--- title: Handschoen date: 2022-01-17T07:58:34Z modified: 2025-03-17T08:00:44Z permalink: "https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/enkele-vondsten/handschoen/" type: al_product status: publish excerpt: Handschoen, kalfsleer (1300-1400) wpid: 24207 al_product-cat: - Handschoen - Leer - "Middeleeuwen laat B: 1250-1500 nC" - "Middeleeuwen laat: 1050-1500 nC" - "Middeleeuwen: 450-1500 nC" - Organisch - Persoonlijke bezittingen al_product-attributes: - Arkelstraat 102 (2011) - Leer - "Materiaal:" - "Middeleeuwen laat B: 1250-1500 nC" - "Periode:" - Persoonlijk bezit - "Toepassing:" - "Vindplaats:" featured_image: "https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2022/01/Handschoen_Arkelstraat_voorzijde_vierkant-scaled.jpg" featured_image_alt: Handschoen uit kalfsleer buitenzijde --- **In 2011 voerde [Hollandia Archeologen](https://hollandia-archeologie.nl/) een opgraving uit op het terrein van het gesloopte [‘Bluebandhuis’](https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/bluebandhuis/) op de hoek van de Arkelstraat en de Rosmolensteeg.**29**[![Hoogendijk, T. (2015)Laatmiddeleeuwse bewoning op de locatie van het Bluebandhuis in Gorinchem, Hollandia reeks 520, Zaandijk.](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2019/02/2015_hoogendijk.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2020/02/hoogendijk-t-2015-laatmiddeleeuwse-bewoning-op-de-locatie-van-het-bluebandhuis-in-gorinchem-hollandia-reeks-520-zaandijk.pdf)Hoogendijk, T. (2015)** Laatmiddeleeuwse bewoning op de locatie van het Bluebandhuis in Gorinchem, _Hollandia reeks_ 520, Zaandijk. PDF (15 MB) **De locatie is gelegen in het historische centrum van Gorinchem en er zijn sporen van de vroegste bewoning van de stad aangetroffen (laatste kwart 13e eeuw) en van een rosmolen die hier vanaf de tweede helft van de 15e eeuw (mogelijk zelfs vanaf de 14e eeuw) tot aan het begin van de 19e eeuw in gebruik was.** Eén van de waterputten op het terrein van het Bluebandhuis bleek rijk aan vondsten. De inhoud is aan de hand van het aanwezige keramiek gedateerd in de tweede helft van de 14e eeuw. De leren vondsten uit de waterput betreffen fragmenten van een zestal schoenen, een zwaardschede, een gordelbeurs en een handschoen. De vondst van een handschoen uit de 14e eeuw is uniek, omdat leren handschoenen slechts sporadisch worden gevonden. [![Apen met gestolen handschoenen in de Smithfield Decretals, 1275-1325](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2022/01/Apen-met-handschoenen-gepakt-van-een-slapende-marskramer-900x402.jpg "Detail in marge manuscript Smithfield Decretals (1275-1325) , collectie British Library, Londen ms Royal 10 E IV f. 150r. ")](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2022/01/Apen-met-handschoenen-gepakt-van-een-slapende-marskramer.jpg)Apen met handschoenen in de Smithfield Decretals, 1275-1325 ### Een handschoen van kalfsleer De vijfvingerige rechterhandschoen is gemaakt uit een enkel stuk kalfsleer met een apart ingezette duim. Het patroon werd uitgesneden en daarna aan de zijkanten binnenstebuiten aan elkaar genaaid. Daarna draaide men de handschoen om, met de nerfzijde van het leer naar de buitenkant gericht. De duim werd apart ingezet, maar is niet meer aanwezig. Het apart inzetten van de duim was gebruikelijk bij handschoenen en wanten. Het deel dat de handpalm bedekt en enkele vingerdelen ontbreken. Zij werden mogelijk hergebruikt. Er zijn slechts enkele handschoenen bekend uit de 14e eeuw, waaronder één uit Zwitserland30**Volken, S. & M. Volken (2006)** Schuhe, Tasche und weitere Lederfunden. In: Das Bürgerasyl in Stein am Rhein. Geschichte eines mittelalterlichen Spitals. _Schaffhauser Archäologie_ 7, S. 128-137. en één uit Zweden.31**Fredriksson, M., & B. Zerpe (1982)** Skor och andra läderförmäl, in: G. Dählback (eds.), Helgeandsholmen – 1000 ár i Stockholms ström, _(Monografier av Stockholms kommun)_, Stockholm: p. 84-91. Uit de periode hierna en met name vanaf de 16e eeuw zijn er wat meer leren handschoenen en wanten gevonden,32**Egan, G. (2005)** Material culture in London in an age of transition. Tudor and Stuart period finds c1450·c1700 from excavations at riverside sites in Southwark. _MoLAS Monograph_ 19. **Groenman-van Waateringe, W. (1988)** _Leather from medieval Svendborg_, Odense. **Schnack, C. (1998)** Die mittelalterlichen Lederfunde aus Schleswig – Futterale, Riemen, Taschen und andere Objekte. Ausgrabungen in _Schleswig, Berichte und Studien_ 13. maar het is geen alledaagse vondst. In Nederland is een duim van een handschoen of want gevonden in Kampen33**Barwasser, M.&. 0. Goubitz (1990)** Leder, hout en textiele vondsten, in: _H. Clevis &. M. Smit, Verscholen in vuil: archeologische vondsten uit Kampen, 1375-1925_, Kampen, p. 70-99. en in Middelburg en Dordrecht34**Goubitz, 0. (2008)** Leder. In: _T.H.L. Hos, D.B.S. Paalman e.a., Onder straatniveau! Archeologisch onderzoek op de “Grote Markt” te Dordrecht_, Gemeente Dordrecht, p. 67·72. een handschoen zonder duim. [![Het achterwerk van een slapende marskramer door apen onderzocht](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2022/01/Het-achterwerk-van-een-slapende-marskramer-door-apen-onderzocht-1-900x677.jpg "Het achterwerk van een slapende marskramer door apen onderzocht, Claes Jansz Visscher (ca. 1610) . Collectie Welcome Library, Londen, 17505i. Foto Welcome Images.")](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2022/01/Het-achterwerk-van-een-slapende-marskramer-door-apen-onderzocht-1-scaled.jpg)Apen met handschoenen en marskramer met wanten aan een koord, door Claes Jansz Visscher ca. 1610. Functie Leren handschoenen kunnen gebruikt zijn voor meerdere doeleinden, ter verwarming of bescherming van de hand, maar het kan ook een uiting zijn van de status van een persoon. Vooral vanaf de 16e eeuw worden handschoenen afgebeeld op schilderijen van hooggeplaatste personen. Bij welke activiteiten de handschoen werd gedragen, is nog niet duidelijk. De handschoen lijkt te dun te zijn voor zware werkzaamheden en hij was zeker niet het bezit van een arme arbeider. Er zijn bovendien geen duidelijke slijtagesporen gevonden. Nader onderzoek naar zulke handschoenen is noodzakelijk om meer zicht te krijgen op de functie en bezitters van handschoenen. Een dergelijke vrij complete handschoen is dan ook een aanvulling op de schaarse informatie over handschoenen uit deze periode. _Naar Marloes Rijkelijkhuizen (2013)_