Groen­markt (2010)

Onder­zoek

De Groenmarkt ca. 1650 door J. Beerstraten, collectie Earl of Aylesford, Meriden (Coventry)

De Groen­markt ca. 1650 door J. Beer­stra­ten, col­lec­tie Earl of Ayles­ford, Meri­den (Coven­try)

Het voor­ne­men van de gemeen­te Gorin­chem om tegen de ach­ter­ge­vel van het Gor­cums Muse­um op de Groen­markt enke­le onder­grond­se vuil­con­tai­ners te plaat­sen, was de direc­te aan­lei­ding voor het uit­voe­ren van een arche­o­lo­gi­sche opgra­ving (AO) op deze plek. Het onder­zoek werd in april 2010 uit­ge­voerd door Hol­lan­dia arche­o­lo­gen.

Zeven eeu­wen terug in de tijd

Op een opper­vlak van niet meer dan 35 m² wer­den tal­rij­ke res­ten aan­ge­trof­fen, in een gelaagd­heid die tot bij­na 3 m diep en zeven eeu­wen terug in de tijd reik­te. De oud­ste voor­wer­pen zijn enke­le aar­de­werk­frag­men­ten uit de 10de tot de eer­ste helft van de 13de eeuw, die als opspit in een jon­ger opho­gings­pak­ket terecht zijn geko­men. De lagen – en een daar­mee te asso­ci­ë­ren poer en grep­pel – date­ren moge­lijk in de twee­de helft van de 14de eeuw.

Hier­bo­ven gele­gen werd opnieuw een opho­gings­pak­ket aan­ge­trof­fen, dat moge­lijk aan het eind van de 14de eeuw is aan­ge­bracht. In deze peri­o­de maak­te Gorin­chem een bloei­pe­ri­o­de door, waar­bij een steeds gro­ter aan­tal gebou­wen in steen werd opge­trok­ken. De ver­woes­ten­de brand van 1388, waar­bij een groot deel van de stad in vlam­men opging, heeft dit pro­ces van ver­ste­ning sterk bespoe­digd. Een ste­vig opho­gings­pak­ket vorm­de moge­lijk de basis voor deze nieu­we bouw­wer­ken.

Begraaf­plaats

Aan het eind van de 14de eeuw raak­te dit deel van de Groen­markt in gebruik als begraaf­plaats. Er zijn 37 begra­vin­gen aan­ge­trof­fen in de opgra­vings­put­ten. Een beknopt fysisch antro­po­lo­gisch onder­zoek beves­tig­de wat de rela­tief gerin­ge afme­tin­gen van de graf­kis­ten al deed ver­moe­den : meer dan de helft van de begra­ven indi­vi­du­en is op jon­ge leef­tijd over­le­den. Hier­uit blijkt dat het begra­ven van jong gestor­ve­nen op een spe­ci­fiek deel van het kerk­hof plaats­vond.

Fasering gevonden begravingen, de rode lijn geeft de fundering van het oude stadhuis weer

Fase­ring gevon­den begra­vin­gen, de rode lijn geeft de fun­de­ring van het oude stad­huis weer

Stad­huis

In 1437 werd het pak­huis van Dirk van Leu­ven omge­bouwd tot een stad­huis, nadat het oude stad­huis in de Hoogstraat bij een stads­brand bescha­digd was geraakt. Een aan­ge­trof­fen muur­fun­de­ring is het res­tant van een ver­bou­wing aan het eind van de 16de eeuw (1591−1593). In de lig­ging van de begra­vin­gen is een ver­schui­ving zicht­baar die cor­res­pon­deert met de uit­brei­ding van het stad­huis. De gra­ven lagen dus zeer dicht tegen het stad­huis aan, tot de bouw van een muur rond het kerk­hof, ver­moe­de­lijk omstreeks 1600. Reeds in 1608 raak­te het kerk­hof ten oos­ten van de kerk bui­ten gebruik, nadat het bestraat werd. Hier werd de markt gehou­den waar de Groen­markt zijn naam aan ont­leent.

Het stad­huis werd in 1859 afge­bro­ken en ver­van­gen door een neo­clas­si­cis­tisch gesti­leer­de opvol­ger, die vrij­wel exact op het grond­plan van het oude stad­huis werd gebouwd. De lozing van afval- en hemel­wa­ter ver­liep via onder­grond­se goten, waar­van er tij­dens het onder­zoek enke­le zijn aan­ge­trof­fen. Twee water­put­ten, met een oor­sprong in de 17de-18de eeuw, wer­den moge­lijk bij de her­bouw van het stad­huis voor­zien van een nieu­we opbouw. Het stad­huis zou zijn func­tie tot 1994 behou­den.

Waag

Ook de waag bij het stad­huis ken­de een zeer lan­ge gebruiks­duur. De eer­ste ver­mel­ding dateert al uit 1392. Bij de ver­bou­wing van het stad­huis aan het eind van de 16de eeuw werd de waag bij het stad­huis betrok­ken. In 1921 werd er bui­ten het stad­huis een weeg­brug aan­ge­legd, om gemo­to­ri­seerd vracht­ver­voer te kun­nen wegen. In de opgra­vings­put werd de bak van deze weeg­brug aan­ge­trof­fen.

Foto’s

« 1 van 2 »

Publi­ca­ties

Hoogendijk, T. (2010) Gorinchem, Groenmarkt, in: Archeologische Kroniek Zuid-Holland 2010 42, p. 11-13. Hoogendijk, T. (2010)
Gorinchem, Groenmarkt, in: Archeologische Kroniek Zuid-Holland 2010 42, p. 11-13.
FlipbookPDF (3,97 MB)
Hoogendijk, T. (2012) Archeologische opgraving (AO) op de Groenmarkt te Gorinchem, Hollandia reeks 390, Zaandijk. Hoogendijk, T. (2012)
Archeologische opgraving (AO) op de Groenmarkt te Gorinchem, Hollandia reeks 390, Zaandijk.
FlipbookPDF (5,89 MB)
Hoogendijk, T. (2012) Een mysterieus bouwwerk op de Groenmarkt, in: Grondig Bekeken 27 nr. 2, p. 8-21. Hoogendijk, T. (2012)
Een mysterieus bouwwerk op de Groenmarkt, in: Grondig Bekeken 27 nr. 2, p. 8-21.
Flipbook | PDF (5 MB)
Stamkot, B. (2009) Is Gorinchem ontstaan vanuit een hofgebied?, in: Historisch-Geografisch Tijdschrift, nr. 27, p. 58–72. Stamkot, B. (2009)
Is Gorinchem ontstaan vanuit een hofgebied?, in: Historisch-Geografisch Tijdschrift, nr. 27, p. 58–72.
Flipbook | PDF (9 MB)

Media

Gorcumers begraven op oude mest- en afvalput

Gor­cu­mers begra­ven op oude mest- en afval­put

GORINCHEM – Opgra­vin­gen ach­ter het Gor­cums Muse­um wij­zen uit dat de oude begraaf­plaats rond de Gro­te Kerk gro­ter was dan ver­wacht. Bij het gra­ven van een kuil voor het plaat­sen van onder­grond­se afval­con­tai­ners pal ach­ter het Gor­cums Muse­um wer­den ske­let­ten…
Skeletten gevonden op Groenmarkt

Ske­let­ten gevon­den op Groen­markt

GORINCHEM – Bij graaf­werk­zaam­he­den ach­ter het Gor­cums Muse­um, op de Groen­markt zijn gis­te­ren weer ske­let­ten gevon­den. Het ‘spit­ten’ houdt ver­band met het plaat­sen van een onder­grond­se afval­con­tai­ner. Twee jaar gele­den wer­den bij graaf­werk rond de Gor­cum­se…

Met­a­da­ta

 

Archisnummer(s):40597 (OM)
Topografische Kaart:38G
Coordinaten:126.532/426.856
126.537/426.856
126.537/426.842
126.526/426.842
Toponiem:Groenmarkt
Plaats:Gorinchem
Gemeente:Gorinchem
Provincie:Zuid-Holland
Type onderzoek:Definitief Archeologisch Onderzoek (DAO)
Uitvoerder:Hollandia Archeologen, Zaandijk
Projectleider:Drs. P.M. Floore
Opdrachtgever:Gemeente Gorinchem
Bevoegd gezag:Gemeente Gorinchem
Aanvang onderzoek:21 april 2010
Vondsten & documentatie:Archeologisch depot Gorinchem
DANS:https://doi.org/10.17026/dans-xv9-3x28

Reacties kunnen niet achtergelaten worden op dit moment.