Burgstraat, heulen (1999)

Onderzoek

Bruggewelven, gefotografeerd richting het westen.

Bruggewelven, gefo­to­gra­feerd rich­ting het westen.

Tijdens enkele waar­ne­min­gen in de Burgstraat te Gorinchem op 16, 19 en 29 april 1999 zijn door Pieter Floore en Martin Veen, in het kader van een rioolsa­ne­ring, de res­tan­ten gedo­cu­men­teerd van twee bak­ste­nen constructies.

De eer­ste betrof een vaste brug die vanaf het Laantje over het voor­ma­lige Haventje (nu Vissersdijk) naar de oos­te­lijke uit­leg van de stad was gelegd. De con­struc­tie bestond uit drie gewel­ven waar de meest wes­te­lijke, nabij het Laantje, nog intact was. Deze boog bezat moge­lijk een oor­gat. De twee andere waren deels weg­ge­bro­ken voor de aan­leg van een oud riool (moge­lijk uit 1869). De meest oos­te­lijke boog­con­struc­tie had een over­span­ning van ten­min­ste 6 meter. Mogelijk zijn er ook nog brug­res­tan­ten in de onder­grond aan­we­zig op de krui­sing met de Vissersdijk en ver­der in oos­te­lijke rich­ting. Op grond van his­to­ri­sche gege­vens en car­to­gra­fie kan de gebruiks­pe­ri­ode van deze brug geda­teerd wor­den tus­sen 1596 en 1873.

Detail kaart Gorinchem met de Burgstraat door Nicolaas Wijdtmans (ca. 1600)

Detail kaart Gorinchem met de Burgstraat door Nicolaas Wijdtmans (ca. 1600)

Donkere Heul

De tweede con­struc­tie bestond uit twee gewel­ven, heu­len, van de zoge­he­ten ‘Donkere Heul’ die onge­veer 20 meter ten oos­ten van de krui­sing met de Keizerstraat het water van de Kalkhaven door­voerde naar een kleine gracht ten noor­den van de Burgstraat. De heul was een circa 60 meter lange over­klui­zing onder de Vissersmarkt en de Burgstraat die ruimte gaf aan een 40 x 50 meter groot plein met aan de noord­zijde een aan­een­ge­slo­ten rij met hui­zen en ten zui­den van de Burgstraat plaats bood aan een vis­markt­hal. Van deze oud­tijds genoemde ‘Donkere Heul’ zijn twee over­wel­vin­gen gedo­cu­men­teerd die een door­snede had­den van 4,6 meter. In de negen­tiende eeuw zijn deze twee heu­len dicht­ge­gooid met zand. Een voor­ma­lig man­gat aan de boven­kant was dicht­ge­zet met een vier­kante natuur­ste­nen plaat. De heul bevindt zich onge­veer op de plek waar tot het einde van de 16de eeuw de brug voor de oude Burgpoort lag. Nadat de oude Burgpoort zijn func­tie ver­loor is de brug ver­van­gen door een heul met een uit­zon­der­lijk lengte van 60 meter. De date­ring van de heul is einde 16de eeuw. Zowel de brug als de heul bevon­den zich op slechts 50 cm onder het hui­dige straat­ni­veau. De gewel­ven de brug en de heul zijn over de breedte van de nieuwe riool­sleuf (ca. 1,5 meter) en tot op een diepte van 2,5 meter onder het hui­dige straat­ni­veau ver­wij­derd, aan weers­zij­den van de riool­sleuf zijn de bak­ste­nen con­struc­ties nog steeds aanwezig.

Overzicht onderzoekslocatie. Zie voor legenda p. 31 van de publicatie.

Overzicht onder­zoeks­lo­ca­tie. Zie voor legenda p. 31 van de publicatie.

Conclusies

Er zijn twee belang­wek­kende arche­o­lo­gi­sche struc­tu­ren aan­ge­trof­fen bin­nen het plan­ge­bied in de Burgstraat. De vondst van de brug en de heul gaven door com­bi­na­tie van his­to­ri­sche gege­vens en arche­o­lo­gie ook dui­de­lijke aan­wij­zin­gen voor de loca­tie van de voor­ma­lige Burchtpoort, een mid­den 16de eeuws ron­deel, de Quellingpoort en de nieuwe Burchtpoort met het voor­ma­lige laat 16de eeuwse bas­tion. Dit beves­tigt dat het gebied over de gehele lengte van de Burgstraat van zeer groot belang is voor het onder­zoek naar de Laatmiddeleeuwse en Nieuwetijdse stads­ver­ster­king. Het ver­dient daarom aan­be­ve­ling om de tij­dens dit onder­zoek aan­ge­trof­fen res­ten en de gekar­teerde loca­ties van de afzon­der­lijke struc­tu­ren met nadruk in de arche­o­lo­gi­sche waar­de­ring van dit deel van de stad op te nemen.

Publicaties

Floore, P.M. (2013) Archeologische waarneming van de heulen in de Burgstraat te Gorinchem, Hollandia reeks 488, Zaandijk. Floore, P.M. (2013)
Archeologische waarneming van de heulen in de Burgstraat te Gorinchem, Hollandia reeks 488, Zaandijk.
Flipbook | PDF (10,07 MB)
Horsthuis, A. (1997)Wallen en poorten. Geschiedenis van de Gorinchemse vestingwerken, Gorcumse Monumentenreeks 5, Gorinchem. Horsthuis, A. (1997)
Wallen en poorten. Geschiedenis van de Gorinchemse vestingwerken, Gorcumse Monumentenreeks 5, Gorinchem.
WorldCat | Flipbook | PDF (5 MB)

Metadata

Administratieve gegevens
Archisnummer(s):58979 (OM)
Topografische Kaart:38G
Coördinaten:119.916-495.830 (NW)
119.929-495.835 (NO)
119.933-495.822 (ZO)
119.919-495.818 (ZW)
Toponiem:Burgstraat
Plaats:Gorinchem
Gemeente:Gorinchem
Provincie:Zuid-Holland
Type onderzoek:Archeologisch: waarneming
Uitvoerder:Hollandia Archeologen
Projectleider:Drs. P.M. Floore
Opdrachtgever:Gemeente Gorinchem
Bevoegd gezag:Gemeente Gorinchem
Aanvang onderzoek:17 maart 2010
Vondsten & documentatie:Gemeentelijk depot voor archeologie Gorinchem
DANS:-

Lees ook

Reacties zijn gesloten.