Handschoen

Handschoen uit kalfsleer buitenzijde
Handschoen uit kalfsleer binnenzijde

Handschoen, kalfsleer (1300-1400)

Beschrijving

In 2011 voerde Hol­lan­dia Arche­o­lo­gen een opgra­ving uit op het ter­rein van het gesloopte ‘Blue­band­huis’ op de hoek van de Arkel­straat en de Ros­mo­len­steeg.1De loca­tie is gele­gen in het his­to­ri­sche cen­trum van Gorin­chem en er zijn spo­ren van de vroeg­ste bewo­ning van de stad aan­ge­trof­fen (laat­ste kwart 13e eeuw) en van een ros­mo­len die hier vanaf de tweede helft van de 15e eeuw (moge­lijk zelfs vanaf de 14e eeuw) tot aan het begin van de 19e eeuw in gebruik was. 

Eén van de water­put­ten op het ter­rein van het Blue­band­huis bleek rijk aan vond­sten. De inhoud is aan de hand van het aan­we­zige kera­miek geda­teerd in de tweede helft van de 14e eeuw. De leren vond­sten uit de water­put betref­fen frag­men­ten van een zes­tal schoe­nen, een zwaard­schede, een gor­del­beurs en een hand­schoen. De vondst van een hand­schoen uit de 14e eeuw is uniek, omdat leren hand­schoe­nen slechts spo­ra­disch wor­den gevonden.

Apen met gestolen handschoenen in de Smithfield Decretals, 1275-1325

Apen met hand­schoe­nen in de Smith­field Decre­tals, 1275 – 1325

Een handschoen van kalfsleer

De vijf­vin­ge­rige rech­ter­hand­schoen is gemaakt uit een enkel stuk kalfs­leer met een apart inge­zette duim. Het patroon werd uit­ge­sne­den en daarna aan de zij­kan­ten bin­nen­ste­bui­ten aan elkaar genaaid. Daarna draaide men de hand­schoen om, met de nerf­zijde van het leer naar de bui­ten­kant gericht. De duim werd apart inge­zet, maar is niet meer aan­we­zig. Het apart inzet­ten van de duim was gebrui­ke­lijk bij hand­schoe­nen en wan­ten. Het deel dat de hand­palm bedekt en enkele vin­ger­de­len ont­bre­ken. Zij wer­den moge­lijk hergebruikt.

Er zijn slechts enkele hand­schoe­nen bekend uit de 14e eeuw, waar­on­der één uit Zwit­ser­land2en één uit Zwe­den.3 Uit de peri­ode hierna en met name vanaf de 16e eeuw zijn er wat meer leren hand­schoe­nen en wan­ten gevon­den,4 maar het is geen alle­daagse vondst. In Neder­land is een duim van een hand­schoen of want gevon­den in Kam­pen5 en in Mid­del­burg en Dord­recht6 een hand­schoen zon­der duim.

Het achterwerk van een slapende marskramer door apen onderzocht

Apen met hand­schoe­nen en mars­kra­mer met wan­ten aan een koord, door Claes Jansz Vis­scher ca. 1610.

Func­tie
Leren hand­schoe­nen kun­nen gebruikt zijn voor meer­dere doel­ein­den, ter ver­war­ming of bescher­ming van de hand, maar het kan ook een uiting zijn van de sta­tus van een per­soon. Vooral vanaf de 16e eeuw wor­den hand­schoe­nen afge­beeld op schil­de­rijen van hoog­ge­plaatste per­so­nen. Bij welke acti­vi­tei­ten de hand­schoen werd gedra­gen, is nog niet dui­de­lijk. De hand­schoen lijkt te dun te zijn voor zware werk­zaam­he­den en hij was zeker niet het bezit van een arme arbei­der. Er zijn boven­dien geen dui­de­lijke slij­ta­ge­spo­ren gevon­den. Nader onder­zoek naar zulke hand­schoe­nen is nood­za­ke­lijk om meer zicht te krij­gen op de func­tie en bezit­ters van hand­schoe­nen. Een der­ge­lijke vrij com­plete hand­schoen is dan ook een aan­vul­ling op de schaarse infor­ma­tie over hand­schoe­nen uit deze periode.

Naar Marloes Rij­ke­lijk­hui­zen (2013)

Details

Omschrijving:Linkerhandschoen. De duim, het deel dat de handpalm bedekt en enkele vingerdelen ontbreken.
Materiaal:Kalfsleer
Productie:Nederland (?)
Datering:1300-1350
Afmetingen:20,5 x 23 cm.
Vindplaats:Gorinchem, Arkelstraat 102 (2011)
Vondstnummer:49061V123-L01
Vragen?Ziet u een fout? Of heeft u extra informatie over deze vondst?
Laat het ons weten!

Vindplaats

 

Archisnummer(s):48248 (OM bureauonderzoek)
49061 (OM opgraving)
Topografische Kaart:38G
Coördinaten:126.641/427.070 (centrum)
Toponiem:Plangebied Bluebandhuis
Plaats:Gorinchem
Gemeente:Gorinchem
Provincie:Zuid-Holland
Type onderzoek:Archeologische opgraving
Uitvoerder:Hollandia Archeologen
Projectleider:Drs. P.M. Floore
Opdrachtgever:Poort 6
Bevoegd gezag:Gemeente Gorinchem
Aanvang onderzoek:31-10-2011
Vondsten & documentatie:Gemeentelijk depot voor archeologie Gorinchem
DANS:-

Documentatie

Hoogendijk, T. (2015)Laatmiddeleeuwse bewoning op de locatie van het Bluebandhuis in Gorinchem, Hollandia reeks 520, Zaandijk. Hoogendijk, T. (2015)
Laatmiddeleeuwse bewoning op de locatie van het Bluebandhuis in Gorinchem, Hollandia reeks 520, Zaandijk.
Flipbook | PDF (15 MB)
Hoogendijk, T. (2018)Opgravingen aan de Rosmolensteeg en Krijtstraat, in: F. Cerutti, R. Mulder, B. Stamkot & A. de Vries (red.), Tien eeuwen Gorinchem. Geschiedenis van een Hollandse stad, Utrecht, p. 54-55. Hoogendijk, T. (2018)
Opgravingen aan de Rosmolensteeg en Krijtstraat, in: F. Cerutti, R. Mulder, B. Stamkot & A. de Vries (red.), Tien eeuwen Gorinchem. Geschiedenis van een Hollandse stad, Utrecht, p. 54-55.
WorldCat
Rijkelijkhuizen, M. (2013)Two mystery objects and a calfskin glove: exceptional leather finds from Gorinchem, the Netherlands, in: Newsletter Archaeological Leather Group (ALG) 37, p. 3-6. Rijkelijkhuizen, M. (2013)
Two mystery objects and a calfskin glove: exceptional leather finds from Gorinchem, the Netherlands, in: Newsletter Archaeological Leather Group (ALG) 37, p. 3-6.
Flipbook | PDF (2,45 MB)
Rijkelijkhuizen, M. (2015)Paardentuig en een handschoen, enkele laat middeleeuwse leervondsten uit Gorinchem, in: Westerheem, het tijdschrift voor de Nederlandse archeologie, 65, nr. 1, p. 10 - 13. Rijkelijkhuizen, M. (2015)
Paardentuig en een handschoen, enkele laat middeleeuwse leervondsten uit Gorinchem, in: Westerheem, het tijdschrift voor de Nederlandse archeologie, 65, nr. 1, p. 10 - 13.
Flipbook | PDF (2 MB)
Willemsen, A. (2015) Van hand tot hand. Handschoenen en wanten in de Nederlanden voor 1700, Honderden... 5, Zwolle Willemsen, A. (2015)
Van hand tot hand. Handschoenen en wanten in de Nederlanden voor 1700, Honderden... 5, Zwolle, p. 24-25, 189 (H081).
WorldCat
Materiaal: Leer
Periode: Middeleeuwen laat B: 1250-1500 nC
Toepassing: Persoonlijk bezit
Vindplaats: Arkelstraat 102 (2011)
<< Overzicht