Bur­gers, pau­pers en ketters

In de 16^e eeuw was Gorin­chem een rus­tige stad met onge­veer 5000 inwo­ners. De Refor­ma­tie en de Opstand tegen Spanje zorg­den voor grote ver­an­de­rin­gen. In 1572 kozen de Water­geu­zen de kant van Wil­lem van Oranje en namen ze 19 katho­lieke gees­te­lij­ken gevan­gen, die later in Brielle wer­den opge­han­gen als de Mar­te­la­ren van Gor­cum. Na 1572 werd Gorin­chem een gere­for­meerde stad met een stads­be­stuur dat geen katho­lie­ken accep­teerde. Toch ble­ven oude tra­di­ties en gewoon­ten bestaan en lie­ten de Gor­cu­mers zich niet de wet voor­schrij­ven als het ging om jaar­fees­ten, her­berg­be­zoek en brui­lof­ten. De stad was na 1572 wel­is­waar ver­an­derd op bestuur­lijk en reli­gi­eus vlak, maar het dage­lijks leven ging gro­ten­deels door zoals voorheen.