Kazerneplein geeft gehei­men bloot

GORINCHEM – Vorige week maan­dag start­te de werk­groep Archeologie van de gemeen­te Gorinchem, met de opgra­ving naar het Huis Paffenrode op het Kazerneplein. Dat gebeurt onder lei­ding van de arche­o­loog Pieter Floore, van de Universiteit van Amsterdam, die ook werd inge­scha­keld bij het onder­zoek op de Blijenhoek en het kas­teel van de Heren van Arkel bij Wijdschild.
Afgelopen dins­dag stuit­te men op de eer­ste fun­de­rin­gen van het huis. Deze week ont­dek­te men tevens een water­put en water­kel­der. Op het­zelf­de ter­rein von­den de arche­o­lo­gen ook een sloot of gracht die veel ouder is dan de res­tan­ten van het Huis Paffenrode. In deze opge­vul­de sloot lagen scher­ven uit de vijf­tien­de eeuw, zo’n hon­derd jaar voor­dat men het huis Paffenrode bouw­de.

Vijftichmaacker’
Een bij­zon­de­re vondst uit deze sloot was de afval van een zoge­naam­de ‘vijf­tich­maac­ker’. Dit was de mid­del­eeuw­se bena­ming voor iemand die rozen­kran­sen maak­te. Daar wer­den run­der­bot­ten voor gebruikt. het afval bestaat uit in repen gezaag­de run­der­bot­ten met daar­in de boor­ga­ten van de kraal­tjes. Deze vond­sten zou­den een goed beeld kun­nen geven van het leven van gegoe­de Gorcumers in de zeven­tien­de eeuw. Ranjith Jayasena, stu­dent arche­o­lo­gie in Amsterdam is erg tevre­den over de eer­ste week van de opgra­vin­gen. Jayasena is van­af het begin betrok­ken bij de opgra­vin­gen. ‘Je weet nooit wat je aan­treft als je begint,” ver­telt hij. Iedere opgra­ving die je doet is anders. Mijn stu­die­rich­ting is mid­del­eeu­wen, dus dit is per­fect. het gaat niet zozeer om de vond­sten, zoals scher­ven, maar om het dater­een van wat we opgra­ven. Dankzij aar­de­werk kun je een goe­de tijds­be­pa­ling krij­gen. Zo krijg je een beeld van de stad, die je niet uit de geschied­boe­ken kan halen”. Opgraven is gedul­dig werk. “Je moet de afwij­king heb­ben dat je het graag doet,”  lacht Ranjith Jayasena.

Historie
Rond 1595 liet de stads­pen­si­o­na­ris Adriaen van Weresteyn daar in een omvang­rijk hof een groot land­huis bou­wen. Dergelijke bin­nen­stads­tui­nen uit de zeven­tien­de eeuw waren in Nederland wat tuin­ar­chi­tec­tuur betreft toon­aan­ge­vend in de wereld. Het land­huis dat de naam ‘Huis van Paffenrode’ kreeg, is tus­sen 1755 en 1771 afge­bro­ken. In 1618 werd het gekocht door dros­saard Jacob van Paffenrode, getrouwd met Maria van Arckel. Zij, en later hun zoon Johan, waren de bekend­ste bewo­ners in de zeven­tien­de eeuw in de wereld. Later werd dit huis o.a. bewoond door dros­saard Louis Huygens van Zuylichem, de zoon van de beroem­de dich­ter Constantijn Huygens. Wegens bouw­val­lig­heid werd het gebouw in de twee­de helft van de acht­tien­de eeuw afge­bro­ken.
In 1826 werd op her ter­rein begon­nen met de bouw van een kazer­ne­com­plex. Het gedeel­te waar het land­huis heeft gestaan , is toen in gebruik geno­men als exer­ci­tie­plaats. Het kazer­ne­com­plex is in 1969 afge­bro­ken.

Taak
Van het huis zijn geen gede­tail­leer­de afbeel­din­gen bekend. De zeven­tien­de eeuw­se car­to­gra­fen Blaeu en Wijdtmans teken­den op hun plat­te­gron­den van Gorinchem op de plaats van het hui­di­ge Kazerneplein een groot land­huis met stal­len en een koets­huis omge­ven door sier­tui­nen en boom­gaard. Daar is ech­ter niet dui­de­lijk op te zien hoe het huis gebouwd. Aan de arche­o­lo­gen de taak om dit in kaart te bren­gen.

Kompas Aktief
19 augus­tus 1997

Reacties kunnen niet achtergelaten worden op dit moment.