Bijzondere leer­vondst in de stad

GORINCHEM – Archeologen heb­ben tij­dens opgra­vin­gen in de Gorcumse bin­nen­stad enke­le bij­zon­de­re lede­ren voor­wer­pen gevon­den. Zij onder­zoch­ten de bodem van de bouw­plaats van het Bluebandhuis wel­is­waar al in novem­ber 2011, maar pas tij­dens de con­ser­ve­ring van de vond­sten werd dui­de­lijk wat zij in han­den had­den. Het gaat om een 14de eeuw­se kalfs­le­ren hand­schoen. Nog niet eer­der werd in Nederland zo’n exem­plaar gevon­den. Ook de vondst van een gareel, deel van een paar­den­tuig, is bij­zon­der te noe­men. Het con­ser­ve­ren, waar­bij onder meer won­der­olie wordt gebruikt, nam enke­le weken in beslag.

Handschoen Bluebandhuis Gorinchem

Kalfsleren hand­schoen uit de 14de eeuw

Handschoen en gareel dui­ken op in bouw­put

De vondst van een kalfs­le­ren hand­schoen uit de veer­tien­de eeuw uit de Gorcumse bin­nen­stad is uniek. Niet eer­der werd in Nederland zo’n luxe kle­ding­stuk uit die tijd gevon­den, zo blijkt uit een publi­ca­tie in de nieuws­brief van de Archaeological Leather Group. “Het is een ver­ras­sen­de vondst,” zegt Martin Veen van het gemeen­te­lijk depot voor bodem­vond­sten in Gorinchem. “Soortgelijke kalfs­le­ren hand­schoe­nen uit de veer­tien­de eeuw zijn tot nu toe alleen in Zwitserland en Zweden gevon­den. Nederlandse exem­pla­ren waren tot nu toe uit een late­re peri­o­de en van gei­ten­leer. Zo is in 2008 in Dordrecht zo’n hand­schoen ont­dekt.” Hollandia Archeologen en de vrij­wil­li­gers van de Werkgroep Archeologie onder­zoch­ten in novem­ber 2011 de bouw­plaats van het voor­ma­li­ge Bluebandhuis op de hoek van de Arkelstraat en de Rosmolensteeg. Eigenaar Poort 6 wil­de oor­spron­ke­lijk het huis res­tau­re­ren, maar de kos­ten waren zo hoog dat her­bouw beter bleek. Hierdoor kre­gen de arche­o­lo­gen de kans voor het bodem­on­der­zoek in dit deel van de bin­nen­stad. Het lever­de onder meer de fun­da­men­ten op van wonin­gen uit de der­tien­de eeuw : niet eer­der waren er in de Arkelstad spo­ren van hui­zen van de gewo­ne man uit die peri­o­de aan­ge­trof­fen.

ragment van een leren gareel rosmolen Bluebandhuis Gorinchem

Fragment van een gareel, teke­ning Raf Timmermans.

Waterput

De res­tan­ten van de leren hand­schoen zijn afkom­stig uit een 14de eeuw­se water­put waar­in het nodi­ge afval zat. Het is niet het eni­ge leren voor­werp dat op die plek is gevon­den,” zegt Veen. Zo zijn er vol­gens hem ook over­blijf­se­len van een gareel aan­ge­trof­fen. Dat is een hals­stuk voor een trek­dier, zoals een paard. Onderzoekster Marloes Rijkelijkhuizen durft die con­clu­sie niet te trek­ken, zo blijkt uit haar publi­ca­tie in de nieuws­brief van de Archaeological Leather Group. Dit is een inter­na­ti­o­naal gezel­schap van arche­o­lo­gen die zich gespe­ci­a­li­seerd heb­ben in onder­zoek van leren vond­sten. Zij spreekt over een mis­tery object. “Het kan bij­na niet anders gezien de omvang van dat stuk leer en de manier waar­op het in elkaar zit,” zegt Veen. Hij vind dat zij met haar con­clu­sie erg voor­zich­tig is. „De vondst van paar­den­tuig op die plek past ook bij de rest van de arche­o­lo­gi­sche bevin­din­gen in dat gebied.”  Zo kwa­men bij­voor­beeld de res­tan­ten van een rader­wiel tevoor­schijn, res­tan­ten van de ros­mo­len waar­aan de steeg die langs het per­ceel loopt zijn naam heeft te dan­ken. Een ros­mo­len is een door paar­den aan­ge­dre­ven maal­in­stal­la­tie. Boeren brach­ten er hun graan om tot meel te laten ver­ma­len. Op een stads­kaart uit 1575 staat uit­ge­re­kend op die plaats zo’n molen inge­te­kend. Voor Pieter Floore, seni­or-arche­o­loog bij Hollandia Archeologen, was de vondst en de kaart van Jacob van Deventer dè beves­ti­ging van een ver­moe­den dat al lan­ger leef­de. Onderzoek enke­le jaren eer­der op de hoek van de Kortendijk en de Rosmolensteeg gaven al een beeld van wat de arche­o­lo­gen zou­den kun­nen aan­tref­fen. “En toch blijf je steeds weer ver­ras­sin­gen tegen­ko­men,” zegt Veen. “Die hand­schoen is natuur­lijk het sum­mum. Maar we heb­ben ook prach­ti­ge leren mes­sen­sche­des aan­ge­trof­fen, even­als de res­ten van schoei­sel.” Ook een piep­klei­ne draag­speld waar­op dui­de­lijk een man­ne­tje te zien is met een blaas­balg en een spin­stok waar­op de wol zat is aan­ge­trof­fen.

Muizenskeletjes die in de kan werden aangetroffen

Muizenskeletjes die in de kan wer­den aan­ge­trof­fen

Muizen

Een van de ande­re ver­ras­sin­gen die Veen zeker wil noe­men, is zijn mid­del­eeuws mui­zen­val. De Gorcumer die met Toos Busch het gemeen­te­lijk depot voor bodem­vond­sten beheert, ont­dek­te deze bij toe­val. ‚“Die val is een grijs­bak­kend aar­de­wer­ken water­kan,” ver­telt Veen. „Ik wil­de hem schoon­ma­ken voor con­ser­ve­ring. Bij het legen ervan ble­ken er veer­tien mui­zenske­let­ten in te zit­ten.” Waarschijnlijk is de kan inge­gra­ven geweest. “Nietsvermoedende mui­zen wan­del­den zo hun dood tege­moet, want de beest­jes die een­maal in die kan vie­len, kwa­men er nooit meer uit.”

Meer over de vond­sten bij het Bluebandhuis Gorinchem op : www​.arche​o​lo​gie​go​rin​chem​.com

Anja Broeken
AD Rivierenland
25 – 7‑2013

Reacties kunnen niet achtergelaten worden op dit moment.