In de eer­ste week al leu­ke vond­sten bij opgra­vin­gen in Gorin­chem

GORINCHEM – Het ene na het ande­re vijf­tien­de eeuw­se muur­tje duikt al op tij­dens de twee­de week van de afgra­vin­gen aan de Gor­cum­se Krijt­straat. Of die ook daad­wer­ke­lijk van het Hof van Arkel zijn, dat blijft nog even span­nend in dit pril­le sta­di­um. Onder­tus­sen zijn er al wel een paar ande­re leu­ke vond­sten gedaan, zoals vijf schrijf­stif­tjes uit de vijf­tien­de eeuw.

Ama­teur-arche­o­loog Mar­tin Veen, als vrij­wil­li­ger betrok­ken bij het arche­o­lo­gisch onder­zoek op het toe­kom­sti­ge V&D-terrein, speurt de buit van een week af, die opge­steld staat in bak­ken met plas­tic zak­jes. Hij plukt er een zak­je met een van de vijf gevon­den schrijf­stif­tjes uit. “Kijk, hier schre­ven ze nou mee in de vijf­tien­de eeuw.”

Met de stif­tjes, zo groot als een vet­krijt­je en sterk lij­kend op een dre­vel­tje, werd vroe­ger geschre­ven op een lei waar­over een was­laag lag, legt Veen uit. De vondst van de stif­tjes duidt vol­gens hem op de aan­we­zig­heid van de oude Stads­school, die in de vijf­tien­de eeuw op deze plek is gebouwd – en ver­moe­de­lijk zelfs al in de veer­tien­de eeuw.

Veen heeft als fana­tiek vrij­wil­li­ger (met twin­tig jaar erva­ring) vier weken vakan­tie opge­no­men om van de par­tij te kun­nen zijn bij de afgra­vin­gen aan de Krijt­straat. Samen met een col­le­ga-arche­o­lo­ge fil­tert hij met een gro­te zeef de een na de ande­re krui­wa­gen ran­zig rui­ken­de grond, op zoek naar inte­res­san­te over­blijf­se­len. “Lek­ker hoor die vijf­tien­de eeuw­se poep”, grapt Veen die tot zijn elle­bo­gen in de bak staat te graai­en.

Kip­pe­tje
In een plas­tic bak­je op de grond: de opbrengst van een paar uur­tjes prut­ten. “Kijk daar ligt een vijf­tien­de eeuws kip­pe­tje”, wijst Veen naar een sche­del­tje in het bak­je. Even later duikt er ook nog een mid­del­eeuw­se hon­de­kop op, ter groot­te van een poe­del. Echt indruk­wek­kend is de buit nog niet na ruim een week arche­o­lo­gisch onder­zoek op het toe­kom­sti­ge D&D-terrein, maar dat is nor­maal vol­gens Veen. “Wacht maar een paar weken af, tot we wat meer heb­ben kun­nen gra­ven, dan zul­len er echt nog wel een paar leu­ke din­gen opdui­ken”, ver­wacht hij.

Niet­te­min is hij erg in z’n sas met de scherf­jes aar­de­werk die gevon­den zijn uit de der­tien­de eeuw. “Dat zijn de eer­ste scherf­jes uit die tijd die we in de bin­nen­stad zijn tegen geko­men. Daar­bui­ten heb­ben we ze al wel een keer gevon­den, maar nooit hier, dus ben ik er best blij mee.”

De eer­ste oude fun­de­rin­gen op het ter­rein in de Krijt­straat lig­gen inmid­dels al bloot. Hoe­wel de arche­o­lo­gen er zeker van zijn dat het om vijf­tien­de eeuw­se muur­tjes gaat, moet nog blij­ken of het hier ook daad­wer­ke­lijk de over­blijf­se­len van het Hof van Arkel betreft.

Daar is het gewoon te vroeg voor”, zegt stads­ar­che­o­loog P. Floo­re. ÖM die puz­zel te kun­nen leg­gen, moe­ten we eerst wat meer afge­gra­ven heb­ben.”

De ont­dek­king van het Hof zou een belang­rij­ke arche­o­lo­gi­sche vondst voor Gorin­chem bete­ke­nen, omdat er eigen­lijk maar wei­nig bekend is over de stich­ting van de stad waar­in de Van Arkels een gro­te rol gespeeld moe­ten heb­ben. Ook over het Hof van Arkel zelf is maar wei­nig bekend, behal­ve dat het in 1405 ‘recht tegenover’de Gro­te Kerk stond en dat het om het  een woon­huis van Jan van Arkel ging, vol­gens de naslag­wer­ken. Met ‘recht tegenover’is altijd aan­ge­no­men dat daar­mee de Krijt­straat bedoeld werd, omdat aan die kant ook van ouds­her de ingang van de kerk zit, maar vol­gens Floo­re kan er net zo goed een ande­re ingang bedoeld wor­den, waar­door het Hof zich op een heel ande­re loca­tie bevindt.

De rela­tie tus­sen Gorin­chem en de Van Arkels voert terug naar de der­tien­de eeuw. De Heren van Arkel behoor­den lan­ge tijd tot de voor­naams­te en rijk­ste adel in het land. Ze beza­ten in 1400 meer dan tien­dui­zend hec­ta­re grond, twee­maal zo groot als de hui­di­ge Noord­oost­pol­der. Enke­le Van Arkels bekleed­den belang­rij­ke func­ties aan het hof.

Zes jaar gele­den wer­den in het Wijd­schild al res­ten gevon­den van het 13e eeuw­se kas­teel van de Van Arkels. Een ander belang­rijk aan­den­ken dat Gorin­chem heeft aan de Van Arkels is het stads­wa­pen dat een deze roem­ruch­te adel is ont­leend.

Jac­que­li­ne Bot
21 augus­tus 2002
AD Rivie­ren­land

Reacties kunnen niet achtergelaten worden op dit moment.