--- title: Monnik met boek date: 2021-10-10T03:18:47Z modified: 2025-05-12T03:52:44Z permalink: "https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/enkele-vondsten/monnik-met-boek/" type: al_product status: publish excerpt: Monnik met opengeslagen boek op schoot, pijpaarde (1500-1550) wpid: 23392 al_product-cat: - Heiligenbeeld - Keramiek - "Nieuwe tijd A: 1500-1650 nC" - "Nieuwe tijd: 1500-heden" - Pijpaarde - Religie al_product-attributes: - "Materiaal:" - "Nieuwe tijd A: 1500-1650 nC" - "Periode:" - Pijpaarde - Pompstraat (1972) - Religie - "Toepassing:" - "Vindplaats:" featured_image: /wp-content/uploads/2023/10/Beeld1-scaled.jpg featured_image_alt: Monnik met boek voorzijde timestamp: 2025-05-12T03:52:44Z tags: - Heiligenbeeld - Keramiek - "Nieuwe tijd A: 1500-1650 nC" - "Nieuwe tijd: 1500-heden" - Pijpaarde - Religie - "Materiaal:" - "Periode:" - Pompstraat (1972) - "Toepassing:" - "Vindplaats:" --- **In 1972 kwam uit de Schuttersgracht, tijdens baggerwerkzaamheden voorafgaand aan de verbreding van de Pompstraat, een mal van rood aardewerk voor de productie van een zeldzaam type pijpaarden beeldjes tevoorschijn. De vondst toont aan dat tussen ca. 1500 en 1550 in Gorinchem religieuze beeldjes zijn geproduceerd.**13[![Berge, J.H. van den, R.F. van Dijk, A. van der Meulen, H. van der Meulen, S. Ostkamp & P. Smeele (2003) In Gorcum gebakken. Aardewerk, kleipijpen en wandtegels, Gorinchem.](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2019/01/in-gorcum-gebakken.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2020/04/In-Gorcum-gebakken_flipbook.pdf#page=58)**Ostkamp, S. (2003)** Gebed in eenvoud. Gebruik en productie van pijpaarden beelden in Gorcum, in: _J. H. van den Berge et al., In Gorcum gebakken. Aardewerk, kleipijpen en wandtegels_, Gorinchem, p. 56-63. [WorldCat](http://www.worldcat.org/oclc/718301970) | [PDF](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2020/04/In-Gorcum-gebakken_flipbook.pdf#page=58) (7 MB) Op welke schaal dit gebeurde is niet bekend. Met name rond 1500 was er in Nederland veel vraag naar eenvoudige persoonlijke devotionalia.14[![Ostkamp, S. (2011) Christus per dozijn, in: Vind Magazine 1, Hoorn, p. 68-73.](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2020/08/ostkamp-s-2011-christus-per-dozijn-in-vind-magazine-1-hoorn-p-68-73.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2020/08/ostkamp-s-2011-christus-per-dozijn-in-vind-magazine-1-hoorn-p-68-73.pdf)**Ostkamp, S. (2011)** Christus per dozijn, in: _Vind Magazine_ 1, Hoorn, p. 68-73. [PDF](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2020/08/ostkamp-s-2011-christus-per-dozijn-in-vind-magazine-1-hoorn-p-68-73.pdf) (2 MB) Het Gorcumse beeldje heeft de vorm van een monnik of apostel met opengeslagen boek (bijbel?) op schoot. Een tweede mal om de achterzijde van het beeldje te maken ontbreekt helaas. [![ Nal met afgietsel van gips, collectie Museum Catharijneconvent](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2021/09/Mal-voor-pijpaarden-beeldje-Catharijneconvent-900x600.jpg "Foto Museum Catharijneconvent, Ruben de Heer") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2021/09/Mal-voor-pijpaarden-beeldje-Catharijneconvent-scaled.jpg)Mal met afgietsel van gips, collectie Museum Catharijneconvent. De mal is te zien in [Museum Catharijneconvent](https://www.catharijneconvent.nl/) te Utrecht. Op verzoek van de vinder maakte het restauratieatelier van de [Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek](https://nl.wikipedia.org/wiki/Rijksdienst_voor_het_Cultureel_Erfgoed) destijds een afdruk in pijpaarde. Deze is opgenomen in de archeologische collectie van de gemeente Gorinchem. #### Vergelijkbare vondsten Ondanks de vele vondsten van pijpaarden beeldjes in de afgelopen decennia, zijn er slechts een klein aantal vergelijkbare voorbeelden bekend. In de collectie van H.J.E. van Beuningen bevindt zich een soortgelijke bodemvondst uit Edam. Op dit beeldje zijn nog resten van de vroegere beschildering aanwezig. Een ander fragment is bekend uit de bodem van Leiden. 15[![Bodemonderzoek in Leiden 11-12 Archeologisch jaarverslag 1988/1989](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2021/10/Bodemonderzoek-in-Leiden-11-12-1988-89.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2021/10/Bodemonderzoek-in-Leiden-11-12-1988-89.pdf)**Henry-Buitenhuis, E.V. (1990** Pijpaarden beeldjes uit Leidse bodem, in: _Bodemonderzoek in Leiden. Archeologisch jaarverslag 1988-1989_ 11e/12e jrg, Leiden, p. 71-76. [PDF](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2021/10/Bodemonderzoek-in-Leiden-11-12-1988-89.pdf) (61 MB) In de collectie van het [Rijksmuseum van Oudheden](https://www.rmo.nl/) bevinden zich een minder gedetailleerde [mal](https://hdl.handle.net/21.12126/148002) uit Leiden16[![Bodemonderzoek in Leiden 11-12 Archeologisch jaarverslag 1988/1989](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2021/10/Bodemonderzoek-in-Leiden-11-12-1988-89.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2021/10/Bodemonderzoek-in-Leiden-11-12-1988-89.pdf) **Kleiterp, M.E. (1990)** Een verzameling pijpaarden mallen en beeldjes uit Leiden in het Rijksmuseum van Oudheden, in: _Bodemonderzoek in Leiden. Archeologisch jaarverslag 1988-1989,_ 11e/12e jrg, Leiden, p. 77-88. [PDF](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2021/10/Bodemonderzoek-in-Leiden-11-12-1988-89.pdf) (61 MB) en een [beeldje](https://hdl.handle.net/21.12126/152366) afkomstig uit Maasdriel. Beiden worden vroeger gedateerd dan het Gorcumse exemplaar. [![Fragment beeldje van een monnik met boek gevonden in Edam, collectie H.J.E. van Beuningen.](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2021/10/heiligenbeeld-edam-van-beuningen-900x484.jpg "Foto Walter Lensink") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2021/10/heiligenbeeld-edam-van-beuningen.jpg)Beeldje gevonden in Edam, collectie H.J.E. van Beuningen.