Kas­teel Heren van Arkel gro­ter dan gedacht

GORINCHEM – Vlak bij molen De Hoop zijn tus­sen de Dalem­se­dijk en de Mer­we­de in Gorin­chem res­tan­ten van de burcht van de Heren van Arkel gevon­den. In 1977 wer­den al eer­der res­ten van de burcht van de Heren van Arkel aan­ge­trof­fen aan de ande­re zij­de van de dijk. Tot nu toe werd altijd aan­ge­no­men dat de Heren van Arkel een klein kas­teel had­den. De nieu­we vondst toont aan dat het kas­teel veel gro­ter is dan altijd was aan­ge­no­men.

Puin en muuranker van neergehaalde muren, opgraving kasteel van de heren van Arkel in het Wijdschild te Gorinchem in 1996

Puin en muur­an­ker van neer­ge­haal­de muren.

De res­tan­ten van het slot zijn ont­dekt tij­dens de afgra­vin­gen die het pol­der­dis­trict Tie­ler- en Culem­bor­ger­waar­den bij de dijk laat uit­voe­ren. Een mun­ten­zoe­ker, Ton Wijkamp uit Gorin­chem was met een metaal­de­tec­tor naar mun­ten aan het zoe­ken toen hij plot­se­ling op res­tan­ten van muren stuit­te. “Ik begreep met­een dat die muren van het kas­teel moesten zijn”, aldus Wijkamp. De ‘schat­gra­ver’ bel­de ver­vol­gens met Mar­tin Veen, een ama­teur­ar­che­o­loog die eer­der betrok­ken was bij de opgra­vin­gen aan de ande­re kant van de dijk. “Deze ont­dek­kin­gen wer­pen een nieuw licht op het kas­teel”, zegt Veen.

Kaar­ten

We kun­nen nu meer inzicht krij­gen in hoe het kas­teel er heeft uit­ge­zien. Dat weet nie­mand omdat er geen kaar­ten meer van zijn. Ove­ri­gens kan het nog wel even duren voor we dat weten. We moe­ten eerst alle vond­sten op een rij­tje zet­ten.”
Inmid­dels is Veen, samen met stads­ar­che­o­loog Pie­ter Floo­re bezig de res­tan­ten van de muren in kaart te bren­gen. Ver­der wordt drif­tig gezocht naar res­tan­ten van aar­de­werk en der­ge­lij­ke. Het pol­der­dis­trict heeft hier­voor een graf­ma­chi­ne beschik­baar gesteld.
Het slot is waar­schijn­lijk gebouwd tus­sen 1267 en 1290 door de fami­lie van Arkel die des­tijds ook de baas was over Gorin­chem. In 1412 werd het weer afge­bro­ken op bevel van Wil­lem van Bei­e­ren, de toen­ma­li­ge graaf van Hol­land. Dit gebeur­de na de Arkel­se Oor­log.
Deze strijd werd in eer­ste instan­tie gevoerd tus­sen de heer van het slot, Jan van Arkel, en zijn zoon Wil­lem van Arkel, die de bur­gers van Gorin­chem had beloofd de stad te zul­len ver­de­di­gen tegen zijn vader.

Oor­log

De daar­op vol­gen­de oor­log liep voor bei­den slecht af, temeer daar de mach­ti­ge graaf van Hol­land, Wil­lem van Bei­e­ren, tij­dens de twee­spalt een poging deed om het gebied van de Heren van Arkel bij Hol­land in te lij­ven. Om het hoofd boven water te hou­den moesten bei­de kemp­ha­nen de her­tog Rei­nald van Gel­re vra­gen hun leen­heer te wor­den. De lachen­de der­de was ech­ter graaf Wil­lem. Deze had inmid­dels een goe­de ver­stand­hou­ding opge­bouwd met de her­tog die in 1409 de Heren van Arkel dwong om hun gebied, inclu­sief het kas­teel, aan Wil­lem te ver­ko­pen. Het Land van Arkel was van­af dat moment voor­goed inge­lijfd bij het Graaf­schap Hol­land.
In 1412 liet Wil­lem het kas­teel afbre­ken. De reden hier­voor is tot op de dag van van­daag ondui­de­lijk.
Wil­lem ver­nie­tig­de hier­door een hoop ken­nis voor het nage­slacht. De komen­de tijd zal er wel­licht meer dui­de­lijk­heid komen over deze tur­bu­len­te peri­o­de in de geschie­de­nis van de Arkel­stad.

door Arjan de Heer
26 augus­tus 1996
De Dord­te­naar

Reacties kunnen niet achtergelaten worden op dit moment.