. De foto moet allereerst op een heldere, liefst koude, dag genomen zijn. Ook tijdstip, hoogte, resolutie en de hoek waarin de opname is gemaakt, zijn bepalend. Bovendien is het zonder goede voorkennis van het gebied niet eenvoudig te bepalen wat je precies op de foto ziet.

Arie Saakes bestudeert al vijf jaar kaarten en luchtfoto’s. In eerste instantie geloofde hij zijn ogen niet en ging daarna tientallen andere luchtfoto’s onderzoeken. Uiteindelijk leverde dit nog negen andere vergelijkbare foto’s op. De opnames dateren tussen 1933 en 1986. De kwaliteit is weliswaar wisselend, maar alle negen tonen telkens dezelfde ronde contouren weerspiegeld in het water van de Duveltjesgracht.

Bevestiging

De  R.A.F. foto bevestigt de eerdere reconstructies zoals gemaakt door Annema. Opvallend is wel dat de doorsnede van het donjon op de foto kleiner lijkt dan tot dusver op basis van berekeningen werd aangenomen. Een eerdere veronderstelling dat dit mogelijk door weerspiegeling in het grachtwater werd veroorzaakt gaat niet op. Op basis van de ontwerptekening door Jacob Kemp, waarop de Blauwe Toren nog onderdeel uitmaakt van de nieuwe vesting; lijkt het  dat we de binnenzijde van de toren zien, dus zonder ommuring. De kaart van Kemp werd op schaal getekend. De diameter van de binnenzijde van het donjon ligt tussen de 24 en 25 meter. Deze afmeting komt goed overeen met wat we op de luchtfoto zien. Maar hoe dan ook: zonder een nader archeologisch onderzoek ter plekke blijft alles vooralsnog theorie.

Detail plattegrond Jacob Kemp 1592-1597 met de Blauwe Toren als onderdeel van de vestingmuur

Detail plattegrond Jacob Kemp 1592-1597 met de Blauwe Toren als onderdeel van de vestingmuur

Detail kaart Symon en Cornelis Jansz uit 1592, Hingman Collectie Nationaal Archief

Detail kaart Symon en Cornelis Jansz uit 1592, Hingman Collectie Nationaal Archief

Detail stadsplattegrond, Jacob van Deventer (1558), Hingman Collectie, Nationaal Archief

Detail stadsplattegrond, Jacob van Deventer (1558), Hingman Collectie, Nationaal Archief

Tekening Jacob van Deventer geprojecteerd op Google Maps door W. Annema

Tekening Jacob van Deventer geprojecteerd op Google Maps door W. Annema

Tweede Wereldoorlog

De foto is midden in de Hongerwinter bij helder vriesweer (Den Bilt -3,8°) genomen. Opvallend is de wirwar van loopgraven en geschutsputjes Buiten de Waterpoort en op de vesting. Het gehele gebied was een maand ervoor ontruimd en niet langer toegankelijk voor de bewoners van de stad. De aanlegplaats voor de veerboten is met rood krijt omcirkeld als een mogelijk ‘target’. Twee maanden eerder had men de veerboot Gorinchem V bij Sleeuwijk door beschieting tot zinken gebracht.

Voor technische informatie over de luchtfoto zie de website van Dotka Data

Haalbaarheidsonderzoek hotel Buiten de Waterpoort

Haalbaarheidsonderzoek hotel Buiten de Waterpoort

  In oktober 2017 diende de ontwikkelaar het haalbaarheidsonderzoek in, ter voorbereiding op de bouw van een hotel op de locatie Buiten de Waterpoort. De documenten zijn door de gemeente beoordeeld ...

Aanvullend bouwhistorisch onderzoek Buiten de Waterpoort

Aanvullend bouwhistorisch onderzoek Buiten de Waterpoort

  Gemeente Gorinchem ontving eind oktober de resultaten van het haalbaarheidsonderzoek over het inpassen van archeologische vondsten in de vloer van het hotel dat gebouwd wordt op de locatie Buiten de ...

Booronderzoek Buiten de Waterpoort

Booronderzoek Buiten de Waterpoort

  Woensdag 30 augustus werden rond de eerder bij archeologisch onderzoek aangetroffen muurresten Buiten de Waterpoort mechanische grondboringen verricht om een beter zicht te krijgen in de situering van nog onder ...

Groen licht voor haalbaarheidsonderzoek

Groen licht voor haalbaarheidsonderzoek

  De vergunninghouder van het hotel Buiten de Waterpoort heeft een voorstel gedaan om de archeologische vondsten in te passen in het te bouwen hotel. Dit voorstel dient eerst onderzocht te ...

Rapport onderzoek Buiten de Waterpoort

Rapport onderzoek Buiten de Waterpoort

  Het evaluatierapport van het archeologisch onderzoek in het kader van de vergunningsprocedure voor de bouw van een hotel Buiten de Waterpoort is bekend. Voornaamste conclusie en aanbevelingen: de aangetroffen verdedigingswerken ...

Buiten de Waterpoort

Buiten de Waterpoort

  Een foto-impressie van het archeologisch onderzoek naar de gevonden muurresten Buiten de Waterpoort in Gorinchem. Gemaakt door SOB Research op 17 maart jl.

Wat kun je met de Blauwe Toren?

Wat kun je met de Blauwe Toren?

  De opgraving van de funderingen Buiten de Waterpoort te Gorinchem houdt de gemoederen in de stad bezig. Als vervolg op de lezingenavond eerder in het Gymnasium te Gorinchem organiseert de ...

Reconstructie exacte ligging Blauwe Toren

Reconstructie exacte ligging Blauwe Toren

  Er leven nog veel vragen over de exacte ligging van de resten van het voormalige kasteelcomplex de Blauwe Toren.  Op verzoek van de Stichting Menno van Coehoorn projecteerde ir. W. Annema ...

Vestingtoren

Vestingtoren

  Eind november deden archeologen bij een proefsleuvenonderzoek een bijzondere vondst in het gebied Buiten de Waterpoort: een deel van de oude stadsmuur uit de 14de eeuw met een bijbehorende toren. ...

Reacties kunnen niet achtergelaten worden op dit moment.