--- title: "Burgstraat | heulen (1999)" date: 2017-01-06T07:28:30Z modified: 2024-06-25T09:44:38Z permalink: "https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/burgstraat-heulen-1999/" type: page status: publish excerpt: "" wpid: 1143 featured_image: /wp-content/uploads/2017/01/Burgstraat_Heul_1_groot.jpg featured_image_alt: Burgstraat Gorinchem heulen parent: 335 ancestors: - 335 children: [] timestamp: 2024-06-25T09:44:38Z tags: [] --- ## Onder­zoek **Tij­dens een rioolsa­ne­ring in de Burgstraat te Gorin­chem op 16, 19 en 29 april 1999 zijn door Pie­ter Floore en Mar­tin Veen de res­tan­ten van twee bak­ste­nen con­struc­ties gedocumenteerd.** ![Bruggewelven, gefotografeerd richting het westen.](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/01/Burgstraat_Heul_1_groot.jpg "Foto Pieter Floore") Brug­ge­wel­ven, gefo­to­gra­feerd rich­ting het westen. De eer­ste betrof een vaste brug die vanaf het Laan­tje over het voor­ma­lige Haven­tje (nu Vis­sers­dijk) naar de oos­te­lijke uit­leg van de stad was gelegd. De con­struc­tie bestond uit drie gewel­ven waar de meest wes­te­lijke, nabij het Laan­tje, nog intact was. Deze boog bezat moge­lijk een oor­gat. De twee andere waren deels weg­ge­bro­ken voor de aan­leg van een oud riool (moge­lijk uit 1869). De meest oos­te­lijke boog­con­struc­tie had een over­span­ning van ten­min­ste 6 meter. Moge­lijk zijn er ook nog brug­res­tan­ten in de onder­grond aan­we­zig op de krui­sing met de Vis­sers­dijk en ver­der in oos­te­lijke rich­ting. Op grond van his­to­ri­sche gege­vens en car­to­gra­fie kan de gebruiks­pe­ri­ode van deze brug geda­teerd wor­den tus­sen 1596 en 1873. [![Detail kaart Gorinchem met de Burgstraat door Nicolaas Wijdtmans (ca. 1600)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/01/detail-kaart-gorinchem-omgeving-burgstraat-door-nicolaas-wijdtmans-900x358.jpg "Collectie Rijksmuseum Amsterdam") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/01/detail-kaart-gorinchem-omgeving-burgstraat-door-nicolaas-wijdtmans.jpg)Detail kaart Gorin­chem met de Burgstraat door Nico­laas Wijdt­mans (ca. 1600) ## Don­kere Heul De tweede con­struc­tie bestond uit twee gewel­ven, heu­len, van de zoge­he­ten _‘Don­kere Heul’_ die onge­veer 20 meter ten oos­ten van de krui­sing met de Kei­zer­straat het water van de Kalk­ha­ven door­voerde naar een kleine gracht ten noor­den van de Burgstraat. De heul was een circa 60 meter lange over­klui­zing onder de Vis­sers­markt en de Burgstraat die ruimte gaf aan een 40 x 50 meter groot plein met aan de noord­zijde een aan­een­ge­slo­ten rij met hui­zen en ten zui­den van de Burgstraat plaats bood aan een vis­markt­hal. Van deze oud­tijds genoemde _‘Don­kere Heul’_ zijn twee over­wel­vin­gen gedo­cu­men­teerd die een door­snede had­den van 4,6 meter. In de negen­tiende eeuw zijn deze twee heu­len dicht­ge­gooid met zand. Een voor­ma­lig man­gat aan de boven­kant was dicht­ge­zet met een vier­kante natuur­ste­nen plaat. De heul bevindt zich onge­veer op de plek waar tot het einde van de 16de eeuw de brug voor de oude Burg­poort lag. Nadat de oude Burg­poort zijn func­tie ver­loor is de brug ver­van­gen door een heul met een uit­zon­der­lijk lengte van 60 meter. De date­ring van de heul is einde 16de eeuw. Zowel de brug als de heul bevon­den zich op slechts 50 cm onder het hui­dige straat­ni­veau. De gewel­ven de brug en de heul zijn over de breedte van de nieuwe riool­sleuf (ca. 1,5 meter) en tot op een diepte van 2,5 meter onder het hui­dige straat­ni­veau ver­wij­derd, aan weers­zij­den van de riool­sleuf zijn de bak­ste­nen con­struc­ties nog steeds aanwezig. [![Overzicht onderzoekslocatie. Zie voor legenda p. 31 van de publicatie.](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/01/Burgstraat_heulen_tekening-900x486.jpg "Tekening Hollandia Archeologen") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/01/Burgstraat_heulen_tekening.jpg)Over­zicht onder­zoeks­lo­ca­tie. Zie voor legenda p. 31 van de publicatie. ## Con­clu­sies Er zijn twee belang­wek­kende arche­o­lo­gi­sche struc­tu­ren aan­ge­trof­fen bin­nen het plan­ge­bied in de Burgstraat. De vondst van de brug en de heul gaven door com­bi­na­tie van his­to­ri­sche gege­vens en arche­o­lo­gie ook dui­de­lijke aan­wij­zin­gen voor de loca­tie van de voor­ma­lige Burcht­poort, een mid­den 16de eeuws ron­deel, de Quel­ling­poort en de nieuwe Burcht­poort met het voor­ma­lige laat 16de eeuwse [bas­tion](https://nl.wikipedia.org/wiki/Bastion). Dit beves­tigt dat het gebied over de gehele lengte van de Burgstraat van zeer groot belang is voor het onder­zoek naar de Laat­mid­del­eeuwse en Nieu­we­tijdse stads­ver­ster­king. Het ver­dient daarom aan­be­ve­ling om de tij­dens dit onder­zoek aan­ge­trof­fen res­ten en de gekar­teerde loca­ties van de afzon­der­lijke struc­tu­ren met nadruk in de arche­o­lo­gi­sche waar­de­ring van dit deel van de stad op te nemen. ## Publi­ca­ties | [![Floore, P.M. (2013) Archeologische waarneming van de heulen in de Burgstraat te Gorinchem, Hollandia reeks 488, Zaandijk.](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2019/01/2011_floore.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2016/12/floore-pm-2013-archeologische-waarneming-van-de-heulen-in-de-burgstraat-te-gorinchem-hollandia-reeks-488-zaandijk.pdf) | **Floore, P.M. (2013)** Archeologische waarneming van de heulen in de Burgstraat te Gorinchem, _Hollandia reeks 488,_ Zaandijk. Flipbook \ | [PDF](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2016/12/floore-pm-2013-archeologische-waarneming-van-de-heulen-in-de-burgstraat-te-gorinchem-hollandia-reeks-488-zaandijk.pdf) (10,07 MB) | | | --- | --- | --- | --- | | [![Horsthuis, A. (1997)Wallen en poorten. Geschiedenis van de Gorinchemse vestingwerken, Gorcumse Monumentenreeks 5, Gorinchem.](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2019/03/wallenenpoorten.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2021/11/Wallen-en-poorten.pdf) | **Horsthuis, A. (1997)** Wallen en poorten. Geschiedenis van de Gorinchemse vestingwerken, _Gorcumse Monumentenreeks_ 5, Gorinchem. [WorldCat](http://www.worldcat.org/oclc/1194585672) \ | Flipbook \ | [PDF](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2021/11/Wallen-en-poorten.pdf) (5 MB) | ## Met­a­data \[table id=12 /\]