Baardmankruik, Frechen (1600-1650)
Beschrijving
Deze baardmankruik is in 2007 gevonden bij een opgraving. Hij lag in de afvalput van een huis uit de late middeleeuwen. Dat huis stond op de hoek Kortendijk-Rosmolensteeg.
Baardmankruiken waren vooral populair in de 16e en 17e eeuw. Je ziet ze vaak op schilderijen uit die tijd. Daar gebruikt men ze als kan om drank in te schenken of uit te drinken, zoals bier of wijn. Soms zat er een andere vloeistof in. Wat er precies in heeft gezeten, kunnen archeologen meestal niet meer zien. Daarom staat het ook bijna nooit in beschrijvingen. Wel weten we dat sommige kruiken van steengoed in de 16e tot 18e eeuw werden gebruikt voor medicijnen of chemische stoffen.
Steengoed
De kruiken moesten natuurlijk waterdicht zijn. Daarom gebruikte de pottenbakker een heel fijne soort klei. Die bakte hij op een hogere temperatuur dan gewoon aardewerk. Zo ontstond een hard materiaal dat geen vocht doorlaat. Dat heet steengoed. Als versiering kreeg de kruik een laagje dunne klei met metaal erin. Dat heet een engobe. Tijdens het bakken gooide men zout in de oven. Daardoor kwam er een glanzende laag overheen : het zoutglazuur.
Rijnland
In het begin van de 16e eeuw begon men in Keulen met het maken van baardmankruiken. De eerste ‘echte’ baardmankruiken waren rijk versierd. Tussen ongeveer 1550 en 1625 waren ze het populairst. In die tijd maakte men ze in Keulen, Frechen, Siegburg, Langerwehe en Raeren. Ze hadden mooie gezichten en medaillons. Een medaillon is een rond plaatje met een afbeelding. Daarop stonden vaak verhalen uit de Bijbel of uit de oudheid. De meeste baardmankruiken die in Nederland zijn gevonden, komen uit het Rijnland. Ze kwamen per schip naar ons land. De kruiken werden steeds populairder. Om genoeg kruiken te kunnen maken, deden de pottenbakkers steeds minder moeite voor de versiering.
Details
| Omschrijving: | Kan (S2-kan-32). Baardmankruik. Bolle kan met schouder overgaand in een hoge hals met geribbelde kraagrand. Bandoor. Afgesneden voet. Op de schouder een gestileerd gezicht met naar beneden hangende mondhoeken. De baard is met korte streepjes weergegeven. |
| Materiaal: | Steengoed, ijzerengobe en zoutglazuur |
| Productie: | Frechen, Rijnland, Duitsland |
| Datering: | 1600-1650 |
| Afmetingen: | 14.6/9.7/5.2 cm (hoogte x breedte x diameter bodem) |
| Vindplaats: | Gorinchem, Kortendijk-Rosmolensteeg (2007) |
| Vondstnummer: | 24376V37-35 |
| Vragen? | Ziet u een fout? Of heeft u extra informatie over deze vondst? Laat het ons weten! |
Vindplaats
| Archisnummer(s): | 12798 (Bureauonderzoek) 23426 (Proefsleuven) 23476 (Opgraving) |
| Topografische Kaart: | 38G |
| Coördinaten: | 126.662/427.153 126.693/427.152 126.694/427.136 126.661/427.136 |
| Toponiem: | Rosmolensteeg, hoek Kortendijk |
| Plaats: | Gorinchem |
| Gemeente: | Gorinchem |
| Provincie: | Zuid-Holland |
| Type onderzoek: | IVO-P en DO |
| Uitvoerder: | Hollandia Archeologen |
| Projectleider: | P.M. Floore |
| Opdrachtgever: | BEVO Woningbeheer, Gorinchem |
| Bevoegd gezag: | Gemeente Gorinchem |
| Aanvang onderzoek: | 30 juli-2 augustus 2007 (IVO-P) 24 september-5 oktober 2007 (DAO) |
| Vondsten & documentatie: | Gemeentelijk depot voor archeologie Gorinchem |
| DANS: | - |
Documentatie
 | S. Ostkamp & W. Snip (2023) Baardmankruiken: steengoed 1200-1950, Hoorn. WorldCat |
 | S. Ostkamp & W. Snip (2018) Baardmannen: eeuwenlang populair drinkgerei, in: Vind Magazine 30, Hoorn, p. 25-35. PDF (4 MB) |
 | Vanoverbeke, R.W. (2009) Archeologische Opgraving aan de Rosmolensteeg-hoek Kortendijk, Gorinchem, Hollandia reeks 233, Zaandijk. Flipbook | PDF (8 MB) |
| Materiaal: | Steengoed |
| Periode: | Nieuwe tijd B:1650-1850 nC |
| Toepassing: | Eten & drinken |
| Afmetingen: | 14.6/9.7/5.2 (hoogte x breedte x diameter standvlak) |
| Vindplaats: | Kortendijk-Rosmolensteeg (2007) |
