Balensteeg 18 – 24 (2004)

Onderzoek

In de ophogingslagen werden voetsporen van mens en vee aangetroffen.

In de opho­ging­sla­gen wer­den voet­spo­ren van mens en vee aan­ge­trof­fen.

In sep­tem­ber 2004 in in opdracht van de gemeen­te Gorin­chem een onder­zoek uit­ge­voerd aan de Balen­steeg. Tij­dens sloop­werk­zaam­he­den op het ter­rein stuit­te men op oude muur­res­ten onder de fun­de­rin­gen van de voor­ma­li­ge pan­den Balen­steeg 18 t/m 24. De slo­pers ver­on­der­stel­den dat de muren kade­mu­ren waren en dat zij moge­lijk een haven­tje had­den gevon­den. Er werd beslo­ten om een opgra­ving uit te voe­ren om zo inzicht te krij­gen in de aard van de aan­we­zi­ge spo­ren.

De kaart door Van Deven­ter uit omstreeks 1560 is de oud­ste afbeel­ding waar de hui­di­ge Balen­steeg op staat. Samen met de hui­di­ge Kei­zer­straat en Haven­dijk werd een woon­blok gevormd met in het mid­den en aan de oost­zij­de braak­lig­gen­de grond. In deze peri­o­de was er reeds bebou­wing aan de Balen­steeg. De hui­zen zijn ech­ter schets­ma­tig aan­ge­ge­ven, wat ver­de­re uit­spra­ken hier­over bemoei­lijkt.

Detail kaart Jacob van Deventer 1558

Detail kaart Jacob van Deven­ter 1558

Op de kaart van Blaeu (1652) is de bewo­ning dui­de­lij­ker weer­ge­ge­ven. De hui­zen heb­ben naast de bega­ne grond een ver­die­ping en een zol­der.

Detail kaart Joan Blaeu 1652

Detail kaart Joan Blaeu 1652

Op de kadas­tra­le minuut van 1832 staat geen bebou­wing op ons ter­rein aan­ge­ge­ven. De 19de eeuw­se bewo­nings­spo­ren die wer­den gevon­den zul­len dus bij bebou­wing horen die na het maken van deze kaart is aan­ge­legd.

Detail kadastrale minuut 1832

Detail kadas­tra­le minuut 1832

Zware muren

De arche­o­lo­gi­sche res­ten zijn in vijf fasen onder te ver­de­len. De eer­ste fase wordt geken­merkt door opho­ging­sla­gen. Waar­schijn­lijk is van­af de 14de-eeuw de grond enke­le malen opge­hoogd. Op een diep­te van 4,5 m onder het maai­veld (2,16 m onder N.A.P.) vin­den we de natuur­lijk afge­zet­te grij­ze klei waar­op de eer­ste opho­gings­laag ligt. Het is een bruin humeus venig laag­je. De twee­de fase begint met de bouw van een recht­hoe­kig gebouw. De fun­de­ring heeft een geschat­te breed­te van 1,4 m. Een der­ge­lij­ke zwa­re fun­de­ring doet ver­moe­den dat het hier om een groot en waar­schijn­lijk hoog gebouw gaat. De fun­de­ring is aan de noord‑, oost‑, en zuid­zij­de van het per­ceel aan­ge­trof­fen. Aan de west­kant is de begren­zing van het gebouw niet waar­ge­no­men. Na de aan­leg van de muren is de bin­nen­kant van het gebouw met grij­ze klei opge­hoogd. Tot de vond­sten uit deze fase behoort een opval­lend groot aan­tal 14de-eeuws grijs­bak­kend aar­de­werk, waar­on­der veel afval van pot­ten­bak­ke­rij­en.

Reconstructie rosmolen

Recon­struc­tie ros­mo­len

Oliemolen

In de der­de fase is het hele ter­rein opge­hoogd met scho­ne grij­ze klei. Spaar­za­me bebou­wings­res­ten uit deze fase dui­den op een voort­ge­zet­te woon-/werk­func­tie van het ter­rein. Res­tan­ten van een gro­te ron­de gepla­vei­de struc­tuur kun­nen geïn­ter­pre­teerd wor­den als onder­deel van een olie­mo­len (ros­mo­len). Tus­sen de vond­sten van deze fase bevond zich een frag­ment van een glas­oven. His­to­risch is bekend dat in de nabij gele­gen Kei­zer­straat een glas­bla­ze­rij geves­tigd was. De vier­de fase wordt gevormd door een peri­o­de waar­in het ter­rein braak gele­gen heeft. Op de kadas­tra­le minuut van 1832 zijn geen wonin­gen aan­we­zig.

Sporen van verdwenen bebouwing op de oude tuinmuur

Spo­ren van ver­dwe­nen bebou­wing op de oude tuin­muur

In de loop van de 19de-eeuw werd het ter­rein opge­deeld en kwa­men er klei­ne huis­jes op te staan. De inde­ling was nog af te lezen aan bouw­spo­ren in de tuin­muur aan de zuid­zij­de van het ter­rein. Deze muur is in de twee­de helft van de 19de eeuw de ach­ter­ge­vel van een aan­tal huis­jes geweest. De mees­te spo­ren uit deze laat­ste fase zijn bij de sloop­werk­zaam­he­den ver­dwe­nen.

Foto’s

« 1 van 3 »

Publicaties

Blonk-van den Bercken, A.L, A.A.A. Verhoeven, H. van Londen, J.W. Oudhof, G. Overmars & M.E. Lobbes (2020) Ambachtelijke productie in steden. Een inventarisatie en analyse op hoofdlijnen van archeologische aanwijzingen voor ambachtelijke productie in steden in de late middeleeuwen en nieuwe tijd, Nederlandse Archeologische Rapporten 066, Amersfoort. Blonk-van den Bercken, A.L, A.A.A. Verhoeven, H. van Londen, J.W. Oudhof, G. Overmars & M.E. Lobbes (2020)
Ambachtelijke productie in steden. Een inventarisatie en analyse op hoofdlijnen van archeologische aanwijzingen voor ambachtelijke productie in steden in de late middeleeuwen en nieuwe tijd, Nederlandse Archeologische Rapporten 066, Amersfoort, p. 91, 189.
WorldCat |Flipbook | PDF (30 MB)
Gerritsen, S. (2007) Definitief onderzoek aan de Balensteeg 18-24, gemeente Gorinchem, Hollandia reeks 54, Zaandijk. Gerritsen, S. (2007)
Definitief onderzoek aan de Balensteeg 18-24, gemeente Gorinchem, Hollandia reeks 54, Zaandijk.
Flipbook | PDF  (7,12 MB)
Gerritsen, S. (2005) Gorinchem: Balensteeg, in: Archeologische Kroniek Zuid-Holland 2004, Holland, p. 88-89. Gerritsen, S. (2005)
Gorinchem: Balensteeg, in: Archeologische Kroniek Zuid-Holland over 2004, Regionaal-historisch tijdschrift Holland 37, p. 88-89.
Flipbook | PDF (1 MB)
Oostveen, J. van (2012) Gorinchem, Balensteeg 18-24. Tabakspijpen, Tiel. Oostveen, J. van (2012)
Gorinchem, Balensteeg 18-24. Tabakspijpen, Tiel.
Flipbook | PDF  (325 kB)

Metadata

Kaart wordt gela­den, even geduld a.u.b.…

 

Archisnummer(s):7234 (onderzoeksmelding
13904 (onderzoek)
Topografische Kaart:38G
Coordinaten:126.780/426.970
Toponiem:Balensteeg 18-24
Plaats:Gorinchem
Gemeente:Gorinchem
Provincie:Zuid-Holland
Type onderzoek:archeologisch: opgraving
Uitvoerder:Hollandia Archeologen, Zaandijk
Projectleider:Drs. P.M. Floore
Opdrachtgever:Gemeente Gorinchem
Bevoegd gezag:Gemeente Gorinchem
Aanvang onderzoek:31 augustus 2004
Vondsten & documentatie:Archeologisch depot Gorinchem
DANS:https://doi.org/10.17026/dans-zng-nta8

 

Reacties kunnen niet achtergelaten worden op dit moment.