Kasteel Heren van Arkel gro­ter dan gedacht

GORINCHEM – Vlak bij molen De Hoop zijn tus­sen de Dalemsedijk en de Merwede in Gorinchem res­tan­ten van de burcht van de Heren van Arkel gevon­den. In 1977 wer­den al eer­der res­ten van de burcht van de Heren van Arkel aan­ge­trof­fen aan de ande­re zij­de van de dijk. Tot nu toe werd altijd aan­ge­no­men dat de Heren van Arkel een klein kas­teel had­den. De nieu­we vondst toont aan dat het kas­teel veel gro­ter is dan altijd was aan­ge­no­men.

Puin en muuranker van neergehaalde muren, opgraving kasteel van de heren van Arkel in het Wijdschild te Gorinchem in 1996

Puin en muur­an­ker van neer­ge­haal­de muren.

De res­tan­ten van het slot zijn ont­dekt tij­dens de afgra­vin­gen die het pol­der­dis­trict Tieler- en Culemborgerwaarden bij de dijk laat uit­voe­ren. Een mun­ten­zoe­ker, Ton Wijkamp uit Gorinchem was met een metaal­de­tec­tor naar mun­ten aan het zoe­ken toen hij plot­se­ling op res­tan­ten van muren stuit­te. “Ik begreep met­een dat die muren van het kas­teel moesten zijn”, aldus Wijkamp. De ‘schat­gra­ver’ bel­de ver­vol­gens met Martin Veen, een ama­teur­ar­che­o­loog die eer­der betrok­ken was bij de opgra­vin­gen aan de ande­re kant van de dijk. “Deze ont­dek­kin­gen wer­pen een nieuw licht op het kas­teel”, zegt Veen.

Kaarten
“We kun­nen nu meer inzicht krij­gen in hoe het kas­teel er heeft uit­ge­zien. Dat weet nie­mand omdat er geen kaar­ten meer van zijn. Overigens kan het nog wel even duren voor we dat weten. We moe­ten eerst alle vond­sten op een rij­tje zet­ten.”
Inmiddels is Veen, samen met stads­ar­che­o­loog Pieter Floore bezig de res­tan­ten van de muren in kaart te bren­gen. Verder wordt drif­tig gezocht naar res­tan­ten van aar­de­werk en der­ge­lij­ke. Het pol­der­dis­trict heeft hier­voor een graf­ma­chi­ne beschik­baar gesteld.
Het slot is waar­schijn­lijk gebouwd tus­sen 1267 en 1290 door de fami­lie van Arkel die des­tijds ook de baas was over Gorinchem. In 1412 werd het weer afge­bro­ken op bevel van Willem van Beieren, de toen­ma­li­ge graaf van Holland. Dit gebeur­de na de Arkelse Oorlog.
Deze strijd werd in eer­ste instan­tie gevoerd tus­sen de heer van het slot, Jan van Arkel, en zijn zoon Willem van Arkel, die de bur­gers van Gorinchem had beloofd de stad te zul­len ver­de­di­gen tegen zijn vader.

Oorlog
De daar­op vol­gen­de oor­log liep voor bei­den slecht af, temeer daar de mach­ti­ge graaf van Holland, Willem van Beieren, tij­dens de twee­spalt een poging deed om het gebied van de Heren van Arkel bij Holland in te lij­ven. Om het hoofd boven water te hou­den moesten bei­de kemp­ha­nen de her­tog Reineld van Gelre vra­gen hun leen­heer te wor­den. De lachen­de der­de was ech­ter graaf Willem. Deze had inmid­dels een goe­de ver­stand­hou­ding opge­bouwd met de her­tog die in 1409 de Heren van Arkel dwong om hun gebied, inclu­sief het kas­teel, aan Willem te ver­ko­pen. Het Land van Arkel was van­af dat moment voor­goed inge­lijfd bij het Graafschap Holland.
In 1412 liet Willem het kas­teel afbre­ken. De reden hier­voor is tot op de dag van van­daag ondui­de­lijk.
Willem ver­nie­tig­de hier­door een hoop ken­nis voor het nage­slacht. De komen­de tijd zal er wel­licht meer dui­de­lijk­heid komen over deze tur­bu­len­te peri­o­de in de geschie­de­nis van de Arkelstad.

door Arjan de Heer
26 augus­tus 1996
De Dordtenaar

Reacties kunnen niet achtergelaten worden op dit moment.