Knipsteeg 13-15 (2015)

Onderzoek

Knipsteeg 13-15 Gorinchem

Knipsteeg 13-15 hoek Struisvogelstraat

In maart 2015 heeft Hollandia archeologen uit Zaandijk een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor de locatie Knipsteeg 13-15, op de hoek van de Knipsteeg en de Struisvogelstraat in Gorinchem. De opdracht voor het onderzoek is verleend door Loosbroek Architecten BV. Op de onderzoekslocatie zal bestaande bouw deels worden verbouwd en deels worden vervangen door nieuwbouw – plan “De Speelwagen” genoemd. Het hoekpand op nummer 15, café ‘t Huys van Breughel, zal blijven staan en deels behouden blijven. De vloer wordt niet verwijderd en er vind geen grondroering plaats. De aangrenzende feestzaal van het café, op nummer 13, wordt gesloopt en volledig vervangen door nieuwbouw. Deze nieuwbouw wordt gefundeerd op een betonvloer, op 29 stalen buispalen. Het bureauonderzoek heeft als doel de archeologische waarden op de onderzoekslocatie te inventariseren. De archeologische verwachting zal de basis vormen voor een advies omtrent de te nemen vervolgstappen.

In dit bureauonderzoek is op basis van historische, cartografische en archeologische bronnen geconcludeerd dat voor de onderzoekslocatie aan de Knipsteeg een zeer hoge archeologische verwachting geldt. Er kunnen sporen van bewoning uit de 13de eeuw en later worden aangetroffen, bovendien ligt de onderzoekslocatie in de directe nabijheid van twee instituten die een grote rol hebben gespeeld in de Gorcumse historie: de Grote of Latijnse School en het Hof van Arkel.

et gebouwencomplex van de school strekt zich uit richting het noorden. Met een dikke rode lijn is de zuidelijke grens van de onderzoekslocatie aangegeven

Het gebouwencomplex van de school strekt zich uit richting het noorden. Met een dikke rode lijn is de zuidelijke grens van de onderzoekslocatie aangegeven

Het archeologiebeleid van de gemeente Gorinchem onderschrijft deze verwachting en stelt dat hiervoor het meest strikte beleidsregime van toepassing is. Dit houdt in dat gestreefd wordt naar behoud in situ en dat elke bodemingreep aanleiding geeft voor archeologisch (voor)onderzoek.

De huidige ontwikkelingsplannen voor de Knipsteeg 13-15 behelzen deels het behoud van oudbouw waar de betonvloer tussen de strokenfundering gehandhaafd blijft. Op nr. 13 wordt de bestaande bebouwing gesloopt en geheel vervangen door nieuwbouw. Ook deze bebouwing zal worden gefundeerd op een betonnen vloer, waarvan een strook langs de randen rond het perceel 0,35 m dieper komen te liggen dan de 0,25 m dikke betonvloer ter plaatse van de woningen. Hier zullen naar verwachting 29 palen worden geplaatst. De bovenkant van de vloeren ligt minimaal 0,2 m en maximaal 0,45 m onder peil (straatniveau), onder de vloeren zal een laag zand worden aangebracht.

Knipsteeg 13-15 Gorinchem palenplan

Uitsnede van het palenplan, tekening Loosbroek Architecten BV

De ontgraving van de bovengrond ten behoeve van het aanbrengen van de betonvloeren zal naar verwachting tot verstoring van het bodemarchief leiden, tot maximaal ca. 1,0 m onder het huidige straatniveau. Daarnaast zorgt het zetten van heipalen voor verstoring van de archeologische waarden. Ondanks de geringe omvang van een individuele paal, is de schade aan de archeologische resten aanzienlijk of zelfs groot te noemen. De palen reiken diep en doorsnijden daarbij alle archeologische niveau’s. Door de dichtheid van de archeologische sporen is de kans groot dat een vondst rijk complex, zoals een beerput of mestkuil, door een heipaal geraakt wordt. Eventueel toekomstig onderzoek wordt bovendien door het dichte palenplan nagenoeg onmogelijk gemaakt.

Knipsteeg 13-15 Gorinchem, plantekening van Loosbroek architecten, met daarop geprojecteerd de twee gebieden die in het advies worden onderscheiden

plantekening van Loosbroek architecten, met daarop geprojecteerd de
twee gebieden die in het advies worden onderscheiden

Het advies voor het vervolgtraject wordt gespecificeerd per perceel:

  • Knipsteeg 15 (oudbouw, kad. nr. 4002, blauw gemarkeerd):
    Binnen het bestaande hoofdgebouw worden de aanwezige betonvloeren op zand tussen de strokenfunderingen behouden. De betonvloer wordt niet verwijderd. Verdere archeologische maatregelen zijn hierdoor niet vereist.
  • Knipsteeg 13 (te slopen aanbouw, kad.nr. 4001 en deels 4002, groen gemarkeerd):
    De sloop van de funderingen van de bebouwing aan de Knipsteeg 13 dient archeologisch te worden begeleid, zodat dicht onder het maaiveld gelegen oude funderingen niet verloren zullen gaan. Geadviseerd wordt om aansluitend een archeologische opgraving uit te voeren.

Behalve de oppervlakte van de appartementen (ca. 200 m2) dient ook het achterterrein van nr. 15 bij de opgraving te worden betrokken (ca. 54 m2). Hier zijn onder andere een liftschacht en een fietsenstalling gepland. De locatie dient tot op de natuurlijke ondergrond te worden opgegraven, met inachtneming van de omgeving, belendende percelen en de veiligheid van de werksituatie. Voor dit vervolgonderzoek dient een programma van eisen te worden opgesteld.

Publicatie

T. Hoogendijk
Archeologisch bureauonderzoek, Gorinchem-Knipsteeg 13-15, Hollandia reeks 521, Zaandijk, 2015
Bekijk | Download (25 MB)

Metagegevens

kaart is aan het laden - een ogenblik geduld aub...

Knipsteeg 13-15 (2015) 51.829910, 4.971840

Archisnummer(s):65865
Topografische Kaart:38G
Coordinaten:126.368/426.894
Toponiem:Knipsteeg 13-15
Plaats:Gorinchem
Gemeente:Gorinchem
Provincie:Zuid-Holland
Type onderzoek:Bureauonderzoek
Uitvoerder:Hollandia Archeologen, Zaandijk
Projectleider:T. Hoogendijk
Opdrachtgever:Loosbroek Architecten BV, Tiel
Bevoegd gezag:Gemeente Gorinchem
Aanvang onderzoek:Maart 2015
Vondsten & documentatie:Archeologisch depot Gorinchem
DANS:-

Reageren is niet mogelijk