Vondst : kan met mui­zen. Arche­o­lo­gen stui­ten op 13de-eeuws fun­da­ment

GORINCHEM – Arche­o­lo­gen heb­ben op hun laat­ste onder­zoeks­dag in de Gor­cum­se bin­nen­stad fun­da­men­ten aan­ge­trof­fen van wonin­gen uit de der­tien­de eeuw. Niet eer­der zijn er spo­ren van hui­zen van de gewo­ne man gevon­den in de Arkel­stad.

Tot nu toe waren de fun­da­men­ten die wer­den bloot­ge­legd tij­dens de speur­tocht naar het Hof van de Heren van Arkel in 2002 de oud­ste spo­ren van bebou­wing in de Gor­cum­se bin­nen­stad. Net als de gis­te­ren ont­dek­te res­tan­ten gaan ze terug tot de der­tien­de eeuw. Met het ver­schil dat op het per­ceel waar nu V&D staat, de rij­ken van Gorin­chem heb­ben gewoond. “Dat we nu spo­ren vin­den van een gewoon huis is heel bij­zon­der,” zegt Pie­ter Floo­re, seni­or-arche­o­loog van Hol­lan­dia Arche­o­lo­gen. Zijn bureau ver­richt het onder­zoek op de hoek van de Arkel­straat en de Ros­mo­len­steeg in opdracht van woning­cor­po­ra­tie Poort 6. Die begint komen­de week met de her­bouw van het Blue­band­huis.

Archeologisch onderzoek Bluebandhuis Gorinchem

Arche­o­lo­gisch onder­zoek Blue­band­huis Gorin­chem

Ver­wach­tin­gen
De uit­een­lo­pen­de vond­sten op het per­ceel vol­doen vol­le­dig aan zijn ver­wach­tin­gen. “Aan de hand van een onder­zoek op de hoek van de Kor­ten­dijk en de Ros­mo­len­steeg in 2007 had­den we al een beeld van wat we zou­den kun­nen aan­tref­fen. We zijn niet teleur­ge­steld, inte­gen­deel.” Het bloot­leg­gen van de ros­mo­len eer­der deze week wordt door de arche­o­lo­gen gety­peerd als bij­zon­der. “Dank­zij een stads­kaart van Jacob Roe­lofs van Deven­ter, een car­to­graaf die in opdracht van Karel V alle ste­den tot in detail vast­leg­de, weten we van het bestaan van de ros­mo­len. Dat we deze ver­vol­gens ook vin­den, is prach­tig. Zeker wan­neer je bedenkt dat deze gro­ten­deels van hout is gemaakt,” zegt Floo­re. Wan­neer de ros­mo­len is gebouwd, is moei­lijk te zeg­gen. “Een feit is dat de door paar­den aan­ge­dre­ven maal­in­stal­la­tie er rond 1575 stond, want uit die tijd stamt de stads­kaart. Aan de hand van die­zelf­de kaart durf ik ook te stel­len dat een deel van de molen in elk geval onder Arkel­straat 104 ligt. Moge­lijk strekt deze zich nog ver­der uit. Het was een gro­te molen.“concludeert Floo­re.

De arche­o­lo­gen en de vrij­wil­li­gers van de werk­groep Arche­o­lo­gie gemeen­te Gorin­chem stuit­ten tij­dens hun werk­zaam­he­den – die twee weken heb­ben geduurd – op rela­tief wei­nig gebruiks­voor­wer­pen. Zo is er hele­maal geen glas­werk gevon­den. Dat was voor de gewo­ne man in de mid­del­eeu­wen prak­tisch onbe­taal­baar. Maar ook qua aar­de­werk is de oogst niet rijk. Een klein water­kan­ne­tje dat vrij­wel intact uit de grond kwam, is vol­gens Mar­tin Veen van de Werk­groep Arche­o­lo­gie twee­de keus. Het heeft een flin­ke deuk die tij­dens de pro­duc­tie is ont­staan. “Die din­gen wer­den mas­saal gemaakt, het zijn de bier­blik­jes van de mid­del­eeu­wen,” zegt Veen.

Waterkan gebruikt als muizenval (1350-1425), gevonden tijdens archeologisch nderzoek plangebied Bluebandhuis in Gorinchem

Water­kan gebruikt als mui­zen­val (1350−1425)

De 14de-eeuw­se water­kan van grijs­bak­kend aar­de­werk die even­eens tevoor­schijn kwam, is ook geen unie­ke vondst. In het arche­o­lo­gisch depot van de gemeen­te Gorin­chem staan er diver­se op de plank. “Alleen was dit een kan met een ver­ras­sing,” zegt Veen lach­tend. Hij res­tau­reer­de het aar­de­werk. Bij het legen van de kan ble­ken er maar liefst veer­tien ske­le­tjes van mui­zen in de zwar­te prut te zit­ten. “Het is dus een mid­del­eeuw­se mui­zen­val. Die kan is waar­schijn­lijk inge­gra­ven geweest. Niets­ver­moe­den­de mui­zen wan­del­den zo hun dood tege­moet. Een­maal beland op de bodem kwa­men ze er niet meer uit. Bin­nen een paar uur waren die dier­tjes dood. Waar­om  de Gor­cu­mer die de val heeft gezet deze niet heeft geleegd, blijft een raad­sel. “Voor ons is het natuur­lijk prach­tig. Zo’n vondst doe je maar één keer. De pot moet ergens tus­sen 1350 en 1425 zijn gemaakt. Bij arche­o­lo­gi­sche opgra­vin­gen voor de aan­leg van de Betu­we­rou­te ter hoog­te van Kerk-Ave­zaath is ook zo’n val gevon­den,” zegt Veen.

Middeleeuws insigne opgraving bluebandhuis Gorinchem

Frag­ment van een mid­del­eeuws loden insig­ne

Ver­der von­den de arche­o­lo­gen een loden draag­speld. Het klei­nood heeft een afme­ting  van 2,8 bij 2,4 cen­ti­me­ter. Het ver­beeldt een zit­ten­de man met een blaas­balg en een spin­rok­ken, de stok waar­op de wol zat. De attri­bu­ten zijn ver­lo­ren geraakt. “Het is een wereld­se speld, zoveel staat vast. Ze zijn eer­der gevon­den, van­daar dat we weten wat deze man in zijn han­den moet hou­den. Zo’n ding is toch aan­spre­kend,” aldus Veen.

Anja Broe­ken
AD Rivie­ren­land
12 novem­ber 2011

Reacties kunnen niet achtergelaten worden op dit moment.