Luchtfoto uit Tweede Wereldoorlog toont Blauwe Toren

 

Amateurarcheoloog Arie Saakes deed enke­le maan­den gele­den een spec­ta­cu­lai­re vondst. Op een lucht­fo­to van de Royal Air Force uit 1944 meen­de hij de con­tou­ren van het don­jon van de Blauwe Toren te zien.

Luchtfoto uit Tweede Wereldoorlog toont donjon Blauwe Toren in de Duveltjesgracht te Gorinchem

Arie Saakes, foto Toos Busch

Luchtfoto’s kun­nen veel inte­res­san­te infor­ma­tie over arche­o­lo­gi­sche vind­plaat­sen ople­ve­ren, maar niet iede­re opna­me is geschikt. De foto moet aller­eerst op een hel­de­re, liefst kou­de, dag geno­men zijn. Ook tijd­stip, hoog­te, reso­lu­tie en de hoek waar­in de opna­me is gemaakt, zijn bepa­lend. Bovendien is het zon­der goe­de voor­ken­nis van het gebied niet een­vou­dig te bepa­len wat je pre­cies op de foto ziet.

Arie Saakes bestu­deert al vijf jaar kaar­ten en lucht­fo­to’s. In eer­ste instan­tie geloof­de hij zijn ogen niet en ging daar­na tien­tal­len ande­re luchtfoto’s onder­zoe­ken. Uiteindelijk lever­de dit nog negen ande­re ver­ge­lijk­ba­re foto’s op. De opna­mes date­ren tus­sen 1933 en 1986. De kwa­li­teit is wel­is­waar wis­se­lend, maar alle negen tonen tel­kens dezelf­de ron­de con­tou­ren weer­spie­geld in het water van de Duveltjesgracht.

Reconstructie ligging Blauwe Toren

Reconstructie ligging Blauwe Toren te Gorinchem

Projectie Blauwe Toren op Google Maps door Arie Saakes

Bevestiging

De  R.A.F. foto beves­tigt de eer­de­re recon­struc­ties zoals gemaakt door Annema (zie onder). Opvallend is wel dat de door­sne­de van het don­jon op de foto klei­ner lijkt dan tot dus­ver op basis van bere­ke­nin­gen werd aan­ge­no­men. Een eer­de­re ver­on­der­stel­ling dat dit moge­lijk door weer­spie­ge­ling in het gracht­wa­ter werd ver­oor­zaakt gaat niet op. Op basis van de ont­werp­te­ke­ning door Jacob Kemp, waar­op de Blauwe Toren nog onder­deel uit­maakt van de nieu­we ves­ting ; lijkt het  dat we de bin­nen­zij­de van de toren zien, dus zon­der ommu­ring. De kaart van Kemp werd op schaal gete­kend. De dia­me­ter van de bin­nen­zij­de van het don­jon ligt tus­sen de 26 en 27 meter. Deze afme­ting komt goed over­een met wat we op de lucht­fo­to zien. Maar hoe dan ook : zon­der een nader arche­o­lo­gisch onder­zoek ter plek­ke blijft alles voor­als­nog the­o­rie.

Detail plattegrond Jacob Kemp 1592-1597 met de Blauwe Toren als onderdeel van de vestingmuur

Detail plat­te­grond Jacob Kemp 1592 – 1597 met de Blauwe Toren als onder­deel van de ves­ting­muur

Detail kaart Symon en Cornelis Jansz uit 1592, Hingman Collectie Nationaal Archief

Detail kaart Symon en Cornelis Jansz uit 1592, Hingman Collectie Nationaal Archief

Detail stadsplattegrond, Jacob van Deventer (1558), Hingman Collectie, Nationaal Archief

Detail stads­plat­te­grond, Jacob van Deventer (1558), Hingman Collectie, Nationaal Archief

Tekening Jacob van Deventer geprojecteerd op Google Maps door W. Annema

Tekening Jacob van Deventer gepro­jec­teerd op Google Maps door W. Annema

Tweede Wereldoorlog

De foto is mid­den in de Hongerwinter bij hel­der vries­weer (Den Bilt ‑3,8°) geno­men. Opvallend is de wir­war van loop­gra­ven en geschut­sput­jes Buiten de Waterpoort en op de ves­ting. Het gehe­le gebied was een maand ervoor ont­ruimd en niet lan­ger toe­gan­ke­lijk voor de bewo­ners van de stad. De aan­leg­plaats voor de veer­bo­ten is met rood krijt omcir­keld als een moge­lijk ‘tar­get’ ?. Twee maan­den eer­der had men de veer­boot Gorinchem V bij Sleeuwijk door beschie­ting tot zin­ken gebracht.

Voor tech­ni­sche infor­ma­tie over de lucht­fo­to zie de web­si­te van Dotka Data

Onderzoek haalbaarheid hotel Buiten de Waterpoort

Onderzoek haal­baar­heid hotel Buiten de Waterpoort

  In okto­ber 2017 dien­de de ont­wik­ke­laar het haal­baar­heids­on­der­zoek in, ter voor­be­rei­ding op de bouw van …

Binnenkort twee nieuwe publicaties over de Blauwe Toren

Binnenkort twee nieu­we publi­ca­ties over de Blauwe Toren

  Binnenkort ver­schijnt de eer­ste bun­del van de Stichting Kastelenstudies Nederland (SKN). De SKN heeft als …

Aanvullend bouwhistorisch onderzoek Buiten de Waterpoort

Aanvullend bouw­his­to­risch onder­zoek Buiten de Waterpoort

  Gemeente Gorinchem ont­ving eind okto­ber de resul­ta­ten van het haal­baar­heids­on­der­zoek over het inpas­sen van arche­o­lo­gi­sche …

Booronderzoek Buiten de Waterpoort

Booronderzoek Buiten de Waterpoort

  Woensdag 30 augus­tus wer­den rond de eer­der bij arche­o­lo­gisch onder­zoek aan­ge­trof­fen muur­res­ten Buiten de Waterpoort …

Groen licht voor onderzoek haalbaarheid

Groen licht voor onder­zoek haal­baar­heid

  De ver­gun­ning­hou­der van het hotel Buiten de Waterpoort heeft een voor­stel gedaan om de arche­o­lo­gi­sche …

Rapport onderzoek Buiten de Waterpoort

Rapport onder­zoek Buiten de Waterpoort

  Het eva­lu­a­tie­rap­port van het arche­o­lo­gisch onder­zoek in het kader van de ver­gun­nings­pro­ce­du­re voor de bouw …

Buiten de Waterpoort

Buiten de Waterpoort

  Een foto-impres­­sie van het arche­o­lo­gisch onder­zoek naar de gevon­den muur­res­ten Buiten de Waterpoort in Gorinchem. …

Wat kun je met de Blauwe Toren?

Wat kun je met de Blauwe Toren ?

  De opgra­ving van de fun­de­rin­gen Buiten de Waterpoort te Gorinchem houdt de gemoe­de­ren in de …

Reconstructie exacte ligging Blauwe Toren

Reconstructie exac­te lig­ging Blauwe Toren

  Er leven nog veel vra­gen over de exac­te lig­ging van de res­ten van het voor­ma­li­ge kas­teel­com­plex …

Vestingtoren

Vestingtoren

  Eind novem­ber deden arche­o­lo­gen bij een proef­sleu­ven­on­der­zoek een bij­zon­de­re vondst in het gebied Buiten de …

Reacties kunnen niet achtergelaten worden op dit moment.