Bij­zon­de­re leer­vondst in de stad

 

Handschoen Bluebandhuis Gorinchem

Kalfs­le­ren hand­schoen uit de 14de eeuw

GORINCHEM – Arche­o­lo­gen heb­ben tij­dens opgra­vin­gen in de Gor­cum­se bin­nen­stad enke­le bij­zon­de­re lede­ren voor­wer­pen gevon­den. Zij onder­zoch­ten de bodem van de bouw­plaats van het Blue­band­huis wel­is­waar al in novem­ber 2011, maar pas tij­dens de con­ser­ve­ring van de vond­sten werd dui­de­lijk wat zij in han­den had­den. Het gaat om een 14de eeuw­se kalfs­le­ren hand­schoen. Nog niet eer­der werd in Neder­land zo’n exem­plaar gevon­den. Ook de vondst van een gareel, deel van een paar­den­tuig, is bij­zon­der te noe­men. Het con­ser­ve­ren, waar­bij onder meer won­der­olie wordt gebruikt, nam enke­le weken in beslag.

Ver­ras­sin­gen in de stad, hand­schoen en gareel dui­ken op in bouw­put
De vondst van een kalfs­le­ren hand­schoen uit de veer­tien­de eeuw uit de Gor­cum­se bin­nen­stad is uniek. Niet eer­der werd in Neder­land zo’n luxe kle­ding­stuk uit die tijd gevon­den, zo blijkt uit een publi­ca­tie in de nieuws­brief van de Inter­na­ti­o­na­le Archae­o­lo­gi­cal Lea­ther Group. “Het is een ver­ras­sen­de vondst,” zegt Mar­tin Veen van het gemeen­te­lijk depot voor bodem­vond­sten in Gorin­chem. “Soort­ge­lij­ke kalfs­le­ren hand­schoe­nen uit de veer­tien­de eeuw zijn tot nu toe alleen in Zwit­ser­land en Zwe­den gevon­den. Neder­land­se exem­pla­ren waren tot nu toe uit een late­re peri­o­de en van gei­ten­leer. Zo is in 2008 in Dord­recht zo’n hand­schoen ont­dekt.” Hol­lan­dia Arche­o­lo­gen en de vrij­wil­li­gers van de Werk­groep Arche­o­lo­gie onder­zoch­ten in novem­ber 2011 de bouw­plaats van het voor­ma­li­ge Blue­band­huis op de hoek van de Arkel­straat en de Ros­mo­len­steeg. Eige­naar Poort6 wil­de oor­spron­ke­lijk het huis res­tau­re­ren, maar de kos­ten waren zo hoog dat her­bouw beter bleek. Hier­door kre­gen de arche­o­lo­gen de kans voor het bodem­on­der­zoek in dit deel van de bin­nen­stad. Het lever­de onder meer de fun­da­men­ten op van wonin­gen uit de der­tien­de eeuw: niet eer­der waren er in de Arkel­stad spo­ren van hui­zen van de gewo­ne man uit die peri­o­de aan­ge­trof­fen.

Water­put
“De res­tan­ten van de leren hand­schoen zijn afkom­stig uit een 14de eeuw­se water­put waar­in het nodi­ge afval zat. Het is niet het eni­ge leren voor­werp dat op die plek is gevon­den,” zegt Veen. Zo zijn er vol­gens hem ook over­blijf­se­len van een gareel aan­ge­trof­fen. Dat is een hals­stuk voor een trek­dier, zoals een paard. Onder­zoek­ster Marloes Rij­ke­lijk­hui­zen durft die con­clu­sie niet te trek­ken, zo blijkt uit haar publi­ca­tie in de nieuws­brief van de Archae­o­lo­gi­cal Lea­ther Group. Dit is een inter­na­ti­o­naal gezel­schap van arche­o­lo­gen die zich gespe­ci­a­li­seerd heb­ben in onder­zoek van leren vond­sten. Zij spreekt over een mys­tery object.
“Het kan bij­na niet anders gezien de omvang van dat stuk leer en de manier waar­op het in elkaar zit,” zegt Veen. Hij vind dat zij met haar con­clu­sie erg voor­zich­tig is. „De vondst van paar­den­tuig op die plek past ook bij de rest van de arche­o­lo­gi­sche bevin­din­gen in dat gebied.”  Zo kwa­men bij­voor­beeld de res­tan­ten van een rader­wiel tevoor­schijn, res­tan­ten van de ros­mo­len waar­aan de steeg die langs het per­ceel loopt zijn naam heeft te dan­ken. Een ros­mo­len is een door paar­den aan­ge­dre­ven maal­in­stal­la­tie. Boe­ren brach­ten er hun graan om tot meel te laten ver­ma­len. Op een stads­kaart uit 1575 staat uit­ge­re­kend op die plaats zo’n molen inge­te­kend. Voor Pie­ter Floo­re, seni­or-arche­o­loog bij Hol­lan­dia Arche­o­lo­gen, was de vondst en de kaart van Jacob van Deven­ter dè beves­ti­ging van een ver­moe­den dat al lan­ger leef­de. Onder­zoek enke­le jaren eer­der op de hoek van de Kor­ten­dijk en de Ros­mo­len­steeg gaven al een beeld van wat de arche­o­lo­gen zou­den kun­nen aan­tref­fen. “En toch blijf je steeds weer ver­ras­sin­gen tegen­ko­men,” zegt Veen. “Die hand­schoen is natuur­lijk het sum­mum. Maar we heb­ben ook prach­ti­ge leren mes­sen­sche­des aan­ge­trof­fen, even­als de res­ten van schoei­sel.” Ook een piep­klei­ne draag­speld waar­op dui­de­lijk een man­ne­tje te zien is met een blaas­balg en een spin­stok waar­op de wol zat is aan­ge­trof­fen.

Mui­zen
Een van de ande­re ver­ras­sin­gen die Veen zeker wil noe­men, is zijn mid­del­eeuws mui­zen­val. De Gor­cu­mer die met Toos Bus­ch het gemeen­te­lijk depot voor bodem­vond­sten beheert, ont­dek­te deze bij toe­val. ‚“Die val is een grijs­bak­kend aar­de­wer­ken water­kan,” ver­telt Veen. „Ik wil­de hem schoon­ma­ken voor con­ser­ve­ring. Bij het legen ervan ble­ken er veer­tien mui­zenske­let­ten in te zit­ten.” Waar­schijn­lijk is de kan inge­gra­ven geweest. “Niets­ver­moe­den­de mui­zen wan­del­den zo hun dood tege­moet, want de beest­jes die een­maal in die kan vie­len, kwa­men er nooit meer uit.”
Meer over de vond­sten bij het Blue­band­huis Gorin­chem op: www.archeologiegorinchem.nl

Anja Broe­ken
AD Rivie­ren­land
25-7-2013

Reacties kunnen niet achtergelaten worden op dit moment.