Burgstraat, heu­len (1999)

Onder­zoek

Bruggewelven, gefotografeerd richting het westen.

Brug­ge­wel­ven, gefo­to­gra­feerd rich­ting het wes­ten.

Tij­dens enke­le waar­ne­min­gen in de Burgstraat te Gorin­chem op 16, 19 en 29 april 1999 zijn door Pie­ter Floo­re en Mar­tin Veen, in het kader van een rioolsa­ne­ring, de res­tan­ten gedo­cu­men­teerd van twee bak­ste­nen con­struc­ties.

De eer­ste betrof een vas­te brug die van­af het Laan­tje over het voor­ma­li­ge Haven­tje (nu Vis­sers­dijk) naar de oos­te­lij­ke uit­leg van de stad was gelegd. De con­struc­tie bestond uit drie gewel­ven waar de meest wes­te­lij­ke, nabij het Laan­tje, nog intact was. Deze boog bezat moge­lijk een oor­gat. De twee ande­re waren deels weg­ge­bro­ken voor de aan­leg van een oud riool (moge­lijk uit 1869). De meest oos­te­lij­ke boog­con­struc­tie had een over­span­ning van ten­min­ste 6 meter. Moge­lijk zijn er ook nog brug­res­tan­ten in de onder­grond aan­we­zig op de krui­sing met de Vis­sers­dijk en ver­der in oos­te­lij­ke rich­ting. Op grond van his­to­ri­sche gege­vens en car­to­gra­fie kan de gebruiks­pe­ri­o­de van deze brug geda­teerd wor­den tus­sen 1596 en 1873.

Detail kaart Gorinchem met de Burgstraat door Nicolaas Wijtmans (ca. 1600)

Detail kaart Gorin­chem met de Burgstraat door Nico­laas Wijt­mans (ca. 1600)

Don­ke­re Heul

De twee­de con­struc­tie bestond uit twee gewel­ven, heu­len, van de zoge­he­ten ‘Don­ke­re Heul’ die onge­veer 20 meter ten oos­ten van de krui­sing met de Kei­zer­straat het water van de Kalk­ha­ven door­voer­de naar een klei­ne gracht ten noor­den van de Burgstraat. De heul was een cir­ca 60 meter lan­ge over­klui­zing onder de Vis­sers­markt en de Burgstraat die ruim­te gaf aan een 40 x 50 meter groot plein met aan de noord­zij­de een aan­een­ge­slo­ten rij met hui­zen en ten zui­den van de Burgstraat plaats bood aan een vis­markt­hal. Van deze oud­tijds genoem­de ‘Don­ke­re Heul’ zijn twee over­wel­vin­gen gedo­cu­men­teerd die een door­sne­de had­den van 4,6 meter. In de negen­tien­de eeuw zijn deze twee heu­len dicht­ge­gooid met zand. Een voor­ma­lig man­gat aan de boven­kant was dicht­ge­zet met een vier­kan­te natuur­ste­nen plaat. De heul bevindt zich onge­veer op de plek waar tot het ein­de van de 16de eeuw de brug voor de oude Burg­poort lag. Nadat de oude Burg­poort zijn func­tie ver­loor is de brug ver­van­gen door een heul met een uit­zon­der­lijk leng­te van 60 meter. De date­ring van de heul is ein­de 16de eeuw. Zowel de brug als de heul bevon­den zich op slechts 50 cm onder het hui­di­ge straat­ni­veau. De gewel­ven de brug en de heul zijn over de breed­te van de nieu­we riool­sleuf (ca. 1,5 meter) en tot op een diep­te van 2,5 meter onder het hui­di­ge straat­ni­veau ver­wij­derd, aan weers­zij­den van de riool­sleuf zijn de bak­ste­nen con­struc­ties nog steeds aan­we­zig.

Overzicht onderzoekslocatie. Zie voor legenda p. 31 van de publicatie.

Over­zicht onder­zoeks­lo­ca­tie. Zie voor legen­da p. 31 van de publi­ca­tie.

Con­clu­sies

Er zijn twee belang­wek­ken­de arche­o­lo­gi­sche struc­tu­ren aan­ge­trof­fen bin­nen het plan­ge­bied in de Burgstraat. De vondst van de brug en de heul gaven door com­bi­na­tie van his­to­ri­sche gege­vens en arche­o­lo­gie ook dui­de­lij­ke aan­wij­zin­gen voor de loca­tie van de voor­ma­li­ge Burcht­poort, een mid­den 16de eeuws ron­deel, de Quel­ling­poort en de nieu­we Burcht­poort met het voor­ma­li­ge laat 16de eeuw­se bas­ti­on. Dit beves­tigt dat het gebied over de gehe­le leng­te van de Burgstraat van zeer groot belang is voor het onder­zoek naar de laat-mid­del­eeuw­se en nieu­we tijd­se stads­ver­ster­king. Het ver­dient daar­om aan­be­ve­ling om de tij­dens dit onder­zoek aan­ge­trof­fen res­ten en de gekar­teer­de loca­ties van de afzon­der­lij­ke struc­tu­ren met nadruk in de arche­o­lo­gi­sche waar­de­ring van dit deel van de stad op te nemen.

Publi­ca­tie

Floore, P.M. (2013) Archeologische waarneming van de heulen in de Burgstraat te Gorinchem, Hollandia reeks 488, Zaandijk.Floore, P.M. (2013)
Archeologische waarneming van de heulen in de Burgstraat te Gorinchem, Hollandia reeks 488, Zaandijk.
Flipbook | PDF (10,07 MB)

Met­a­da­ta

 

Archisnummer(s):58979 (OM)
Topografische Kaart:38G
Coordinaten:119.916-495.830 (NW)
119.929-495.835 (NO)
119.933-495.822 (ZO)
119.919-495.818 (ZW)
Toponiem:Burgstraat
Plaats:Gorinchem
Gemeente:Gorinchem
Provincie:Zuid-Holland
Type onderzoek:Archeologisch: waarneming
Uitvoerder:Hollandia Archeologen, Zaandijk
Projectleider:Drs. P.M. Floore
Opdrachtgever:Gemeente Gorinchem
Bevoegd gezag:Gemeente Gorinchem
Aanvang onderzoek:17 maart 2010
Vondsten & documentatie:Archeologisch depot Gorinchem
DANS:-

Reacties kunnen niet achtergelaten worden op dit moment.