Archeologie Gorinchem https://www.archeologiegorinchem.com Archeologisch onderzoek in de gemeente Gorinchem Mon, 14 Oct 2019 07:12:41 +0000 nl hourly 1 https://wordpress.org/?v=5.2.4 https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/01/cropped-Gemeente-Gorinchem-Logo-vierkant-32x32.png Archeologie Gorinchem https://www.archeologiegorinchem.com 32 32 Speuren door het depot of je eigen tegeltje ontwerpen? https://www.archeologiegorinchem.com/archeologiedagen-2019/ Mon, 09 Sep 2019 06:35:49 +0000 https://www.archeologiegorinchem.com/?p=15592   Grijp je kans en breng een bezoek aan het gemeentelijk archeologiedepot van Gorinchem. Normaal gesproken kun je het depot en de werkruimte alleen op afspraak bezoeken. Maar tijdens de Nationale Archeologiedagen van vrijdag 11 tot en met zondag 13 oktober zijn wij van 14.00 tot 17.00 uur geopend voor publiek. De toegang‚Ķ

Lees verder

Het bericht Speuren door het depot of je eigen tegeltje ontwerpen? verscheen eerst op Archeologie Gorinchem.

]]>

 

Archeologiedagen Gorinchem 2019

Grijp je kans en breng een bezoek aan het gemeentelijk archeologiedepot van Gorinchem. Normaal gesproken kun je het depot en de werkruimte alleen op afspraak bezoeken. Maar tijdens de Nationale Archeologiedagen van vrijdag 11 tot en met zondag 13 oktober zijn wij van 14.00 tot 17.00 uur geopend voor publiek. De toegang is gratis.

Programma

  • Kinderen (8‚Äď12 jaar) kunnen op vrijdag‚ÄĎ, zaterdag- en zondagmiddag naar vondsten zoeken met een metaaldetector of opdrachten uitvoeren tijdens een speurroute. Voor de beste speurders valt daarmee een heus diploma te behalen!
  • (Jongere) kinderen kunnen een eigen tegeltje voor thuis ontwerpen.
  • Op zaterdag- en zondagmiddag kun je tijdens het vondstenspreekuur je eigen vondsten laten beoordelen door depotbeheerder Martin Veen.

Gorcumse tegeltjes

Afgelopen zomer werd tijdens de verbouwing van een oude kelder aan de Langendijk een grote hoeveelheid tegeltjes gevonden. De vondst kreeg veel aandacht in AD Rivierenland. Tijdens de open dagen kun je zien wat er ondertussen met deze tegeltjes gebeurde.

Wandtegels met cupido‚Äôs ca. 1650‚Äď1675 (klik thumbnails voor vergroting)

Van Prehistorie tot Tweede Wereldoorlog

In het archeologiedepot vind je alle vondsten die tijdens opgravingen in Gorinchem zijn aangetroffen. Een enorme collectie. Vari√ęrend van prehistorische vuurstenen werktuigjes, gevonden op de Dalemdonk, tot een reusachtige zeemijn uit de Tweede Wereldoorlog, ooit opgevist uit de Merwede.

Het depot is geen museum, maar heeft als belangrijke taak alle vondsten en documentatie van archeologisch onderzoek voor (toekomstig) wetenschappelijk onderzoek beschikbaar te houden. Gorinchem is de enige gemeente in ons land waar het archeologiedepot volledig door vrijwilligers wordt gerund.

Adres

Arkelsedijk 24
4206 AC Gorinchem
(0183) 66 01 78

De ingang is aan de dijkzijde van de brandweerkazerne.

Het bericht Speuren door het depot of je eigen tegeltje ontwerpen? verscheen eerst op Archeologie Gorinchem.

]]>
De boekjes van W.A. van der Donk (1894‚Äď1972) digitaal https://www.archeologiegorinchem.com/van-der-donk/ Sat, 06 Jul 2019 06:44:13 +0000 https://www.archeologiegorinchem.com/?p=15018   Geboren Gorcumer Wilhelmus Adrianus van der Donk (1894‚Äď1972) was vanuit Amsterdam actief als Statenlid en later ook gedeputeerde voor de Katholieke Volkspartij (KVP).  Daarnaast was hij werkzaam als repetitor (examenbegeleider) voor studenten. Van der Donk bleef contact met Gorinchem houden en richtte zijn belangstelling op de geschiedenis van de stad. Via krantenartikelen‚Ķ

Lees verder

Het bericht De boekjes van W.A. van der Donk (1894‚Äď1972) digitaal verscheen eerst op Archeologie Gorinchem.

]]>

 

Drs. W.A. van der Donk (1958), Provinciale Atlas Noord-Holland

Drs. W.A. van der Donk (1958), Provinciale Atlas Noord-Holland

Geboren Gorcumer Wilhelmus Adrianus van der Donk (1894‚Äď1972) was vanuit Amsterdam actief als Statenlid en later ook gedeputeerde voor de Katholieke Volkspartij (KVP).  Daarnaast was hij werkzaam als repetitor (examenbegeleider) voor studenten. Van der Donk bleef contact met Gorinchem houden en richtte zijn belangstelling op de geschiedenis van de stad.

Via krantenartikelen en brochures wist hij de gemiddelde Gorcumer te bereiken, maar behield daarbij een modern kritische benaderingswijze.

Met het eerste artikel ‚ÄėIets over Gorcum‚Äôs ouderdom en eerste stadrecht‚Äô nam hij dan ook meteen afstand van Van Goch1 en Emck2 Onder de verzameltitel ‚ÄėGorcumse Oudheden‚Äô behandelde Van der Donk verschillende onderwerpen.

Zijn interesse voor de geschiedschrijver Kemp3 en de bijdrage over de Martelaren van Gorcum kwam op milde wijze voort uit zijn katholieke achtergrond.4

 

 
Donk, W.A. van der (1930) Iets over Gorcum's Ouderdom en eerste Stadrecht, s.l. Donk, W.A. van der (1930)
Iets over Gorcum's Ouderdom en eerste Stadrecht, s.l.
Flipbook | PDF (1 MB)
Donk, W.A. van der (1932), Iets over Gorcum's oudste stadsrecht (1287). Donk, W.A. van der (1932)
Iets over Gorcum's oudste stadrecht (1287), s.l.
Flipbook | PDF (2 MB)
Donk, W.A. van der (1938) De geschiedenis der schrijfwijze van de plaatsnamen Gorinchem en Woudrichem, Gorcumse Oudheden 3, Gorinchem. Donk, W.A. van der (1938)
De geschiedenis der schrijfwijze van de plaatsnamen Gorinchem en Woudrichem, Gorcumse Oudheden 3, s.l.
Flipbook | PDF (2 MB)
Donk, W.A. van der (1949-1950) In de jaren '49, Gorcumse Oudheden 5, Gorinchem. Donk, W.A. van der (1950)
In de jaren '49, Gorcumse Oudheden 5, Gorinchem.
Flipbook | PDF (11 MB)
Donk, W.A. van der (1955) De oudste berichten over de Gorcumse Haven, Gorcumse Oudheden 7, Gorinchem. Donk, W.A. van der (1955)
De oudste berichten over de Gorcumse Haven, Gorcumse Oudheden 7, Gorinchem.
Flipbook | PDF (2 MB)
Donk, W.A. van der (1965) Van dorp tot stad, Gorcumse Oudheden 10, Gorinchem. Donk, W.A. van der (1965)
Van dorp tot stad, Gorcumse Oudheden 10, Gorinchem.
FlipbookPDF (4 MB)
 

 

Het bericht De boekjes van W.A. van der Donk (1894‚Äď1972) digitaal verscheen eerst op Archeologie Gorinchem.

]]>
De boekjes van W.F. Emck (1869‚Äď1929) digitaal https://www.archeologiegorinchem.com/de-boekjes-van-willem-frederik-emck/ Wed, 12 Jun 2019 21:33:41 +0000 https://www.archeologiegorinchem.com/?p=14706   Willem Frederik Emck wordt in 1869 te Gorinchem geboren. Zijn gelijknamige vader werkt dan voor het gemeentebestuur als bode. Zoals in die tijd niet ongebruikelijk, komt later ook junior in dienst op het stadhuis. Aanvankelijk in dezelfde functie als zijn vader, maar na enige tijd groeit hij door tot stadsontvanger. Vermoedelijk met‚Ķ

Lees verder

Het bericht De boekjes van W.F. Emck (1869‚Äď1929) digitaal verscheen eerst op Archeologie Gorinchem.

]]>

 

W F Emck (1869-1929)

W.F. Emck (1869‚Äď1929), collectie RAG.

Willem Frederik Emck wordt in 1869 te Gorinchem geboren. Zijn gelijknamige vader werkt dan voor het gemeentebestuur als bode. Zoals in die tijd niet ongebruikelijk, komt later ook junior in dienst op het stadhuis. Aanvankelijk in dezelfde functie als zijn vader, maar na enige tijd groeit hij door tot stadsontvanger.

Vermoedelijk met de hulp van zijn vader, die eerder assisteerde bij de herordening van het stadsarchief, weet hij de weg te vinden tussen de oude stukken en groeit zijn belangstelling voor de geschiedenis van zijn geboortestad. 5 Ook het contact met H.A. van Goch, 2 die voor zijn boek ‚ÄėVan Arkel‚Äôs oude Veste‚Äô regelmatig op het stadhuis archiefonderzoek verricht, stimuleert waarschijnlijk zijn interesse.

Dit is in Bethlehem

Als de historische vereniging ‚ÄúOud-Gorcum‚ÄĚ plannen heeft in het huis ‚ÄúDit is in Bethlehem‚ÄĚ aan de Gasthuisstraat een museum te starten, wordt Emck gevraagd om informatie te verzamelen over de geschiedenis van dit pand. Hij raadpleegt het kohier van verponding uit 1584, een per straat ingedeelde taxatielijst van al het onroerend goed waarover grondbelasting geheven werd. Dit levert hem weliswaar een interessant beeld van alle namen van huizen in de stad, maar jammer voor Emck: ‚ÄúDit is in Bethlehem‚ÄĚ komt er niet op voor. Het stadsarchief blijkt niet geheel compleet. De documenten die hij nodig heeft liggen in het Algemeen Rijksarchief in Den Haag. Na aanvraag van het gemeentebestuur komen ruim 300 boekdelen met oude aktes naar Gorinchem. Emck kan nu aan de slag. Hij ontpopt zich tot een gepassioneerd amateurhistoricus en leest honderden oude stukken door.

Projectie kaart Van Deventer, op moderne kaart, door W.F. Emck en W.P.C. Colthoff (1922)

Projectie kaart Jacob van Deventer (1558) op moderne kaart, door W.F. Emck en W.P.C. Colthoff (1922)

Oude namen van huizen en straten

Het resultaat mag er zijn: een lijvig en keurig handgeschreven boekwerk van ruim 15 cm dik, dat nog steeds in het Regionaal Archief aanwezig is. In 1914 verschijnt zijn boekje ‚ÄúOude namen van huizen en straten‚ÄĚ, als samenvatting van zijn onderzoek. Van Goch schrijft de inleiding.

Natuurlijk is het boekje ondertussen hier en daar gedateerd. Maar het geeft nog steeds een heel interessant overzicht van alle oorspronkelijke benamingen van huizen en straten in de Gorcumse binnenstad. Jammer genoeg gaat de inhoud niet verder terug dan 1540. Emck vertelt in zijn voorwoord dat hij de oudere archiefstukken helaas niet kon ontcijferen.

 

Emck, W.F. (1914) Oude namen van huizen en straten in Gorinchem, Gorinchem, p. 24-25. Emck, W.F. (1914)
Oude namen van huizen en straten in Gorinchem, Gorinchem.
Flipbook | PDF (5 MB)

Kroniek van Gorinchem

Ge√Įnspireerd door een jaartallenboekje uit zijn schooltijd schrijft Emck een handzaam boekje over de geschiedenis van Gorinchem. Zelf heeft hij de publicatie ervan niet meer mogen meemaken. Het verschijnt in zijn overlijdensjaar.

Wat geldt voor zijn publicatie over huizen en straten, is ook van toepassing op dit boekje. We moeten ons daarbij bewust zijn de tekst in in relatie tot zijn tijd en mogelijkheden te plaatsen. Met name het tijdperk dat Emck ‚ÄúHeerschappij der Heeren van Arkel‚ÄĚ noemt, met 1230 als stichtingsjaar van de stad, bevat veel fouten en is ondertussen vrijwel volledig achterhaald. Hij baseert zijn tekst vooral op de publicaties van H.A. van Gogh (1898),3 Cornelis van Zomeren (1755)4 en Abraham Kemp (1656).5 Desalniettemin blijft het vooral voor de jongere periodes een interessante uitgave.

Om met de woorden van Emck te besluiten: ‚ÄúDat ik geslaagd moge zijn in mijn liefhebberij-arbeid en zij voor velen eene aansporing moge zijn zich te verdiepen in de geschiedenis der aloude stad der Arkels is mijn hartelijke wensch‚ÄĚ.

 

Emck, W.F. (1926) Kroniek van Gorinchem. Geschiedkundige en Andere Aantekeningen in Chronologische volgorde 1230-1927. Emck, W.F. (1929)
Kroniek van Gorinchem. Geschiedkundige en Andere Aantekeningen in Chronologische volgorde 1230-1927, Gorinchem.
Flipbook | PDF (6 MB)

 

Het bericht De boekjes van W.F. Emck (1869‚Äď1929) digitaal verscheen eerst op Archeologie Gorinchem.

]]>
Een middeleeuwse gracht met verrassend veel water https://www.archeologiegorinchem.com/opgraving-knipsteeg-geen-school-maar-een-middeleeuwse-gracht-vol-met-water/ Fri, 31 May 2019 16:38:18 +0000 https://www.archeologiegorinchem.com/?p=14252   De afgelopen drie weken werd een opgraving uitgevoerd in de Knipsteeg te Gorinchem. Op basis van het vooronderzoek en de resultaten van de opgraving aan de Krijtstraat in 2002, was de verwachting meer te weten te komen over de 15de eeuwse Grote School zeer hoog. Ondanks dat tijdens het graafwerk niets van‚Ķ

Lees verder

Het bericht Een middeleeuwse gracht met verrassend veel water verscheen eerst op Archeologie Gorinchem.

]]>

 

Opgravingsterrein met in het midden een 19de eeuwse waterput. foto Hans Veenstra

Opgravingsterrein met in het midden een 19de eeuwse waterput. foto Hans Veenstra

De afgelopen drie weken werd een opgraving uitgevoerd in de Knipsteeg te Gorinchem. Op basis van het vooronderzoek en de resultaten van de opgraving aan de Krijtstraat in 2002, was de verwachting meer te weten te komen over de 15de eeuwse Grote School zeer hoog. Ondanks dat tijdens het graafwerk niets van deze school is teruggevonden, zijn de voorlopige resultaten van het onderzoek aan de Knipsteeg niet minder spectaculair. De komende maanden zal opgravingsbureau De Steekproef alle onderzoeksgegevens nader uitwerken.

Gracht

In de eerste week van de opgraving werden vooral funderingen van 17de eeuwse huizen onderzocht. Bij de aanleg van een nieuw vlak volgde een verassing: geheel onverwacht kolkte grondwater uit de bodem van de put. Projectleider Hans Veenstra schrok van de hoeveelheid: ‚ÄúHet leek even alsof we per ongeluk een hoofdwaterleiding hadden geraakt‚ÄĚ. Men besloot daarop niet dieper te graven. Een verdere verstoring van de grondwaterhuishouding kon immers schade aan de funderingen van de aangrenzende huizen veroorzaken.

De laaggewijze opvulling van de gracht tekent zich af in het wandprofiel, foto De Steekproef

De laaggewijze opvulling van de gracht tekent zich af in het wandprofiel, foto De Steekproef

De onderzoekers hadden een oude middeleeuwse gracht te pakken, naar schatting ongeveer negen meter breed, die oorspronkelijk parallel aan de Knipsteeg liep en waarop men eeuwen later huizen heeft gebouwd. Al eerder vermoedde historicus Bert Stamkot 6 op deze plek een middeleeuwse kavelsloot. Mogelijk is de sloot later verbreed als verdedigingsgracht rond het hof van de Arkels?

Tot zover zichtbaar leek de gracht vreemd genoeg uitsluitend opgevuld met mortelresten en kleine stukjes baksteen. Op basis van enkele potscherven was een datering van de bovenlaag mogelijk: 1375‚Äď1425.

Gevecht in de Revetsteeg 1417

Gevecht in de Revetsteeg 1417 (detail), collectie Rijksmuseum Amsterdam.

Deze niet alledaagse vondst houdt zeer vermoedelijk verband met de nasleep van het Beleg van Gorinchem in 1417. Tijdens de beschieting door de legers van Willem van Arkel en Jan van Egmond waren zware vernielingen aangericht.  Om alle reparaties uit te kunnen voeren was op korte termijn een enorme hoeveelheid baksteen nodig. Behalve dat men hiervoor stenen uit het oude kasteel in het Wijdschild gebruikte, werden ook 121.000 stenen van de keuken in het hof van de Arkels gesloopt. Zelfs de fundering bleef niet gespaard 2 Het schoonmaken van al die stenen moet een enorme klus zijn geweest. We weten nu ook waar alle overgebleven puinresten terecht kwamen‚Ķ

Leerlooierij of bierbrouwerij?

Tijdens het onderzoek zijn een aantal houten bakken gevonden. In de bakken bleek nog plantaardig materiaal aanwezig. Op het terrein werden ook horenpitten van runderen gevonden. Mogelijk zijn de bakken gebruikt in een leerlooierij. Het is bekend dat de omgeving van het Kazerneplein leerlooierijen voor kwamen. Gelet de stank die zij veroorzaakten werden zij bewust zoveel mogelijk ver buiten het bewoonde stadsdeel gehouden.

Houten bakken met plantaardig materiaal, foto Hans Veenstra

Houten bakken met plantaardig materiaal, foto Hans Veenstra

Het leerlooien gebeurde vooral in grote ingegraven houten vaten. Dergelijke vaten zijn echter niet gevonden. Mede daarom wordt ook de mogelijke vondst van een bierbrouwerij niet uitgesloten. Beide ambachten gebruikten plantaardige grondstoffen. De komende maanden wordt het materiaal nader geanalyseerd. Alle houten delen zijn geborgen voor dendrochronologisch onderzoek.

De beerput van de kolfbaan

Op de laatste dag van het onderzoek werd een deel van een beerput uitgegraven. Beerputten hadden niet enkel een sanitaire functie. Ook het huisafval werd er in gegooid. De putten werden periodiek leeg geschept.

Beerput opgraving Knipsteeg

Beerput opgraving Knipsteeg, foto Martin Veen

Deze beerput was in gebruik tijdens de periode dat achter het huis ‚ÄúDe Knip‚ÄĚ (het latere ‚ÄúCaf√© de Speelwagen‚ÄĚ) een erf met kolfbaan wordt vermeld (1736‚Äď1809) 3

In de vulling van de put werden opvallend veel tabakspijpjes gevonden. De meeste zijn afkomstig van Gorcumse pijpenmakers uit het laatste kwart van de 18de eeuw. Ook werden porseleinen theekopjes en ‚ÄĎschoteltjes, glaswerk en een tweetal leren muilen aangetroffen.

De gehele inhoud van de beerput is geborgen in puinzakken. Vrijwilligers van het archeologisch depot zullen het materiaal verder zeven.

Een kolfbaan in de Zaanstreek, mediacollectie Zaans Archief

Een kolfbaan in de Zaanstreek, mediacollectie Zaans Archief

Archeologen terug naar de Grote School

Arche­o­lo­gen terug naar de Gro­te School

  Maan¬≠dag 13 mei start arche¬≠o¬≠lo¬≠gisch onder¬≠zoeks¬≠bu¬≠reau De Steek¬≠proef een ver¬≠ken¬≠nend onder¬≠zoek aan de Knip¬≠steeg. ‚Ķ

Het bericht Een middeleeuwse gracht met verrassend veel water verscheen eerst op Archeologie Gorinchem.

]]>
Archeologen terug naar de Grote School https://www.archeologiegorinchem.com/archeologen-terug-naar-de-grote-school/ Mon, 22 Apr 2019 16:46:53 +0000 https://www.archeologiegorinchem.com/?p=13707   Maandag 13 mei start archeologisch onderzoeksbureau De Steekproef een verkennend onderzoek aan de Knipsteeg. Het onderzoek was oorspronkelijk een week eerder gepland. Op basis van de conclusies in het verslag van het bureauonderzoek (2015) en de resultaten van de opgraving naar het Hof van Arkel en de Grote School (2002) aan de‚Ķ

Lees verder

Het bericht Archeologen terug naar de Grote School verscheen eerst op Archeologie Gorinchem.

]]>

 

Knipsteeg 13-15 april 2019, foto Martin Veen

Knipsteeg 13‚Äď15 april 2019, foto Martin Veen

Maandag 13 mei start archeologisch onderzoeksbureau De Steekproef een verkennend onderzoek aan de Knipsteeg. Het onderzoek was oorspronkelijk een week eerder gepland. Op basis van de conclusies in het verslag van het bureauonderzoek (2015) en de resultaten van de opgraving naar het Hof van Arkel en de Grote School (2002) aan de Krijtstraat is de archeologische verwachting voor dit perceel zeer hoog.

Grote School

De opgraving die in 2002 is uitgevoerd op de huidige plek van het voormalige warenhuis V&D bracht resten van het Hof van Arkel aan het licht. Bij ditzelfde onderzoek werd ook een deel van de Grote School teruggevonden, die in elk geval vanaf 1435 op deze plek heeft gestaan. De Knipsteeg heette in die tijd dan ook de ‚ÄúScoelsteghe‚ÄĚ. De grote school vormde het vervolg op de ‚ÄúKleine School‚ÄĚ, die kinderen konden bezoeken tot ze een jaar of zeven of acht oud waren. Rond 1600 werd de Grote School verheven tot Latijnse School, vergelijkbaar met een gymnasium, waar de leerlingen werden voorbereid op een opleiding aan een universiteit. Men kreeg onder meer vakken in het Latijn.

Het gebouwencomplex van de school strekt zich uit richting het noorden. Met een dikke rode lijn is de zuidelijke grens van de onderzoekslocatie aangegeven

Het gebouwencomplex van de school strekt zich uit richting het noorden. Met een dikke rode lijn is de zuidelijke grens van de onderzoekslocatie aangegeven, tekening BAAC ‚Äės‚ÄĎHertogenbosch

Tijdens de opgraving werd tussen de funderingsresten van een gedeelte van het schoolgebouw een beerput ontdekt, waarin onder andere vele objecten werden gevonden die in verband konden worden gebracht met de functie van het gebouw. Zo werd er bijvoorbeeld een houten deel van een boekband gevonden. Maar ook schrijfstiften (styli), griffels, krijtjes en een plak waarmee ongehoorzame kinderen werden gestraft.

Ook vonden de archeologen een grote hoeveelheid speelgoed, waaronder tollen, ballen, bikkels, dobbelstenen, en knikkers. Deze belangrijke vondst geeft een interessant inkijkje in het dagelijkse leven op de Gorcumse school in de 16e eeuw. De noordzijde van het perceel waarop het schoolgebouw stond, bevindt zich vermoedelijk ter hoogte van de percelen langs de Knipsteeg.

Knipsteeg 13-15 Gorinchem

Knipsteeg, hoek Struisvogelstraat, foto Martin Veen

Naamswijzigingen

De Knipsteeg is in de afgelopen eeuwen meerdere malen van naam veranderd. In 1435 werd de steeg de ‚ÄúScoelsteghe‚ÄĚ genoemd, tussen 1544 en 1643 de ‚ÄúAert Helvensteech‚ÄĚ of ‚ÄúBierstekerssteeg‚ÄĚ. De term biersteker kan betrekking hebben op iemand die bier van verschillende herkomst en sterkte mengt, een bierverkoper of ‚ÄĎtapper. Mogelijk al vanaf 1629, maar in elk geval in 1719, heet de steeg ‚ÄúHeer Henrichsteegh‚ÄĚ. Tussen 1699 en 1789 verandert de naam naar ‚ÄúJacob Robbesteeg‚ÄĚ, daarna, tussen 1736 en 1809, is de steeg bekend komen te staan onder de huidige naam, de Knipsteeg. De steeg is dan vernoemd naar ‚ÄúDe Knip‚ÄĚ, een huis met erf en kolfbaan. Het is waarschijnlijk dat het huidige pand op de hoek van de Knipsteeg en Struisvogelstraat ‚Äď tot voor nog niet zo lang geleden ‚ÄúHuys van Breughel‚ÄĚ en daarvoor ‚ÄúDe Speelwagen‚ÄĚ ‚Äď in deze periode reeds de functie van caf√© heeft gekregen.

Een middeleeuwse gracht met verrassend veel water

Een mid­del­eeuw­se gracht met ver­ras­send veel water

  De afge¬≠lo¬≠pen drie weken werd een opgra¬≠ving uit¬≠ge¬≠voerd in de Knip¬≠steeg te Gorin¬≠chem. Op basis van het voor¬≠on¬≠der¬≠zoek en de resul¬≠ta¬≠ten van de opgra¬≠ving aan ‚Ķ

Het bericht Archeologen terug naar de Grote School verscheen eerst op Archeologie Gorinchem.

]]>
Kan vol met ongedierte naar Rijksmuseum https://www.archeologiegorinchem.com/kan-vol-ongedierte-naar-rijksmuseum/ Mon, 22 Apr 2019 15:04:15 +0000 https://www.archeologiegorinchem.com/?p=13709   Vanaf donderdag 2 mei is in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden een niet-alledaagse Gorcumse bodemvondst te zien: een middeleeuwse pot, ooit gebruikt als muizenval. Deze ‚Äėmuizenpot‚Äô van eenvoudig grijs aardewerk is tussen 1275 en 1325 geproduceerd in Noord-Vlaanderen. De kan werd acht jaar geleden gevonden tijdens een opgraving aan de Arkelstraat,‚Ķ

Lees verder

Het bericht Kan vol met ongedierte naar Rijksmuseum verscheen eerst op Archeologie Gorinchem.

]]>

 

Vanaf donderdag 2 mei is in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden een niet-alledaagse Gorcumse bodemvondst te zien: een middeleeuwse pot, ooit gebruikt als muizenval. Deze ‚Äėmuizenpot‚Äô van eenvoudig grijs aardewerk is tussen 1275 en 1325 geproduceerd in Noord-Vlaanderen. De kan werd acht jaar geleden gevonden tijdens een opgraving aan de Arkelstraat,

Dergelijke vallen werden vaak op plekken ingegraven waar muizen hun looproute hadden, soms met wat lokvoer op de bodem van de val. Bij archeologisch onderzoek naar rurale contexten zijn muizenpotten vaker aangetroffen, doorgaans ingegraven rondom een hooiberg of spieker. Opgravingen van laatmiddeleeuwse plattelandsbewoning in Utrecht hebben enkele tientallen muizenpotten opgeleverd, gedateerd tussen de 11e eeuw en de eerste helft van de 16e eeuw. Nog tot in de 19e eeuw werd ingegraven gebruiksaardewerk gebruikt als muizenval. In een catalogus voor werktuigen uit 1810 staan speciaal voor dit doel vervaardigde potten, die voor ƒ 0,25 werden verkocht.

Effectief

Een artikel in de Provinciale Overijsselse en Zwolse Courant van 10 oktober 1866, maakt melding van een muizenplaag waardoor enkele koolzaadoogsten verloren zijn gegaan. E√©n boer bestreed het ongedierte door 56 muizenpotten in te graven in de voren van zijn akker. Hij slaagde erin op die manier tot wel 164 muizen per dag te vangen ‚Äď en daarmee zijn oogst te redden. De kan die bij het huidige onderzoek is aangetroffen is een hergebruikte kan, net als de muizenvallen in Utrecht, waar afgedankte kannen en potten werden gebruikt.

De vondst van de muizenpot in 2011.

De vondst van de muizenpot in 2011.

Doordat er tijdens de opgraving aan de Arkelstraat maar weinig sporen geassocieerd konden worden met de eerste bewoningsfase,  is het onduidelijk in welke context de Gorcumse muizenval is gebruikt. De aanwezigheid van restanten van een leeflaag en enkele (voorraad)kuilen maken het aannemelijk dat er in de directe omgeving van de muizenpot gewoond werd. Het is denkbaar dat √©√©n van de eerste bewoners van Gorinchem deze van oorsprong agrarische wijze van ongediertebestrijding importeerde naar de stad.

Muizenbotjes

De kan was een zeer effectieve muizenval. Dat blijkt wel uit de honderden muizenbotjes die in de vulling werden aangetroffen. Gezien het aantal complete onderkaken van veldmuizen zijn er ten minste 41 van deze dieren in de kan achtergebleven. Eerder werd verwezen naar het relaas over een boer die door muizenpotten in de voren van zijn akker in te graven op één dag ongeveer drie muizen per pot wist te vangen. Hoewel kan worden vermoed dat de Gorcumse muizenpot niet bij een akker lag, zouden de 41 muizen bij een gelijke effectiviteit de oogst van minstens twee weken zijn. Overigens laten de genoemde getallen zien dat de muizenskeletjes bepaald niet compleet zijn aangetroffen. Rekening houdend met de mogelijkheid dat een deel van de botten vergaan is, of door het minuscule formaat niet op het oog uit de zeef kon worden verzameld, is het aantal van 441 fragmenten voor 41 individuen nog altijd vrij laag. In een muizenskelet zijn immers ongeveer 250 botjes aanwezig.

Bijvangst

Behalve de veldmuizen werden een woelrat en ten minste drie huismuizen gevangen. In een stedelijke context is de woelrat misschien een onverwachte verschijning, maar de nabijheid van de oevers van een rivier ‚Äď de natuurlijk habitat van dit dier ‚Äď biedt een verklaring.

Marktkraam in Konstanz, waar naast de vis ook kikkers worden verkocht, uit Das Konzil zu Konstanz (1414-1418)

Marktkraam in Konstanz, waar naast de vis ook kikkers worden verkocht, uit: Das Konzil zu Konstanz (1414‚Äď1418)

De aanwezigheid van 31 botjes van kikkers en twee van de pad is lastiger te verklaren, temeer omdat dit allemaal botten uit de poten betreft. Men zou bijna gaan vermoeden dat hier kikkerbilletjes gegeten zijn, ware het niet dat dit gerecht in de late middeleeuwen hoofdzakelijk nog voorbehouden was aan de mediterrane elite. Pas in de 18e eeuw zou het eten van kikkerbillen in bredere kringen een modieus verschijnsel worden. Het is dus waarschijnlijker dat de kikkers en padden ‚Äúbijvangst‚ÄĚ zijn. Hoewel kikkers bij regenachtig weer hun waterrijke leefgebied wel eens verlaten en daarbij binnenshuis terecht kunnen komen, is het gezien de hoeveelheid kikker- en paddenbotjes (√©n de aanwezigheid van woelrat!) wellicht waarschijnlijker dat de muizenpot aan de buitenzijde een gebouw heeft bevonden. De voorraadkuilen die nabij de muizenpot werden aangetroffen zullen in een huis of bijgebouw hebben gelegen, zodat kan worden vermoed dat de muizenpot langs de buitenkant van dit gebouw was ingegraven. Ongedierte dat langs de wanden van het gebouw een weg zocht naar een kier of spleet om zich toegang bij de voedselvoorraden te komen, werd zo op effectieve wijze bestreden. Onder de dakrand van het gebouw zaten mogelijk vogelnesten, van bijvoorbeeld mussen of zwaluwen. Een jong dat uit het nest viel is zo vermoedelijk bij toeval in de muizenpot terecht gekomen.

Tentoonstelling

Middeleeuwse tuinen komen deze zomer tot bloei in de sfeervolle zomertentoonstelling ‚ÄėMiddeleeuwse tuinen. Aardse paradijzen in oost en west‚Äô in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden.

Tentoonstelling-Middeleeuwse-tuinen-in-Rijksmuseum-van-Oudheden

Bezoekers kunnen hier genieten van verhalen over de middeleeuwse tuin en zijn planten, kruiden en bloemenpracht, van Europa tot in het Midden-Oosten. Daarbij komen moes- en siertuinen aan bod, maar ook tuinieren in de Middeleeuwen, lusthoven, het paradijs als tuin en ‚Äėde tuin in huis‚Äô. Te zien zijn onder andere eeuwenoude ge√Įllustreerde manuscripten, herbaria, bloementapijten, schilderijen en prenten, opgegraven tuingereedschap, tegeltableaus en servies met bloemmotieven.

De tentoonstelling is te zien van 2 mei tot en met 1 september 2019.

Het bericht Kan vol met ongedierte naar Rijksmuseum verscheen eerst op Archeologie Gorinchem.

]]>
Kom speuren in het depot tijdens de Nationale Archeologiedagen https://www.archeologiegorinchem.com/open-depot-tijdens-de-nationale-archeologiedagen/ Sat, 22 Sep 2018 05:29:26 +0000 https://www.archeologiegorinchem.com/?p=9899   Wil jij het prachtige glas zien waaruit een schoolrector 600 jaar geleden zijn biertje dronk? Of ben je nieuwsgierig naar de middeleeuwse wapens die men gebruikte bij het beleg van het kasteel van de heren van Arkel in Wijdschild?  Dit kan tijdens de Nationale Archeologiedagen van 12 tot en met 14 oktober.‚Ķ

Lees verder

Het bericht Kom speuren in het depot tijdens de Nationale Archeologiedagen verscheen eerst op Archeologie Gorinchem.

]]>

 

Gorinchem Nationale Archeologiedagen banner

Wil jij het prachtige glas zien waaruit een schoolrector 600 jaar geleden zijn biertje dronk? Of ben je nieuwsgierig naar de middeleeuwse wapens die men gebruikte bij het beleg van het kasteel van de heren van Arkel in Wijdschild?  Dit kan tijdens de Nationale Archeologiedagen van 12 tot en met 14 oktober. Op deze drie dagen is het archeologiedepot tussen 14.00 en 17.00 uur open. De toegang is gratis.

Programma

  • Kinderen vanaf 8 tot 12 jaar kunnen op vrijdag‚ÄĎ, zaterdag- en zondagmiddag zelf vondsten zoeken met een metaaldetector, of opdrachten uitvoeren tijdens een speurtocht door het depot. De allerbeste speurders kunnen daarmee een heus diploma verdienen!
  •  Op zaterdagmiddag 13 oktober en zondagmiddag 14 oktober kun je tijdens het vondstenspreekuur je eigen vondsten laten bekijken door depotbeheerder Martin Veen.
  • Speciaal ook voor de lezers van ‚ÄėTien eeuwen Gorinchem, Geschiedenis van een Hollandse stad‚Äô  is een kleine expositie ingericht met de archeologische vondsten uit dit boek.

Klik op de afbeeldingen voor meer informatie

Van Prehistorie tot Tweede Wereldoorlog

In het archeologiedepot vind je alle vondsten die tijdens opgravingen in Gorinchem zijn aangetroffen. Een enorme collectie. Vari√ęrend van prehistorische vuurstenen werktuigjes, gevonden op de Dalemdonk, tot een reusachtige zeemijn uit de Tweede Wereldoorlog, ooit opgevist uit de Merwede.

Het depot is geen museum, maar heeft als belangrijke taak alle vondsten en documentatie van archeologisch onderzoek voor (toekomstig) wetenschappelijk onderzoek beschikbaar te houden. Gorinchem is de enige gemeente in ons land waar het archeologiedepot volledig door vrijwilligers wordt gerund.

Adres

Arkelsedijk 24
4206 AC Gorinchem
(0183) 66 01 78

De ingang is aan de dijkzijde van de brandweerkazerne.



Ingesloten kaart ‚Äď weergeven in volledig scherm modus

 

Het bericht Kom speuren in het depot tijdens de Nationale Archeologiedagen verscheen eerst op Archeologie Gorinchem.

]]>
Luchtfoto uit Tweede Wereldoorlog toont Blauwe Toren https://www.archeologiegorinchem.com/luchtfoto-1944-toont-blauwe-toren/ Sat, 02 Dec 2017 04:18:22 +0000 https://www.archeologiegorinchem.com/?p=8714   Amateurarcheoloog Arie Saakes deed enkele maanden geleden een spectaculaire vondst. Op een luchtfoto van de Royal Air Force uit 1944 meende hij de contouren van het donjon van de Blauwe Toren te zien. Luchtfoto‚Äôs kunnen veel interessante informatie over archeologische vindplaatsen opleveren, maar niet iedere opname is geschikt. De foto moet allereerst‚Ķ

Lees verder

Het bericht Luchtfoto uit Tweede Wereldoorlog toont Blauwe Toren verscheen eerst op Archeologie Gorinchem.

]]>

 

Amateurarcheoloog Arie Saakes deed enkele maanden geleden een spectaculaire vondst. Op een luchtfoto van de Royal Air Force uit 1944 meende hij de contouren van het donjon van de Blauwe Toren te zien.

Luchtfoto uit Tweede Wereldoorlog toont donjon Blauwe Toren in de Duveltjesgracht te Gorinchem

Arie Saakes, foto Toos Busch

Luchtfoto’s kunnen veel interessante informatie over archeologische vindplaatsen opleveren, maar niet iedere opname is geschikt. De foto moet allereerst op een heldere, liefst koude, dag genomen zijn. Ook tijdstip, hoogte, resolutie en de hoek waarin de opname is gemaakt, zijn bepalend. Bovendien is het zonder goede voorkennis van het gebied niet eenvoudig te bepalen wat je precies op de foto ziet.

Arie Saakes bestudeert al vijf jaar kaarten en luchtfoto’s. In eerste instantie geloofde hij zijn ogen niet en ging daarna tientallen andere luchtfoto’s onderzoeken. Uiteindelijk leverde dit nog negen andere vergelijkbare foto’s op. De opnames dateren tussen 1933 en 1986. De kwaliteit is weliswaar wisselend, maar alle negen tonen telkens dezelfde ronde contouren weerspiegeld in het water van de Duveltjesgracht.

Bevestiging

De  R.A.F. foto bevestigt de eerdere reconstructies zoals gemaakt door Annema. Opvallend is wel dat de doorsnede van het donjon op de foto kleiner lijkt dan tot dusver op basis van berekeningen werd aangenomen. Een eerdere veronderstelling dat dit mogelijk door weerspiegeling in het grachtwater werd veroorzaakt gaat niet op. Op basis van de ontwerptekening door Jacob Kemp, waarop de Blauwe Toren nog onderdeel uitmaakt van de nieuwe vesting; lijkt het  dat we de binnenzijde van de toren zien, dus zonder ommuring. De kaart van Kemp werd op schaal getekend. De diameter van de binnenzijde van het donjon ligt tussen de 24 en 25 meter. Deze afmeting komt goed overeen met wat we op de luchtfoto zien. Maar hoe dan ook: zonder een nader archeologisch onderzoek ter plekke blijft alles vooralsnog theorie.

Detail plattegrond Jacob Kemp 1592-1597 met de Blauwe Toren als onderdeel van de vestingmuur

Detail plattegrond Jacob Kemp 1592‚Äď1597 met de Blauwe Toren als onderdeel van de vestingmuur

Detail kaart Symon en Cornelis Jansz uit 1592, Hingman Collectie Nationaal Archief

Detail kaart Symon en Cornelis Jansz uit 1592, Hingman Collectie Nationaal Archief

Detail stadsplattegrond, Jacob van Deventer (1558), Hingman Collectie, Nationaal Archief

Detail stadsplattegrond, Jacob van Deventer (1558), Hingman Collectie, Nationaal Archief

Tekening Jacob van Deventer geprojecteerd op Google Maps door W. Annema

Tekening Jacob van Deventer geprojecteerd op Google Maps door W. Annema

Tweede Wereldoorlog

De foto is midden in de Hongerwinter bij helder vriesweer (Den Bilt ‚ÄĎ3,8¬į) genomen. Opvallend is de wirwar van loopgraven en geschutsputjes Buiten de Waterpoort en op de vesting. Het gehele gebied was een maand ervoor ontruimd en niet langer toegankelijk voor de bewoners van de stad. De aanlegplaats voor de veerboten is met rood krijt omcirkeld als een mogelijk ‚Äėtarget‚Äô. Twee maanden eerder had men de veerboot Gorinchem V bij Sleeuwijk door beschieting tot zinken gebracht.

Voor technische informatie over de luchtfoto zie de website van Dotka Data

Haalbaarheidsonderzoek hotel Buiten de Waterpoort

Haal­baar­heids­on­der­zoek hotel Bui­ten de Water­poort

  In okto¬≠ber 2017 dien¬≠de de ont¬≠wik¬≠ke¬≠laar het haal¬≠baar¬≠heids¬≠on¬≠der¬≠zoek in, ter voor¬≠be¬≠rei¬≠ding op de bouw van een hotel op de loca¬≠tie Bui¬≠ten de Water¬≠poort. De docu¬≠men¬≠ten zijn door de gemeen¬≠te beoor¬≠deeld ‚Ķ

Aanvullend bouwhistorisch onderzoek Buiten de Waterpoort

Aan­vul­lend bouw­his­to­risch onder­zoek Bui­ten de Water­poort

  Gemeen¬≠te Gorin¬≠chem ont¬≠ving eind okto¬≠ber de resul¬≠ta¬≠ten van het haal¬≠baar¬≠heids¬≠on¬≠der¬≠zoek over het inpas¬≠sen van arche¬≠o¬≠lo¬≠gi¬≠sche vond¬≠sten in de vloer van het hotel dat gebouwd wordt op de loca¬≠tie Bui¬≠ten de ‚Ķ

Booronderzoek Buiten de Waterpoort

Boor­on­der­zoek Bui­ten de Water­poort

  Woens¬≠dag 30 augus¬≠tus wer¬≠den rond de eer¬≠der bij arche¬≠o¬≠lo¬≠gisch onder¬≠zoek aan¬≠ge¬≠trof¬≠fen muur¬≠res¬≠ten Bui¬≠ten de Water¬≠poort mecha¬≠ni¬≠sche grond¬≠bo¬≠rin¬≠gen ver¬≠richt om een beter zicht te krij¬≠gen in de situ¬≠e¬≠ring van nog onder ‚Ķ

Groen licht voor haalbaarheidsonderzoek

Groen licht voor haal­baar­heids­on­der­zoek

  De ver¬≠gun¬≠ning¬≠hou¬≠der van het hotel Bui¬≠ten de Water¬≠poort heeft een voor¬≠stel gedaan om de arche¬≠o¬≠lo¬≠gi¬≠sche vond¬≠sten in te pas¬≠sen in het te bou¬≠wen hotel. Dit voor¬≠stel dient eerst onder¬≠zocht te ‚Ķ

Rapport onderzoek Buiten de Waterpoort

Rap­port onder­zoek Bui­ten de Water­poort

  Het eva¬≠lu¬≠a¬≠tie¬≠rap¬≠port van het arche¬≠o¬≠lo¬≠gisch onder¬≠zoek in het kader van de ver¬≠gun¬≠nings¬≠pro¬≠ce¬≠du¬≠re voor de bouw van een hotel Bui¬≠ten de Water¬≠poort is bekend. Voor¬≠naams¬≠te con¬≠clu¬≠sie en aan¬≠be¬≠ve¬≠lin¬≠gen : de aan¬≠ge¬≠trof¬≠fen ver¬≠de¬≠di¬≠gings¬≠wer¬≠ken ‚Ķ

Buiten de Waterpoort

Bui­ten de Water­poort

  Een foto-impres¬≠sie van het arche¬≠o¬≠lo¬≠gisch onder¬≠zoek naar de gevon¬≠den muur¬≠res¬≠ten Bui¬≠ten de Water¬≠poort in Gorin¬≠chem. Gemaakt door SOB Research op 17 maart jl.

Wat kun je met de Blauwe Toren?

Wat kun je met de Blau¬≠we Toren ?

  De opgra¬≠ving van de fun¬≠de¬≠rin¬≠gen Bui¬≠ten de Water¬≠poort te Gorin¬≠chem houdt de gemoe¬≠de¬≠ren in de stad bezig. Als ver¬≠volg op de lezin¬≠gen¬≠avond eer¬≠der in het Gym¬≠na¬≠si¬≠um te Gorin¬≠chem orga¬≠ni¬≠seert de ‚Ķ

Reconstructie exacte ligging Blauwe Toren

Recon­struc­tie exac­te lig­ging Blau­we Toren

  Er leven nog veel vra¬≠gen over de exac¬≠te lig¬≠ging van de res¬≠ten van het voor¬≠ma¬≠li¬≠ge kas¬≠teel¬≠com¬≠plex de Blau¬≠we Toren.  Op ver¬≠zoek van de Stich¬≠ting Men¬≠no van Coe¬≠hoorn pro¬≠jec¬≠teer¬≠de ir. W. Anne¬≠ma ‚Ķ

Vestingtoren

Ves­ting­to­ren

  Eind novem¬≠ber deden arche¬≠o¬≠lo¬≠gen bij een proef¬≠sleu¬≠ven¬≠on¬≠der¬≠zoek een bij¬≠zon¬≠de¬≠re vondst in het gebied Bui¬≠ten de Water¬≠poort : een deel van de oude stads¬≠muur uit de 14de eeuw met een bij¬≠be¬≠ho¬≠ren¬≠de toren. ‚Ķ

Het bericht Luchtfoto uit Tweede Wereldoorlog toont Blauwe Toren verscheen eerst op Archeologie Gorinchem.

]]>
Haalbaarheidsonderzoek hotel Buiten de Waterpoort https://www.archeologiegorinchem.com/haalbaarheidsonderzoek-hotel-buiten-de-waterpoort-akkoord/ Fri, 01 Dec 2017 12:05:55 +0000 https://www.archeologiegorinchem.com/?p=8768   In oktober 2017 diende de ontwikkelaar het haalbaarheidsonderzoek in, ter voorbereiding op de bouw van een hotel op de locatie Buiten de Waterpoort. De documenten zijn door de gemeente beoordeeld en akkoord bevonden. Over de archeologische muurresten (inclusief toren) is besloten dat deze op de plaats zelf behouden blijven, waarbij de muurresten‚Ķ

Lees verder

Het bericht Haalbaarheidsonderzoek hotel Buiten de Waterpoort verscheen eerst op Archeologie Gorinchem.

]]>

 

Haalbaarheidsonderzoek hotel Buiten de Waterpoort, Overzicht van de muurresten richting het zuidoosten

Overzicht van de muurresten richting het zuidoosten

In oktober 2017 diende de ontwikkelaar het haalbaarheidsonderzoek in, ter voorbereiding op de bouw van een hotel op de locatie Buiten de Waterpoort. De documenten zijn door de gemeente beoordeeld en akkoord bevonden. Over de archeologische muurresten (inclusief toren) is besloten dat deze op de plaats zelf behouden blijven, waarbij de muurresten ‚Äď door middel van een aanvullend archeologisch onderzoek ‚Äď tot op het niveau van 2.93 meter +NAP mogen worden verwijderd. De archeologische muurresten die nu boven de grond liggen, worden ingepast en zichtbaar gemaakt in de vloer van het hotel. Dit betekent dat de ontwikkelaar, na uitvoering van het aanvullende archeologisch onderzoek, kan starten met de realisatie van het hotel.

Wethouder Rijsdijk: ‚ÄėWe zijn als gemeente blij met dit gedegen onderzoek, omdat het belangrijke informatie oplevert voor de stad en haar geschiedenis. In het bouwhistorisch onderzoek wordt gesproken van een kasteelmuur die tevens een functie had in het kader van de stadsverdediging. Het bevestigt eerdere aannames van onder andere Stichting Menno van Coehoorn naar aanleiding van oude afbeeldingen en plattegronden. Dit is weer een puzzelstukje uit het uitgebreide bodemarchief van onze stad. Het gewijzigde inzicht (van stadsmuur naar kasteelmuur) heeft echter geen gevolgen voor de wijze waarop we met de muur om willen gaan. Het is mogelijk en ook belangrijk om de muurresten goed te integreren in het bouwwerk.‚Äô

Waarom dit besluit?

Uit het aanvullend bouwhistorisch onderzoek blijkt dat er sprake is van een kasteelmuur, die tevens een functie had in het kader van de stadsverdediging. Het moet dus een deel van de (zuidelijke) versterking van het kasteel de Blauwe Toren zijn. Het kasteel kan dus niet los gezien worden van de laat middeleeuwse vestingwerken die de stad omringde. De restanten zijn daarmee van bovenlokaal belang. Het college blijft daarbij bevoegd om het besluit te nemen. De gevonden muurresten zijn al eerder als ‚Äėbehoudenswaardig‚Äô aangemerkt. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) maakt het niet uit of er sprake is van een kasteelmuur of een stadsmuur. Voor de RCE is vooral het kasteel zelf (de woontoren of donjon) van belang en deze is niet op de locatie aangetroffen. Het inpassingsvoorstel heeft de volledige instemming van de RCE. SOB Research deed, na een proefsleuvenonderzoek, de aanbeveling om de vindplaats zoveel mogelijk op de plaats zelf te behouden en waar mogelijk het bouwplan aan te passen zodat dit wordt gewaarborgd. Dat wordt ook gedaan.

Haalbaarheidsonderzoek hotel Buiten de Waterpoort, plattegrond en aanzicht grachtzijde van het muurwerk, met de verschillende bouwfasen in kleur

Plattegrond en aanzicht grachtzijde van het muurwerk, met de verschillende bouwfasen in kleur

Het aanvullend bouwhistorisch onderzoek was nodig om te voorkomen dat er door het verwijderen van een deel van de muurresten (0 tot maximaal 35 centimeter) informatieverlies optreedt. Het betreffende deel van de muurresten wordt namelijk uit zijn context gehaald en is daarna niet meer beschikbaar voor toekomstig onderzoek. Er is gekozen om met de funderingsbalken niet door de archeologische resten te gaan, maar dit technisch anders op te lossen. Hierdoor worden de archeologische resten verder gespaard.

De gemeente vindt het een groot goed dat zoveel mensen betrokken zijn bij de archeologische vondst Buiten de Waterpoort. Door deze inbreng is het archeologisch onderzoek verder verdiept en door experts verder aangevuld en dat heeft geleid tot een hogere kwaliteit. Eerder in het proces dienden een aantal mensen zienswijzen en een petitie in. Het college nam al deze stukken mee in hun afwegingen. De indieners ontvangen een offici√ęle reactie van de gemeente.

Aanleiding haalbaarheidsonderzoek

Op 4 juli 2017 gaf het college, na consultatie van de gemeenteraad op 21 juni 2017, de ontwikkelaar toestemming voor het uitvoeren van een haalbaarheidsonderzoek. Dit onderzoek bestaat uit: een aanvullend bouwhistorisch onderzoek, een rapportage met controle boringen, het gewijzigde palen- en funderingsplan, een plan voor de wijze van inpassing van de muurresten in de vloer en enkele artist impressions. Dit onderzoek moest uitwijzen of het mogelijk is om:

  • het funderings- en palenplan van de nieuwbouw van het hotel aan te passen op de aanwezige archeologische muurresten onder de grond;
  • de archeologische muurresten die nu boven de grond liggen in te passen en zichtbaar te maken in de vloer van het hotel. Dit nadat de archeologische resten zijn afgewerkt op een niveau van 2.93 meter boven NAP (bovenkant vloer). Hiervoor wordt plaatselijk 0 tot maximaal 35 centimeter van de muurresten weggehaald. Aan de ontwikkelaar is daarbij toegezegd dat hij deze afgesproken optie mag uitvoeren als het haalbaar is.
 
Hundertmark, H.F.G. (2017)Vestingwerk of kasteel? Aanvullend bouwhistorisch onderzoek archeologische opgraving Buiten de Waterpoort 2-6 te Gorinchem, Oss. Hundertmark, H.F.G. (2017)
Vestingwerk of kasteel? Aanvullend bouwhistorisch onderzoek archeologische opgraving Buiten de Waterpoort 2-6 te Gorinchem, Oss.
Flipbook | PDF (12 MB)
 

Zie ook

Luchtfoto uit Tweede Wereldoorlog toont Blauwe Toren

Lucht­fo­to uit Twee­de Wereld­oor­log toont Blau­we Toren

  Ama¬≠teur¬≠ar¬≠che¬≠o¬≠loog Arie Saak¬≠es deed enke¬≠le maan¬≠den gele¬≠den een spec¬≠ta¬≠cu¬≠lai¬≠re vondst. Op een lucht¬≠fo¬≠to van de Roy¬≠al Air For¬≠ce uit 1944 meen¬≠de hij de con¬≠tou¬≠ren van het don¬≠jon van de Blau¬≠we ‚Ķ

Aanvullend bouwhistorisch onderzoek Buiten de Waterpoort

Aan­vul­lend bouw­his­to­risch onder­zoek Bui­ten de Water­poort

  Gemeen¬≠te Gorin¬≠chem ont¬≠ving eind okto¬≠ber de resul¬≠ta¬≠ten van het haal¬≠baar¬≠heids¬≠on¬≠der¬≠zoek over het inpas¬≠sen van arche¬≠o¬≠lo¬≠gi¬≠sche vond¬≠sten in de vloer van het hotel dat gebouwd wordt op de loca¬≠tie Bui¬≠ten de ‚Ķ

Booronderzoek Buiten de Waterpoort

Boor­on­der­zoek Bui­ten de Water­poort

  Woens¬≠dag 30 augus¬≠tus wer¬≠den rond de eer¬≠der bij arche¬≠o¬≠lo¬≠gisch onder¬≠zoek aan¬≠ge¬≠trof¬≠fen muur¬≠res¬≠ten Bui¬≠ten de Water¬≠poort mecha¬≠ni¬≠sche grond¬≠bo¬≠rin¬≠gen ver¬≠richt om een beter zicht te krij¬≠gen in de situ¬≠e¬≠ring van nog onder ‚Ķ

Groen licht voor haalbaarheidsonderzoek

Groen licht voor haal­baar­heids­on­der­zoek

  De ver¬≠gun¬≠ning¬≠hou¬≠der van het hotel Bui¬≠ten de Water¬≠poort heeft een voor¬≠stel gedaan om de arche¬≠o¬≠lo¬≠gi¬≠sche vond¬≠sten in te pas¬≠sen in het te bou¬≠wen hotel. Dit voor¬≠stel dient eerst onder¬≠zocht te ‚Ķ

Rapport onderzoek Buiten de Waterpoort

Rap­port onder­zoek Bui­ten de Water­poort

  Het eva¬≠lu¬≠a¬≠tie¬≠rap¬≠port van het arche¬≠o¬≠lo¬≠gisch onder¬≠zoek in het kader van de ver¬≠gun¬≠nings¬≠pro¬≠ce¬≠du¬≠re voor de bouw van een hotel Bui¬≠ten de Water¬≠poort is bekend. Voor¬≠naams¬≠te con¬≠clu¬≠sie en aan¬≠be¬≠ve¬≠lin¬≠gen : de aan¬≠ge¬≠trof¬≠fen ver¬≠de¬≠di¬≠gings¬≠wer¬≠ken ‚Ķ

Buiten de Waterpoort

Bui­ten de Water­poort

  Een foto-impres¬≠sie van het arche¬≠o¬≠lo¬≠gisch onder¬≠zoek naar de gevon¬≠den muur¬≠res¬≠ten Bui¬≠ten de Water¬≠poort in Gorin¬≠chem. Gemaakt door SOB Research op 17 maart jl.

Wat kun je met de Blauwe Toren?

Wat kun je met de Blau¬≠we Toren ?

  De opgra¬≠ving van de fun¬≠de¬≠rin¬≠gen Bui¬≠ten de Water¬≠poort te Gorin¬≠chem houdt de gemoe¬≠de¬≠ren in de stad bezig. Als ver¬≠volg op de lezin¬≠gen¬≠avond eer¬≠der in het Gym¬≠na¬≠si¬≠um te Gorin¬≠chem orga¬≠ni¬≠seert de ‚Ķ

Reconstructie exacte ligging Blauwe Toren

Recon­struc­tie exac­te lig­ging Blau­we Toren

  Er leven nog veel vra¬≠gen over de exac¬≠te lig¬≠ging van de res¬≠ten van het voor¬≠ma¬≠li¬≠ge kas¬≠teel¬≠com¬≠plex de Blau¬≠we Toren.  Op ver¬≠zoek van de Stich¬≠ting Men¬≠no van Coe¬≠hoorn pro¬≠jec¬≠teer¬≠de ir. W. Anne¬≠ma ‚Ķ

Vestingtoren

Ves­ting­to­ren

  Eind novem¬≠ber deden arche¬≠o¬≠lo¬≠gen bij een proef¬≠sleu¬≠ven¬≠on¬≠der¬≠zoek een bij¬≠zon¬≠de¬≠re vondst in het gebied Bui¬≠ten de Water¬≠poort : een deel van de oude stads¬≠muur uit de 14de eeuw met een bij¬≠be¬≠ho¬≠ren¬≠de toren. ‚Ķ

Het bericht Haalbaarheidsonderzoek hotel Buiten de Waterpoort verscheen eerst op Archeologie Gorinchem.

]]>
Binnenkort verschijnen twee nieuwe publicaties over de Blauwe Toren https://www.archeologiegorinchem.com/twee-nieuwe-publicaties-over-de-blauwe-toren/ Sat, 25 Nov 2017 06:30:20 +0000 https://www.archeologiegorinchem.com/?p=8738   Binnenkort verschijnt de eerste bundel van de Stichting Kastelenstudies Nederland (SKN). De SKN heeft als doel het bevorderen en publiceren van wetenschappelijk onderzoek naar kastelen, buitenplaatsen, landgoederen en het hieraan gerelateerde historisch groen. In de publicatie komen onder meer nieuw ontdekte kasteelterreinen aan bod die de traditionele datering op basis van uiterlijke‚Ķ

Lees verder

Het bericht Binnenkort verschijnen twee nieuwe publicaties over de Blauwe Toren verscheen eerst op Archeologie Gorinchem.

]]>

 

'Zij waren van groote en zware steenen', Recent onderzoek op het gebied van kastelen en buitenplaatsen in Nederland.Binnenkort verschijnt de eerste bundel van de Stichting Kastelenstudies Nederland (SKN). De SKN heeft als doel het bevorderen en publiceren van wetenschappelijk onderzoek naar kastelen, buitenplaatsen, landgoederen en het hieraan gerelateerde historisch groen.
In de publicatie komen onder meer nieuw ontdekte kasteelterreinen aan bod die de traditionele datering op basis van uiterlijke kenmerken ter discussie stellen. Sommige artikelen sluiten naadloos aan op de actualiteit.

Zo komt het kasteel de Blauwe Toren maar liefst in twee artikelen uitgebreid aan de orde: ‚ÄúDe verbouwing van de Blauwe Toren te Gorinchem in 1522‚Äď1530‚ÄĚ, door Taco Hermans & Edwin Orsel en ‚ÄúDe Blauwe Toren in Gorinchem: een vorstelijk kasteel aan de Merwede‚ÄĚ, door Merlijn Hurx. Zie voor meer informatie ook de volledige inhoudsopgave en de flyer van de SKN.

Studiedag

De bundel wordt 15 december gepresenteerd tijdens de studiedag ‚ÄėOpen‚Äďgesloten. De toegankelijkheid van kastelen, steden en buitenplaatsen‚Äô. Deze dag wordt georganiseerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort. De deelname is gratis. Mede gelet de verwachte belangstelling is een tijdige inschrijving noodzakelijk.

Bestellen

‚ÄėZij waren van groote en zwaare stenen‚Äô is te bestellen bij de Stichting Kastelenstudies Nederland op sknnederland@gmail.com. De bundel kost ‚ā¨ 30,00 exclusief ‚ā¨ 4,50 verzendkosten.

Het bericht Binnenkort verschijnen twee nieuwe publicaties over de Blauwe Toren verscheen eerst op Archeologie Gorinchem.

]]>