Varkenmarkt 17, minderbroederklooster (1996)

Klooster

Varkenmarkt Gorinchem het bergen van de gevonden graven

Het ber­gen van de gevon­den gra­ven

Het kloos­ter­le­ven stond in de mid­del­eeu­wen hoog aan­ge­schre­ven. Veel jon­ge man­nen en vrou­wen zagen het als hun ide­aal zich uit het wereld­se leven terug te trek­ken om zich bin­nen de beslo­ten­heid van kloos­ter­mu­ren geheel te wij­den aan hun Heer en Schep­per. Dat er ook in Gorin­chem kloos­ters waren is bekend. Straat­na­men als Broe­ren­steeg en Zus­ter­huis her­in­ne­ren er nog aan. De oud­ste bedel­or­de is die der min­der­broe­ders (Fra­tres Mino­res) naar de stich­ter Fran­cis­cus van Assi­si ook wel fran­cis­ca­nen genoemd. De orde ont­stond omstreeks 1210 in Ita­lië, waar Fran­cis­cus leef­de en in 1226 stierf. De orde kreeg al spoe­dig ver­brei­ding over gro­te delen van Euro­pa. In 1242 was in Mid­del­burg een der­ge­lijk kloos­ter te vin­den en een paar jaar later, in 1244, is in Utrecht spra­ke van een kloos­ter van fran­cis­ca­nen, ook Dord­recht had een kloos­ter van min­der­broe­ders. Dat bedel­or­den ste­de­lij­ke bevol­kings­cen­tra opzoch­ten ligt voor de hand. De kloos­ter­lin­gen waren door hun gelof­te van armoe­de voor hun onder­houd geheel afhan­ke­lijk van aal­moe­zen en gif­ten van de bur­ge­rij. Bin­nen de orde gold een zeer stren­ge regel van armoe­de. Zo behoor­den zelfs de kloos­ter­ge­bou­wen en de bij­be­ho­ren­de ter­rei­nen niet tot de kloos­ters, maar ze wer­den beschouwd als ker­ke­lij­ke eigen­dom­men. De kloos­ters had­den een uit­ge­strek­te omge­ving als rechts­ge­bied, het zoge­naam­de ter­mijn­ge­bied.

Huidige gevelsteen in Gasthuisstraat 25, foto Martin Veen

Hui­di­ge gevel­steen in Gast­huis­straat 25, foto Mar­tin Veen

Onze Lieve Vrouwe te Bethlehem

Gorin­chem lag bin­nen de invloeds­sfeer van het Utrecht­se min­der­broe­der­kloos­ter, zodat het kloos­ter een ter­mijn­huis was van de Utrecht­se ves­ti­ging. Tus­sen bei­de stich­ting ligt maar liefst twee eeu­wen. Vol­gens stads­be­schrij­ver Kemp zou het zijn gesticht in 1454 en stond het bekend onder de naam “Onze Lie­ve Vrou­we te Bethle­hem”. De gevel­steen met het opschrift “Dit is in Bethle­hem” zou later de gevel sie­ren van het pand Gast­huis­straat 25.

In zijn nage­la­ten geschrif­ten weet stads­be­schrij­ver Cor­ne­lis van Zome­ren meer bij­zon­der­he­den mede te delen. Vol­gens deze bron zou in 1454 een gedeel­te van het kloos­ter­com­plex zijn vol­tooid. Let­ter­lijk schrijft hij : “…dat op dit jaar het choor en het pand aan de noord­zij­de gebouwd is…”. Tot het com­plex behoor­de een kerk­ge­bouw. Op een paneel uit 1568 met een gezicht op Gorin­chem in het Gor­cums Muse­um is de kerk van de min­der­broe­ders her­ken­baar aan een toren met spits. De bij­ge­plaatste naam geeft zeker­heid dat het de fran­cis­ca­nen­kerk is.

Gorinchem vanuit het oosten, anoniem (1568) collectie Gorcums Museum

Gorin­chem van­uit het oos­ten, ano­niem (1568) col­lec­tie Gor­cums Muse­um

Vol­gens dezelf­de auteur vond in 1455 de inwij­ding plaats van het hoofd­al­taar in het koor van de kerk. Het was een fraai altaar met een afbeel­ding van de kruis­af­ne­ming van Chris­tus, met Maria, Johan­nes en de stich­ter van de fran­cis­ca­nen,  Fran­cis­cus van Assi­si. In het koor ston­den boven­dien levens­gro­te beel­den van St. Fran­cis­cus en van de H. Bona­ven­tura, een voor­aan­staan­de vol­ge­ling in het mid­den van de 13de eeuw die lei­ding aan de fran­cis­ca­nen heeft gege­ven. De kerk moet behoor­lij­ke afme­tin­gen heb­ben gehad, zoals ook blijkt uit de oprij­zen­de toren op het schil­de­rij. Behal­ve het hoofd­al­taar waren er twee zij­al­ta­ren. Ondanks het feit dat de kerk bij een bedel­or­de hoor­de, tel­de het inte­ri­eur ver­schei­de­ne fraaie kunst­wer­ken.

Kloosterkerk

Waar de kerk pre­cies stond valt heden ten dage zon­der graaf­werk niet vast te stel­len. Op de uit omstreeks 1560 date­ren­de kaart van Jacob van Deven­ter staat langs de hui­di­ge Bloem­pot­steeg een gebouw gete­kend. Of dit de min­der­broe­der­kerk is of het kloos­ter, is niet dui­de­lijk. Tot het kloos­ter­com­plex behoor­de een tame­lijk groot gebied, omslo­ten door Bloem­pot­steeg, Vijf­zin­nen­straat, Haarstraat en Arkel­straat. Dit ter­rein zal omstreeks 1450 nog gro­ten­deels onbe­bouwd zijn geweest.

Detail kaart omgeving Varkenmarkt Jacob Deventer ca. 1558

Detail kaart omge­ving Var­ken­markt Jacob Deven­ter ca. 1558

H. van Hoog­da­lem wees in 1969 in een kran­ten­ar­ti­kel er al op, dat de toen in aan­bouw zijn­de spaar­bank in het zui­de­lijk­ste gedeel­te van de kloos­ter­tuin stond. Voor de aan­we­zig­heid van een tuin met bomen zijn bewij­zen voor­han­den. Van 1517 dateert een ver­or­de­ning waar­bij de ste­de­lij­ke over­heid het kaat­sen ver­bood bij het kloos­ter der obser­van­ten (fran­cis­ca­nen) en ook het schie­ten op spreeu­wen en ande­re vogels was uit­druk­ke­lijk niet toe­ge­staan. Het­zelf­de keur­boek ver­meldt als plaats van het obser­van­ten­kloos­ter de Arkel­straat. In 1512 huis­den er 21 kloos­ter­lin­gen, waar­van 17 pries­ters

Begraafplaats

Een gedeel­te van de kloos­ter­hof deed dienst als begraaf­plaats. Deze rust­plaats is na ruim vier eeu­wen wreed ver­stoord door de bouw­werk­zaam­he­den bij de pan­den van de Stich­ting Stads­her­stel Gorin­chem aan de Var­ken­markt. Bij het afgra­ven van het ter­rein ach­ter de hui­zen kwa­men dood­kis­ten aan het licht, waar­in zich stof­fe­lij­ke res­ten bevon­den. De kis­ten zijn op zeer kor­te afstand van elkaar aan moe­der aar­de toe­ver­trouwd. De gra­ven waren niet gedekt door een zerk. Ver­moe­de­lijk was elk graf ken­baar door een ver­ho­ging van wat aar­de met een een­vou­dig hou­ten kruis. De been­de­ren van de bloot­ge­leg­de kis­ten zijn per kist bij­een gehou­den. Ruim der­tig kis­ten zijn aan­ge­trof­fen, maar onder de omrin­gen­de bebou­wing en de Var­ken­markt zul­len onge­twij­feld meer men­se­lij­ke res­ten te vin­den zijn. Bij het plan­ten van de kas­tan­je­bo­men op de Var­ken­markt waren ook al gra­ven aan­ge­trof­fen, even­als bij het maken van een schuil­kel­der gedu­ren­de de Twee­de Wereld­oor­log.

Houtresten van de kisten opgraving Varkenmarkt Gorinchem

Hout­res­ten van de kis­ten

Beeldenstorm

Ten tij­de van de beel­den­storm in 1566 was ook het kloos­ter aan de Arkel­straat het doel­wit. In de pro­ces­stuk­ken van de Raad van Beroer­ten – de zoge­naam­de Bloed­raad – is er spra­ke van een zeke­re Jacob Mat­thijsz. die “… heb­ben­de groote kragt gebruykt op het cloos­ter van de min­ne­broers in Gorin­chem…” Het moe­ten ban­ge dagen zijn geweest voor de over­ste, de gar­di­aan, en zijn fran­cis­ca­nen. Vol­gens de aan­klacht tegen Adriaen Dir­cksz. van den Heu­vel had hij de gar­di­aan opdracht gege­ven de kerk van het kloos­ter te ont­rui­men en zich met zijn kloos­ter­lin­gen terug te trek­ken. Ze zou­den dan in rui­me mate levens­mid­de­len krij­gen. Hij zei te spre­ken namens het stads­be­stuur, maar dat was niet waar. Het was de bedoe­ling de kerk der min­der­broe­ders te gebrui­ken voor de ver­kon­di­ging van de nieu­we leer door de pre­di­kan­ten. Na de onlus­ten keer­de de rust weer in Gorin­chem en het sobe­re leven bin­nen de kloos­ter­mu­ren her­nam zijn oude gang. Maar dat zou niet van lan­ge duur zijn, niet meer dan stil­te voor de storm.

Martelaren van Gorcum

Mar­te­la­ren van Gor­cum

In juni 1572 kre­gen de geu­zen toe­gang tot de stad. De gees­te­lij­ken wer­den gevan­gen geno­men, waar­on­der de fran­cis­ca­nen met hun gar­di­aan Nico­laas Pieck, bij­na 38 jaar oud en Gor­cu­mer van geboor­te. De die­na­ren van de Katho­lie­ke Kerk wer­den in de Blau­we Toren bloot­ge­steld aan mis­han­de­lin­gen. Ver­vol­gens gin­gen ze per schip naar Den Briel, waar uit­ein­de­lijk in de vroe­ge och­tend van woens­dag 9 juli 1572 zeven­tien pries­ters en twee broe­ders wer­den opge­han­gen om wil­le van hun stand­vas­tig­heid in het geloof. Onder hen Nico­laas Pieck met acht paters en twee broe­ders uit het kloos­ter aan de Arkel­straat. De Paters ver­dre­ven, het kloos­ter leeg. De Sta­ten van Hol­land gaven bur­ge­mees­te­ren opdracht “…het con­vent ende die ker­ke van de grau­we mon­ni­ken aldaar doen dem­oli­eeren en afbreek­en en dat bin­nen veer­tien dagen..”, zoals Van Zome­ren mee­deelt. Zo ver­dween alles wat her­in­ner­de aan de fran­cis­ca­nen uit Gorin­chem. Alleen de begra­ve­nen ble­ven als stil­le getui­gen in de kloos­ter­tuin ach­ter.

Varkenmarkt rond 1965, Regionaal Archief Gorinchem

Var­ken­markt rond 1965, Regi­o­naal Archief Gorin­chem

Varkenmarkt

Enke­le jaren later – op 4 augus­tus 1579 – besloot de vroed­schap het kloos­ter­com­plex te ega­li­se­ren en in kavels uit te geven voor woning­bouw zon­der te let­ten op de gra­ven. De opbrengst van de per­ce­len was bestemd voor de for­ti­fi­ca­tie­wer­ken van Gorin­chem. En zo gebeur­de het dat van stads­we­ge per­ce­len grond wer­den ver­kocht, meest­al aan tim­mer­lie­den die er hui­zen bouw­den. Die ver­koop geschied­de ove­ri­gens pas veel later in de jaren ’90, toen de aan­leg van de ver­de­di­gings­wer­ken rond de stad in vol­le gang was. Op 3 okto­ber 1593 kocht de tim­mer­man Oth Ottensz. het erf op de hoek van de Arkel­straat en de Haarstraat, eens beho­ren­de tot het ter­rein van de min­der­broe­ders. Een zeke­re Adriaen Petersz. kwam op 31 mei 1595 in het bezit van een per­ceel “…leg­gen­de aen den Haer­straet opte plaet­se daer ’t min­re­broe­de­ren­cloos­ter placht te staen…”. Deze aan­dui­ding wil niet zeg­gen dat het kloos­ter daar stond maar dat het ter­rein afkom­stig was van het kloos­ter. De bewij­zen dat het kloos­ter in die con­trei­en heeft gestaan zijn dus in de archie­ven terug te vin­den, maar waar pre­cies wordt niet aan­ge­ge­ven.

Varkenmarkt Gorinchem van begraafplaats en markt voor biggen tot een gezellig terras...

Van begraaf­plaats en markt voor big­gen tot een gezel­lig ter­ras…

Het gehe­le kloos­ter­do­mein werd voor de bouw van hun hui­zen uit­ge­ge­ven, met uit­zon­de­ring van wat nu Var­ken­markt heet. Op die plaats zou het min­der­broe­der­kloos­ter heb­ben gestaan, als de reso­lu­tie van de vroed­schap van 2 juni 1580 let­ter­lijk moet wor­den geno­men. Het bestuurs­col­le­ge besloot toen die plek te bestem­men tot bees­ten­markt, maar dat klopt weer niet met de inder­tijd aan­ge­trof­fen men­se­lij­ke been­de­ren mid­den op de Var­ken­markt. Tot in 1978 werd daar de weke­lijk­se big­gen­markt op maan­dag­och­tend gehou­den. Nu is de Var­ken­markt voor­al in gebruik als ter­ras voor de aan­lig­gen­de hore­ca­ge­le­gen­he­den.

In 1572 kwam dus een ein­de aan de ves­ti­ging van fran­cis­ca­nen in Gorin­chem. Onder moei­lij­ke omstan­dig­he­den her­vat­te een pater fran­cis­caan in 1628 de ziel­zorg in deze stad en dat zou onaf­ge­bro­ken duren tot in 1988. Na het ver­trek van pater H. van Eeuwijk O.F.M, namen de wereld­lij­ke gees­te­lij­ken van het bis­dom Rot­ter­dam die taak over.

Onderzoek

Opgraving Varkenmarkt Gorinchem het bergen van de graven

Het ber­gen van de gra­ven

Resultaten

De opge­gra­ven dood­kis­ten bevon­den zich op een open ter­rein ach­ter twee pan­den aan de Var­ken­markt die door Stich­ting Stads­her­stel Gorin­chem tot een hore­ca gele­gen­heid wer­den ver­bouwd. Het ach­ter­ter­rein zou over­bouwd wor­den en daar­voor had men het ter­rein 50 – 60 cm afge­gra­ven en ter voor­be­rei­ding van nieuw­bouw negen beton­nen hei­pa­len inge­la­ten. Tij­dens de afgra­ving trof­fen werk­lie­den begra­vin­gen aan die ver­vol­gens aan ons gemeld wer­den. De opgra­ving werd op zater­dag 27 en maan­dag 29 april 1996 uit­ge­voerd door een aan­tal vrij­wil­li­gers en stond onder lei­ding van P. FIoo­re. Met behulp van een klei­ne graaf­ma­chi­ne was het moge­lijk om het ter­rein van los­se grond te ont­doen.

Na hand­ma­tig opscha­ven is het vlak inge­me­ten, gete­kend en gefo­to­gra­feerd. Het vlak en daar­mee ook de boven­zij­de van de kis­ten, bevond zich aan de oos­te­lij­ke zij­de op onge­veer 1.10 m + NAP. Aan de wes­te­lijk zij­de bevond het vlak zich iets lager, op onge­veer 0.85 + NAP. Er teken­den zich der­tig hou­ten kis­ten in de bodem af. Op twee kis­ten na, waren alle dek­sels van de kis­ten met de uit­gra­ving en grond­werk­zaam­he­den al ver­dwe­nen. Van kist l leek het dek­sel dak­pan­vor­mig te zijn geweest. Het dek­sel bestond uit twee bre­de plan­ken die inge­klapt in de kist lagen. De inhoud van de kis­ten was opge­vuld met in de loop der tijd inge­speeld zand.

Tekening aangetroffen graven tijdens opgraving Varkenmarkt Gorinchem

Teke­ning aan­ge­trof­fen gra­ven

De hoge grond­wa­ter­stand ver­oor­zaak­te ook dat enkel laag gele­gen kis­ten vol met water ston­den. De goe­de kwa­li­teit van het hout van de kis­ten doet ver­moe­den dat de grond­wa­ter­stand niet erg vari­a­bel was. Ook bevon­den zich op het ter­rein twee inge­gra­ven hou­ten ton­nen die aan de hand van het erin aan­ge­trof­fen aar­de­werk, geda­teerd kon­den wor­den in het mid­den van de 18e eeuw. De ton­nen had­den dus geen rela­tie met de begraaf­plaats maar behoor­den bij de later op het geë­ga­li­seer­de kloos­ter­ter­rein gebouw­de bur­ger­lij­ke hui­zen. De kis­ten waren alle oost-west gericht inge­gra­ven. De begra­vin­gen waren in zeven noord-zuid lopen­de rij­en geplaatst. De rij­en zijn op de teke­ning aan­ge­ge­ven.

Zo zorg­vul­dig als moge­lijk was, zijn de ske­let­ten per graf ver­za­meld en gead­mi­ni­streerd. Hier en daar is een graf wat schoon­ge­maakt en zijn detailfoto’s geno­men, dit is door tijd­ge­brek niet bij elk graf moge­lijk geweest. Klein bot­ma­te­ri­aal van han­den en voe­ten is niet apart ver­za­meld. De hou­ding van de over­le­de­nen is niet gede­tail­leerd opge­te­kend omdat voor ont­rui­ming de ske­let­ten niet uit-gepre­pa­reerd zijn. Door het snel­le hand­ma­tig ver­za­me­len kun­nen ske­leton­der­de­len ver­lo­ren zijn gegaan. Een wer­ke­lij­ke opgra­ving is der­hal­ve niet uit­ge­voerd.

Enkele graven opgraving Varkenmarkt Gorinchem

Enke­le gra­ven

Beoordeling resultaten

De een­en­der­tig begra­vin­gen van de Var­ken­markt maken dui­de­lijk deel uit van een gro­te­re begraaf­plaats of kerk­hof die klaar­blij­ke­lijk behoor­de tot het Gor­cum­se min­der­broe­der­kloos­ter waar ook bur­gers wer­den begra­ven. Eer­de­re vond­sten van begra­vin­gen op het hui­di­ge plein van de Var­ken­markt en ver­der naar het zui­den onder het bank­ge­bouw aan de Bloem­pot­steeg doen ver­moe­den dat er of spra­ke was van een gro­te­re begraaf­plaats of van mini­maal twee dicht bij elkaar gele­gen klei­ne­re doden­ak­kers. Ten tij­de van het kloos­ter wer­den per­so­nen zowel in de kerk als in de kloos­ter­tuin of hof begra­ven. De onder­zoch­te begra­vin­gen lij­ken in een open ruim­te begra­ven te zijn aan­ge­zien er geen res­ten zijn gevon­den van een kerk­ge­bouw of kloos­ter­om­gang. Er zijn geen graf­ste­nen of zer­ken gevon­den. De gra­ven zul­len een­vou­dig gemar­keerd zijn geweest met een hou­ten kruis of naam­plank. Enke­le gra­ven over­snij­den ande­re wat aan­geeft dat de begraaf­plaats waar­schijn­lijk gedu­ren­de de hele kloos­ter­pe­ri­o­de in gebruik is geweest. De plaat­sen van de gra­ven waren zeker niet gefixeerd. De loca­ties waren alleen bij bena­de­ring bekend, moge­lijk door de posi­ti­o­ne­ring in rij­en. Voor­al na het ver­dwij­nen van de graf­te­kens kon­den slor­dig­he­den optre­den en oude­re rust­plaat­sen geraakt wor­den. Dit ver­klaart gedeel­te­lijk de aan­we­zig­heid van lege en ver­rom­mel­de gra­ven. Toch kan het voor­ko­men van de geï­so­leer­de ver­rom­mel­de gra­ven en het lege graf niet direct ver­klaard wor­den. Het geor­den­de patroon in dui­de­lij­ke noord-zuid gerich­te rij­en geeft geen aan­wij­zing over de gro­te van de begraaf­plaats. Dui­de­lijk is wel dat de begra­vin­gen zich ver­der onder de hui­di­ge bebou­wing uit­strek­ken.

Zes ske­let­ten wer­den nader onder­zocht.1 Het bleek dat mini­maal twee van alle aan­ge­trof­fen indi­vi­du­en vrou­we­lijk waren. Op het eer­ste gezicht leek dit een vreem­de con­clu­sie. Maar vaak was een deel van een kloos­ter­ter­rein ook inge­richt voor de gra­ven van bur­gers, waar­schijn­lijk wel strikt geschei­den van de begraaf­plaats van de over­le­den bewo­ners van het kloos­ter.

Ook in de kerk van het kloos­ter wer­den bur­gers begra­ven : een zeke­re Adri­aan Jans van Heijns­berg lega­teer­de op 21 mei 1533 aan de min­der­broe­ders 14 gul­dens, mits hij begra­ven werd in hun kerk.2

Conclusies

De aan­ge­trof­fen begra­vin­gen aan de Var­ken­markt maken deel uit van een gro­te­re begraaf­plaats die zich maxi­maal uit­strek­te van de noord­zij­de van de Var­ken­markt tot aan de Bloem­pot­steeg. Ze kun­nen geda­teerd wor­den tus­sen 1454 en 1572. Alle begra­vin­gen waren met het hoofd naar het wes­ten gericht. De begraaf­plaats was geor­dend in noord-zuid ver­lo­pen­de rij­en die waar­schijn­lijk in een open ruim­te lagen en niet bin­nen een kerk­ge­bouw of kloos­ter­gang. Hoe­wel er spra­ke was van een min­der­broe­der­kloos­ter tonen de begra­vin­gen van min­stens twee vrou­wen aan dat het ter­rein ook voor begra­vin­gen van leken beschik­baar was.

De onder­zoch­te begra­vin­gen zijn wegens tijd­ge­brek haas­tig gebor­gen. Veel details, voor­al met betrek­king tot het begra­fe­nis­ri­tu­eel kon­den niet vast­ge­steld wor­den. Het ver­dient aan­be­ve­ling om bij toe­kom­sti­ge ingre­pen in de bodem rond de Var­ken­markt, hoe beperkt ook, arche­o­lo­gisch onder­zoek te ver­rich­ten.

Foto’s

Publicaties

Broeken, A. (2006) Gorcumse bodemschatten. Archeologische speurtocht naar de geschiedenis van de Arkelstad, Gorcumse Monumentenreeks 15, Gorinchem, p. 16-25. Broeken, A. (2006)
Gorcumse bodemschatten. Archeologische speurtocht naar de geschiedenis van de Arkelstad, Gorcumse Monumentenreeks 15, Gorinchem, p. 16-25.
WorldCat | Flipbook | PDF (3 MB)
Dijk, R.F. van, P.J. Margry & A. de Vries (2014) Tot stantvastighijt in haer gelooff : de martelaren van Gorcum: geestelijken in Gorinchem-slachtoffers in Den Briel-heiligen in Rome, Historische reeks Oud-Gorcum 30, Gorinchem. Dijk, R.F. van, P.J. Margry & A. de Vries (2014)
Tot stantvastighijt in haer gelooff. De martelaren van Gorcum: geestelijken in Gorinchem-slachtoffers in Den Briel-heiligen in Rome, Historische reeks Oud-Gorcum 30, Gorinchem.
WorldCat | PDF (1 MB)
Floore, P.M., A.J. Busch & H. Strattmann (1998) Archeologisch onderzoek van de begraafplaats van het Minderbroedersklooster aan de Varkenmarkt te Gorinchem (Zuid-Holland), Rotterdam. Floore, P.M., A.J. Busch & H. Strattmann (1998)
Archeologisch onderzoek van de begraafplaats van het Minderbroedersklooster aan de Varkenmarkt te Gorinchem (Zuid-Holland), Rotterdam.
Flipbook | PDF (0,77 MB)
Koorevaar, T. (1997) Jaarverslag werkgroep Gorinchem, in : Jaarverslag 1996, Grondig Bekeken 12 nr. 1, p. 18 – 20. Koorevaar, T. (1997)
Jaarverslag werkgroep Gorinchem, in : Jaarverslag 1996, Grondig Bekeken 12 nr. 1, p. 18 – 20.
PDF (2 MB)
Langhout, M.J. (2017) De Reformatie te Gorcum 1550-1610, academisch proefschrift, Alblasserdam. Langhout, M.J. (2017)
De Reformatie te Gorcum 1550-1610, academisch proefschrift, Alblasserdam, p. 42.
WorldCat | Flipbook | PDF (7 MB)
Maat, G.J.R. & R. W. Mastwijk (2000) Alvusion Injuries of Vertebral Endplates, in: International Journal of Osteoarchaeology vol. 10, New York, p. 142-152. Maat, G.J.R. & R. W. Mastwijk (2000)
Alvusion Injuries of Vertebral Endplates, in: International Journal of Osteoarchaeology vol. 10, New York, p. 142-152.
Flipbook | PDF (2 MB)
Wit, S. de (1928) De statie der paters Minderbroeders te Gorcum, 1628 28 October 1928, Amerzoden. Wit, S. de (1928)
De statie der paters Minderbroeders te Gorcum, 1628 28 October 1928, Amerzoden.
WorldCat | Flipbook | PDF (4 MB)

Media

Gorcum geeft historie prijs

Gorcum geeft historie prijs

GORINCHEM – Tot en met van­daag halen (ama­teur) arche­o­lo­gen hun hart op ; de Blij­en­hoek en de Var­ken­markt geven de ont­staans­ge­schie­de­nis van de Arkel­stad prijs. Gorin­chem is niet lang­zaam gegroeid, maar in kor­te tijd uit de grond gestampt, luidt de mening…
Resten gevonden bij graafwerkzaamheden Stadsherstel, graven van minderbroeders op Varkenmarkt

Resten gevonden bij graafwerkzaamheden Stadsherstel, graven van minderbroeders op Varkenmarkt

GORINCHEM – Bij de bouw­werk­zaam­he­den van de Stich­ting Stads­her­stel aan de Var­ken­markt wer­den de stof­fe­lij­ke res­ten gevon­den van cir­ca der­tig fran­cis­ca­nen die leef­den en werk­ten in Gorin­chem. Ze wer­den begra­ven in de kloos­ter­hof van het kloos­ter­com­plex.…
Skeletten monniken gevonden in Gorcum, bij renovatie panden Varkenmarkt

Skeletten monniken gevonden in Gorcum, bij renovatie panden Varkenmarkt

GORINCHEM – Bij de reno­va­tie van vier pan­den aan de Var­ken­markt in Gorin­chem is de begraaf­plaats van een voor­ma­lig fran­cis­ca­nen- of min­der­broe­der­kloos­ter bloot­ge­legd. Eind vori­ge week wer­den de eer­ste kis­ten met ske­let­ten gevon­den en sinds­dien zijn …

Metadata

Kaart wordt gela­den, even geduld a.u.b.…

 

Archisnummer(s):33765 (onderzoek 25160)
Topografische Kaart:38G
Coordinaten:126.580/427.052 (centrum)
Toponiem:Varkenmarkt; Minderbroederklooster begraafplaats
Plaats:Gorinchem
Gemeente:Gorinchem
Provincie:Zuid-Holland
Type onderzoek:Archeologische (nood) opgraving
Uitvoerder:P.M. Floore, Rotterdam
Projectleider:P.M. Floore, Rotterdam
Opdrachtgever:Gemeente Gorinchem
Bevoegd gezag:Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek, Amersfoort
Aanvang onderzoek:27-29 april 1996
Vondsten & documentatie:Archeologisch depot gemeente Gorinchem
DANS:-

Reacties kunnen niet achtergelaten worden op dit moment.