--- title: Kantklos date: 2023-09-03T06:55:59Z modified: 2025-05-05T04:03:12Z permalink: "https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/enkele-vondsten/kantklos/" type: al_product status: publish excerpt: "Kantklos, ebbenhout, Diospyros sp. (ca. 1650-1700)\\n\\n " wpid: 25550 al_product-cat: - Kantklos - Handwerken - Hout - Hout - "Nieuwe tijd B: 1650-1850 nC" - "Nieuwe tijd: 1500-heden" - Organisch al_product-attributes: - Handwerk attribuut - Hout - Kazerneplein (1997) - KP97V154 - "Materiaal:" - "Nieuwe tijd B:1650-1850 nC" - "Periode:" - "Toepassing:" - "Vindplaats:" - "Vondstnummer:" featured_image: "https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2023/09/kantklos-Kazerneplein-Gorinchem-vz-scaled.jpg" featured_image_alt: Kantklos gevonden op het Kazerneplein Gorinchem (1997) voorzijde --- **De kantklosjes zijn tijdens een opgraving op het [Kazerneplein](https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/kazerneplein/) in 1997 gevonden in de beerput van het Huis Paffenrode.** ### Kantwerk Kant is een oud ambachtelijk product dat waarschijnlijk in de 15e eeuw in Europa werd geïntroduceerd. Men weet niet precies of het in Vlaanderen is ontstaan, of in Italië. Er was destijds een nauwe culturele samenwerking tussen Vlaanderen en Venetië. Zo kwamen Venetiaanse schilders in Vlaanderen de olieverftechniek bestuderen en gingen Vlaamse kunstenaars naar Venetië om hun schilderijen te zien. Het is wel een feit dat er altijd meer kloskant werd gemaakt dan naaldkant omdat die goedkoper was. In archieven is teruggevonden dat keizer Karel V (1500-1555) het kantklossen als leervak op de kloosterscholen invoerde. ### Kant in de 15de-17de eeuw In de 15de eeuw werden draden gebruikt als versiering aan het linnen onderhemd als randafwerking en ter versteviging om zo slijtage te voorkomen. Dankzij de uitvinding van de boekdrukkunst verschenen in de 16de eeuw veel patroonboeken. Er ontstond een bloeiende nijverheid. Via Frankrijk en Vlaanderen kwamen rijke families uit Engeland en Nederland in contact met kanthandelaren. Antwerpen, Amsterdam en met name Brugge werden centra voor de kanthandel. [![Het gezin van Dirck Bas Jacobsz, burgemeester van Amsterdam, Dirck Dircksz. van Santvoort, 1634 - 1635](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2024/01/SK-A-365-900x482.jpg "Foto Rijksmuseum Amsterdam") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2024/01/SK-A-365-scaled.jpg)Het gezin van Dirck Bas Jacobsz, burgemeester van Amsterdam, Dirck Dircksz. van Santvoort, 1634 – 1635. Kanten vonden toepassing voor kragen, manchetten, handschoenen, mutsen, zakdoeken, rond de knieën en rijlaarzen. Aan het begin van de 17de eeuw droegen de heren kragen zonder stijfsel. De dameskragen bestonden uit twee of meer lagen kant. De pijpkraag groeide uit tot molensteenkraag. Het kantklossen werd vanaf de 17de eeuw ook in de huiskamer als handwerk beoefend. De grotere kostbare stukken werden uit Vlaanderen en later ook Frankrijk geïmporteerd. [![De kantmaakster, Caspar Netscher](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2023/10/Caspar_Netscher_kantmaakster_detail-900x804.jpg "Foto Wallace Collection") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2023/10/Caspar_Netscher_kantmaakster_detail.jpg)Detail uit de kantmaakster door Caspar Netscher (1662) Wallace Collection. | _Een klosje biedt plaats voor het opgerolde garen (linnen) en de steel met bolvormig uiteinde is geschikt om de klosjes te verplaatsen. De klosjes worden altijd in paren gebruikt, twee paar tegelijk. Het aantal klosjes is eigenlijk onbeperkt. Zij volgen een vlechtpatroon met talloze mogelijkheden op een aan de ondergrond vastgeprikt patroon. De spelden geven stevigheid en stabiliteit aan het kantkloswerk._ | | --- | ### Huis Paffenrode Voorafgaand aan de bouw van een parkeergarage op het [Kazerneplein](https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/kazerneplein/) is in 1997 een archeologisch onderzoek uitgevoerd. Tijdens de opgraving ontdekten de onderzoekers resten van de 16de-eeuwse woning van de [drossaard](https://nl.wikipedia.org/wiki/Baljuw) van Gorinchem en het Land van Arkel. De woning stond bekend als het Huis Paffenrode, genoemd naar de meest bekende bewoner: Jacob van Paffenrode (± 1591-1652). Hij was gehuwd met Wilhelmina van Arkel (± 1590-1628). Het echtpaar had drie kinderen: Joan (1618-1673), Rudolf (1620-1673) en Anna (1625-1656). [![Jacob van Paffenrode](https://cdn.shortpixel.ai/client/h_300,q_lossy,ret_wait,to_webp/https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2024/01/Jacob-van-Paffenrode-1.jpg) ](https://cdn.shortpixel.ai/client/q_lossy,ret_wait,to_webp/https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2024/01/Jacob-van-Paffenrode-1.jpg)Jacob van Paffenrode Portret van Jacob van Paffenrode door J. A. van Ravesteyn (1626), collectie Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, te zien in het Gorcums Museum. [![Wilhelmina van Arkel](https://cdn.shortpixel.ai/client/h_300,q_lossy,ret_wait,to_webp/https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2024/01/Wilhelmina-van-Arkel-1.jpg) ](https://cdn.shortpixel.ai/client/q_lossy,ret_wait,to_webp/https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2024/01/Wilhelmina-van-Arkel-1.jpg)Wilhelmina van Arkel Portret van Wilhelmina van Arkel door J. A. van Ravesteyn (1626), collectie Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, te zien in het Gorcums Museum. [![Anna van Paffenrode (1625-1652)](https://cdn.shortpixel.ai/client/h_300,q_lossy,ret_wait,to_webp/https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2023/09/J.A._van_Ravesteyn_-_Portret_van_een_meisje_uit_de_familie_Van_Paffenrode_-_C329_-_Cultural_Heritage_Agency_of_the_Netherlands_Art_Collection.jpg) ](https://cdn.shortpixel.ai/client/q_lossy,ret_wait,to_webp/https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2023/09/J.A._van_Ravesteyn_-_Portret_van_een_meisje_uit_de_familie_Van_Paffenrode_-_C329_-_Cultural_Heritage_Agency_of_the_Netherlands_Art_Collection.jpg)Anna van Paffenrode (1625-1652) Portret van Anna van Paffenrode door J. A. van Ravesteyn (1629), collectie Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, te zien in het Gorcums Museum. _Jacob van Paffenrode, Wilhelmina van Arkel en hun dochter Anna op ca. 4-jarige leeftijd._ | _Jan Antonisz van Ravesteyn schilderde in 1626 Jacob van Paffenrode met een plooikraag zonder stijfsel en een sluiting aan de voorkant. Wilhelmina van Arkel draagt een liggende kraag met daaroverheen een tweede iets opstaande kraag naar de mode in Vlaanderen. Anna van Paffenrode is afgebeeld met een kraag in twee lagen en draagt grote omgeslagen manchetten._ | | --- | Militair [Joan van Paffenrode](https://nl.wikipedia.org/wiki/Joan_van_Paffenrode), was vooral bekend als toneelschrijver en bleef na de dood van zijn vader het huis bewonen (tot vóór 1682). Daarna woonde hier tot omstreeks 1686 [Lodewijk Huygens van Zuylichem](https://nl.wikipedia.org/wiki/Lodewijk_Huygens), zoon van de bekende dichter [Constantijn Huygens](https://nl.wikipedia.org/wiki/Constantijn_Huygens). In 1672 benoemde stadhouder [Willem III van Oranje](https://nl.wikipedia.org/wiki/Willem_III_van_Oranje) hem tot drossaard van Gorinchem. In deze functie maakte Huygens zich niet geliefd bij de bevolking door hogere belastingen te eisen. Hij werd aangeklaagd wegens corruptie en vervolgens uit zijn functie gezet. Lodewijk Huygens trouwde in 1674 met Jacoba Teding van Berkhout. Zij kregen acht kinderen, van wie er vijf jong overleden.