Monnik met boek

Heiligenbeeld pijpaarde rechterzijdeHeiligenbeeld pijpaarde linkerzijde

Monnik met opengeslagen boek op schoot, pijpaarde (1500-1550)

Beschrijving

In 1972 kwam uit de Schut­ters­gracht, tij­dens bag­ger­werk­zaam­he­den voor­af­gaand aan de ver­bre­ding van de Pomp­straat, een mal van rood aar­de­werk voor de pro­duc­tie van een zeld­zaam type pijp­aar­den beeld­jes tevoor­schijn. De vondst toont aan dat tus­sen ca. 1500 en 1550 in Gorin­chem reli­gi­euze beeld­jes zijn gepro­du­ceerd.1

Op welke schaal dit gebeurde is niet bekend. Met name rond 1500 was er in Neder­land veel vraag naar een­vou­dige per­soon­lijke devo­ti­o­na­lia.2 Het Gor­cumse beeldje heeft de vorm van een mon­nik of apos­tel met open­ge­sla­gen boek (bij­bel?) op schoot. Een tweede mal om de ach­ter­zijde van het beeldje te maken ont­breekt helaas.

 Nal met afgietsel van gips, collectie Museum Catharijneconvent

Mal met afgiet­sel van gips, col­lec­tie Museum Catharijneconvent.

De mal is te zien in Museum Catha­rij­ne­con­vent te Utrecht. Op ver­zoek van de vin­der maakte het res­tau­ra­tie­ate­lier van de Rijks­dienst voor het Oud­heid­kun­dig Bodem­on­der­zoek des­tijds een afdruk in pijp­aarde. Deze is opge­no­men in de arche­o­lo­gi­sche col­lec­tie van de gemeente Gorinchem.

Vergelijkbare vondsten

Ondanks de vele vond­sten van pijp­aar­den beeld­jes in de afge­lo­pen decen­nia, zijn er slechts een klein aan­tal ver­ge­lijk­bare voor­beel­den bekend. In de col­lec­tie van H.J.E. van Beu­nin­gen bevindt zich een soort­ge­lijke bodem­vondst uit Edam. Op dit beeldje zijn nog res­ten van de vroe­gere beschil­de­ring aan­we­zig. Een ander frag­ment is bekend uit de bodem van Lei­den. 3 In de col­lec­tie van het Rijks­mu­seum van Oud­he­den bevin­den zich een min­der gede­tail­leerde mal uit Lei­den4 en een beeldje afkom­stig uit Maas­driel. Bei­den wor­den vroe­ger geda­teerd dan het Gor­cumse exemplaar.

Fragment beeldje van een monnik met boek gevonden in Edam, collectie H.J.E. van Beuningen.

Beeldje gevon­den in Edam, col­lec­tie H.J.E. van Beuningen.

Details

Detailinformatie
Omschrijving:Zittende monnik of apostel met een opengeslagen boek op schoot. Pijpaarden afdruk uit een enkele terracotta mal.
Materiaal:Pijpaarde
Productie:Nederland
Datering:1500-1550, afdruk door de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek, Amersfoort.
Afmetingen:11,2 x 7,3 x 4,0 (h x b x d in cm.)
Vindplaats:Gorinchem, Pompstraat uit grachtvulling Schuttersgracht, particuliere vondst (1972).
Vondstnummer:-
Verwerving:Schenking H.A.R. Hovenkamp, Harderwijk.
Permalink:https://www.archeologiegorinchem.com/100-vondsten/heiligenbeeld/
Vragen?Ziet u een fout? Of heeft u extra informatie over deze vondst?
Laat het ons weten!

Vindplaats

 

Pompstraat met Schuttersgracht Gorinchem ca 1972

Pompstraat voor de verbreding met Schuttersgracht ca. 1972

Documentatie

Bodemonderzoek in Leiden 11-12 Archeologisch jaarverslag 1988/1989 Henry-Buitenhuis, E.V. (1990)
Pijpaarden beeldjes uit Leidse bodem, in: Bodemonderzoek in Leiden. Archeologisch jaarverslag 1988-1989 11e/12e jrg, Leiden, p. 71-76.
Flipbook | PDF (61 MB)
Bodemonderzoek in Leiden 11-12 Archeologisch jaarverslag 1988/1989 Kleiterp, M.E. (1990)
Een verzameling pijpaarden mallen en beeldjes uit Leiden in het Rijksmuseum van Oudheden, in: Bodemonderzoek in Leiden. Archeologisch jaarverslag 1988-1989, 11e/12e jrg, Leiden, p. 77-88.
FlipbookPDF (61 MB)
Ostkamp, S. (2011) Christus per dozijn, in: Vind Magazine 1, Hoorn, p. 68-73. Ostkamp, S. (2011)
Christus per dozijn, in: Vind Magazine 1, Hoorn, p. 68-73.
PDF (2 MB)
Berge, J.H. van den, R.F. van Dijk, A. van der Meulen, H. van der Meulen, S. Ostkamp & P. Smeele (2003) In Gorcum gebakken. Aardewerk, kleipijpen en wandtegels, Gorinchem. Ostkamp, S. (2003)
Gebed in eenvoud. Gebruik en productie van pijpaarden beelden in Gorcum, in: J. H. van den Berge et al., In Gorcum gebakken. Aardewerk, kleipijpen en wandtegels, Gorinchem, p. 56-63.
WorldCat | Flipbook | PDF (7 MB)
Productie en gebruik van pijpaarden en terracotta devotionalia in de Nederlanden Ostkamp, S. (2001)
Productie en gebruik van pijpaarden en terracotta devotionalia in de Nederlanden. Het ambacht van de heyligenbacker voor Judocus Vredis, een archeologisch verslag. in: A. Böing & G. Inhester (red.), Judocus Vredis, Kunst aus der Stille, eine Klosterwerkstatt der Dürerzeit/Judocus Vredis, Kunst uit de stilte, een kloosterwerkplaats uit de tijd van Dürer, Borken, p. 186-256.
WorldCat | Flipbook | PDF (5 MB)
Materiaal: Pijpaarde
Periode: Nieuwe tijd A: 1500-1650 nC
Toepassing: Religie
Vindplaats: Pompstraat (1972)
<< Overzicht