--- title: Luchtfoto uit Tweede Wereldoorlog toont Blauwe Toren date: 2017-12-02T04:18:22Z modified: 2025-06-14T08:05:11Z permalink: "https://www.archeologiegorinchem.com/luchtfoto-1944-toont-blauwe-toren/" type: post status: publish excerpt: "" wpid: 8714 categories: - Nieuws - Blauwe Toren - Buiten de Waterpoort tags: - Nieuws - Blauwe Toren - Buiten de Waterpoort - kasteel - Tweede Wereldoorlog featured_image: /wp-content/uploads/2017/12/arie_saakes-1.jpg featured_image_alt: Arie Saakes timestamp: 2025-06-14T08:05:11Z --- \[atlas­voice\] **Ama­teur­ar­che­o­loog Arie Saakes deed enkele maan­den gele­den een spec­ta­cu­laire vondst. Op een lucht­foto van de Royal Air Force uit 1944 meende hij de con­tou­ren van het don­jon van de [Blauwe Toren](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/page/blauwe-toren-1999.md) te zien.** Luchtfoto’s kun­nen veel inte­res­sante infor­ma­tie over arche­o­lo­gi­sche vind­plaat­sen ople­ve­ren, maar niet iedere opname is geschikt. [![Luchtfoto uit Tweede Wereldoorlog toont donjon Blauwe Toren in de Duveltjesgracht te Gorinchem](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/11/SAM_2090-900x566.jpg "Foto Toos Busch") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/11/SAM_2090.jpg)Arie Saakes De foto moet aller­eerst op een hel­dere, liefst koude, dag geno­men zijn. Ook tijd­stip, hoogte, reso­lu­tie en de hoek waarin de opname is gemaakt, zijn bepa­lend. Boven­dien is het zon­der goede voor­ken­nis van het gebied niet een­vou­dig te bepa­len wat je pre­cies op de foto ziet. [![Detail luchtfoto RAF 24 december 1944 11.30u](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/11/Luchtfoto_Blauwe_Toren_Gorinchem_1944a-900x491.jpg "Collectie Wageningen University WOII, © Dotka Data BV") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/11/Luchtfoto_Blauwe_Toren_Gorinchem_1944a.jpg)[Detail lucht­foto RAF 24 decem­ber 1944 11.30u, col­lec­tie Wage­nin­gen Uni­ver­sity WOII, © Dotka Data BV](https://originals.dotkadata.com/#!1&1=&bron=BWUR_WOII_RAF_USAAF&id=197401) Arie Saakes bestu­deert al vijf jaar kaar­ten en lucht­fo­to’s. In eer­ste instan­tie geloofde hij zijn ogen niet en ging daarna tien­tal­len andere luchtfoto’s onder­zoe­ken. Uit­ein­de­lijk leverde dit nog negen andere ver­ge­lijk­bare foto’s op. De opna­mes date­ren tus­sen 1933 en 1986. De kwa­li­teit is wel­is­waar wis­se­lend, maar alle negen tonen tel­kens dezelfde ronde con­tou­ren weer­spie­geld in het water van de Duveltjesgracht. [![Reconstructie ligging Blauwe Toren](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2019/05/Foto-45000-E2-CONTRAST-met-lf-44-kaart-Deventer-met-bT-en-verdedigingstoren-en-muur-opp-schaal-1-op-500-in-qgis-en-grid-44x44-mtr--900x440.jpg "Reconstructie door Arie Saakes") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2019/05/Foto-45000-E2-CONTRAST-met-lf-44-kaart-Deventer-met-bT-en-verdedigingstoren-en-muur-opp-schaal-1-op-500-in-qgis-en-grid-44x44-mtr-.jpg)Recon­struc­tie lig­ging Blauwe Toren [![Reconstructie ligging Blauwe Toren te Gorinchem](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2018/11/Reconstructie-ligging-Blauwe-Toren-Gorinchem-900x463.jpg "Reconstructie door Arie Saakes") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2018/11/Reconstructie-ligging-Blauwe-Toren-Gorinchem.jpg)Pro­jec­tie Blauwe Toren op Google Maps door Arie Saakes ## Beves­ti­ging De R.A.F. foto beves­tigt de eer­dere recon­struc­ties zoals gemaakt door Annema (zie onder). Opval­lend is wel dat de door­snede van het don­jon op de foto klei­ner lijkt dan tot dus­ver op basis van bere­ke­nin­gen werd aan­ge­no­men. Een eer­dere ver­on­der­stel­ling dat dit moge­lijk door weer­spie­ge­ling in het gracht­wa­ter werd ver­oor­zaakt gaat niet op. Op basis van de ont­werp­te­ke­ning door Jacob Kemp, waarop de [Blauwe Toren](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/page/blauwe-toren-1999.md) nog onder­deel uit­maakt van de nieuwe ves­ting ; lijkt het dat we de bin­nen­zijde van de toren zien, dus zon­der ommu­ring. De kaart van Kemp werd op schaal gete­kend. De dia­me­ter van de bin­nen­zijde van het don­jon ligt tus­sen de 26 en 27 meter. Deze afme­ting komt goed over­een met wat we op de lucht­foto zien. Maar hoe dan ook : zon­der een nader arche­o­lo­gisch onder­zoek ter plekke blijft alles voor­als­nog theorie. [![Detail stadsplattegrond door Abraham Kemp (1592-1597)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/12/detail-plattegrond-vesting-gorinchem-door-jacob-kemp-1592-1597-900x458.jpg "Hingmancollectie Nationaal Archief") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/12/detail-plattegrond-vesting-gorinchem-door-jacob-kemp-1592-1597.jpg)Detail stads­plat­te­grond door Abra­ham Kemp (1592−1597) [![Detail kaart Symon en Cornelis Jansz uit 1592](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/01/buitenwaterpoort_kaart_nationaalarchief-900x458.jpg "Hingmancollectie Nationaal Archief") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/01/buitenwaterpoort_kaart_nationaalarchief.jpg)Detail kaart Symon en Cor­ne­lis Jansz uit 1592 [![Detail stadsplattegrond door Jacob van Deventer (1558)](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/11/Detail-kaart-Jacob-van-Deventer-met-Blauwe-Toren-Gorinchem-900x383.jpg "Hingmancollectie Nationaal Archief") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/11/Detail-kaart-Jacob-van-Deventer-met-Blauwe-Toren-Gorinchem.jpg)Detail stads­plat­te­grond door Jacob van Deven­ter (1558) [![Tekening Jacob van Deventer geprojecteerd op Google Maps](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/11/Reconstructie-Blauwe-Toren-Gorinchem-900x510.jpg "Tekening door W. Annema") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/11/Reconstructie-Blauwe-Toren-Gorinchem.jpg)Teke­ning Jacob van Deven­ter gepro­jec­teerd op Google Maps ## Tweede Wereld­oor­log De foto is mid­den in de Hon­ger­win­ter bij hel­der vries­weer (Den Bilt ‑3,8°) geno­men. Opval­lend is de wir­war van loop­gra­ven en geschut­put­jes Bui­ten de Water­poort en op de ves­ting. Het gehele gebied was een maand ervoor ont­ruimd en niet lan­ger toe­gan­ke­lijk voor de bewo­ners van de stad. De aan­leg­plaats voor de veer­bo­ten is met rood krijt omcir­keld als een moge­lijk ’tar­get’ ?. Twee maan­den eer­der had men de veer­boot Gorin­chem V bij Sleeuwijk door beschie­ting tot zin­ken gebracht. Voor tech­ni­sche infor­ma­tie over de lucht­foto zie de web­site van [Dotka Data](https://originals.dotkadata.com//?id=197401#!1&id=197401) [](https://www.archeologiegorinchem.com/books/op-den-slot-tot-gorinchem/ "Op den Slot tot Gorinchem")[![Op den Slot tot Gorinchem](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2025/09/Op-den-Slot-tot-Gorinchem-249x250.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/books/op-den-slot-tot-gorinchem/ "Op den Slot tot Gorinchem")### [Op den Slot tot Gorinchem](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/books/op-den-slot-tot-gorinchem.md) Het boek behan­delt de eer­ste bouw­fase van het kas­teel van Gorin­chem (1412−1460), gebouwd door graaf … [Lees ver­der…](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/books/op-den-slot-tot-gorinchem.md) [](https://www.archeologiegorinchem.com/books/gin-gezeur-wij-varen-deur-2/ "Gin gezeur wij varen deur")[![Gin gezeur wij varen deur](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2025/01/Gin-gezeur-wij-varen-deur-250x250.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/books/gin-gezeur-wij-varen-deur-2/ "Gin gezeur wij varen deur")### [Gin gezeur wij varen deur](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/books/gin-gezeur-wij-varen-deur-2.md) De geschie­de­nis van het veer in Gorin­chem, van de mid­del­eeu­wen tot nu. Het veer was … [Lees ver­der…](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/books/gin-gezeur-wij-varen-deur-2.md) [](https://www.archeologiegorinchem.com/luchtfoto-1944-toont-blauwe-toren/ "Luchtfoto uit Tweede Wereldoorlog toont Blauwe Toren")[![Luchtfoto uit Tweede Wereldoorlog toont Blauwe Toren](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/12/arie_saakes-1-300x300.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/luchtfoto-1944-toont-blauwe-toren/ "Luchtfoto uit Tweede Wereldoorlog toont Blauwe Toren")### [Lucht­foto uit Tweede Wereld­oor­log toont Blauwe Toren](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/post/luchtfoto-1944-toont-blauwe-toren.md) Ama­teur­ar­che­o­loog Arie Saakes deed enkele maan­den gele­den een spec­ta­cu­laire vondst. Op een lucht­foto van de … [Lees ver­der…](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/post/luchtfoto-1944-toont-blauwe-toren.md) [](https://www.archeologiegorinchem.com/haalbaarheidsonderzoek-hotel-buiten-de-waterpoort-akkoord/ "Haalbaarheidsonderzoek hotel Buiten de Waterpoort")[![Haalbaarheidsonderzoek hotel Buiten de Waterpoort](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/12/Fundering-Blauwe-Toren-Gorinchem-foto-Hein-Hundertmark-300x300.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/haalbaarheidsonderzoek-hotel-buiten-de-waterpoort-akkoord/ "Haalbaarheidsonderzoek hotel Buiten de Waterpoort")### [Haal­baar­heids­on­der­zoek hotel Bui­ten de Waterpoort](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/post/haalbaarheidsonderzoek-hotel-buiten-de-waterpoort-akkoord.md) In okto­ber 2017 diende de ont­wik­ke­laar het haal­baar­heids­on­der­zoek in, ter voor­be­rei­ding op de bouw van … [Lees ver­der…](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/post/haalbaarheidsonderzoek-hotel-buiten-de-waterpoort-akkoord.md) [](https://www.archeologiegorinchem.com/twee-nieuwe-publicaties-over-de-blauwe-toren/ "Binnenkort twee nieuwe publicaties over de Blauwe Toren")[![Binnenkort twee nieuwe publicaties over de Blauwe Toren](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/11/Zij-waren-van-groote-en-zware-steenen-1-300x300.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/twee-nieuwe-publicaties-over-de-blauwe-toren/ "Binnenkort twee nieuwe publicaties over de Blauwe Toren")### [Bin­nen­kort twee nieuwe publi­ca­ties over de Blauwe Toren](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/post/twee-nieuwe-publicaties-over-de-blauwe-toren.md) Bin­nen­kort ver­schijnt de eer­ste bun­del van de Stich­ting Kas­te­len­stu­dies Neder­land (SKN). De SKN heeft als … [Lees ver­der…](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/post/twee-nieuwe-publicaties-over-de-blauwe-toren.md) [](https://www.archeologiegorinchem.com/resultaten-aanvullend-bouwhistorisch-onderzoek-buiten-de-waterpoort-bekend/ "Aanvullend bouwhistorisch onderzoek Buiten de Waterpoort")[![Aanvullend bouwhistorisch onderzoek Buiten de Waterpoort](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/11/Bouwhistorisch-onderzoekBlauwe-Toren-Gorinchem-300x300.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/resultaten-aanvullend-bouwhistorisch-onderzoek-buiten-de-waterpoort-bekend/ "Aanvullend bouwhistorisch onderzoek Buiten de Waterpoort")### [Aan­vul­lend bouw­his­to­risch onder­zoek Bui­ten de Waterpoort](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/post/resultaten-aanvullend-bouwhistorisch-onderzoek-buiten-de-waterpoort-bekend.md) Gemeente Gorin­chem ont­ving eind okto­ber de resul­ta­ten van het haal­baar­heids­on­der­zoek over het inpas­sen van archeologische … [Lees ver­der…](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/post/resultaten-aanvullend-bouwhistorisch-onderzoek-buiten-de-waterpoort-bekend.md) [](https://www.archeologiegorinchem.com/booronderzoek-buiten-de-waterpoort/ "Booronderzoek Buiten de Waterpoort")[![Booronderzoek Buiten de Waterpoort](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/09/Gorinchem-Buiten-de-Waterpoort-booronderzoek-2017-082-1-300x300.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/booronderzoek-buiten-de-waterpoort/ "Booronderzoek Buiten de Waterpoort")### [Boor­on­der­zoek Bui­ten de Waterpoort](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/post/booronderzoek-buiten-de-waterpoort.md) Woens­dag 30 augus­tus wer­den rond de eer­der bij arche­o­lo­gisch onder­zoek aan­ge­trof­fen muur­res­ten Bui­ten de Waterpoort … [Lees ver­der…](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/post/booronderzoek-buiten-de-waterpoort.md) [](https://www.archeologiegorinchem.com/groen-licht-voor-haalbaarheidsonderzoek/ "Groen licht voor onderzoek haalbaarheid inpassen vondsten")[![Groen licht voor onderzoek haalbaarheid inpassen vondsten](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/07/35597266333_f3526a6791_o-300x300.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/groen-licht-voor-haalbaarheidsonderzoek/ "Groen licht voor onderzoek haalbaarheid inpassen vondsten")### [Groen licht voor onder­zoek haal­baar­heid inpas­sen vondsten](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/post/groen-licht-voor-haalbaarheidsonderzoek.md) De ver­gun­ning­hou­der van het nieuw te bou­wen hotel Bui­ten de Water­poort heeft een voor­stel gedaan … [Lees ver­der…](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/post/groen-licht-voor-haalbaarheidsonderzoek.md) [](https://www.archeologiegorinchem.com/evaluatie-onderzoek-buiten-de-waterpoort/ "Evaluatierapport onderzoek Buiten de Waterpoort")[![Evaluatierapport onderzoek Buiten de Waterpoort](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/03/Buiten-de-waterpoort_00000000012-300x300.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/evaluatie-onderzoek-buiten-de-waterpoort/ "Evaluatierapport onderzoek Buiten de Waterpoort")### [Eva­lu­a­tie­rap­port onder­zoek Bui­ten de Waterpoort](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/post/evaluatie-onderzoek-buiten-de-waterpoort.md) Het eva­lu­a­tie­rap­port van het arche­o­lo­gisch onder­zoek in het kader van de ver­gun­nings­pro­ce­dure voor de bouw … [Lees ver­der…](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/post/evaluatie-onderzoek-buiten-de-waterpoort.md) [](https://www.archeologiegorinchem.com/krabsteeg-1983/ "De Blauwe Toren in de Krabsteeg")[![De Blauwe Toren in de Krabsteeg](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/04/Blauwe_Toren_1984_2-300x300.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/krabsteeg-1983/ "De Blauwe Toren in de Krabsteeg")### [De Blauwe Toren in de Krabsteeg](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/post/krabsteeg-1983.md) In 1983 kwam in een bouw­put ten zui­den van de Krab­steeg, tegen­woor­dig Schut­ters­gracht, een zeer … [Lees ver­der…](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/post/krabsteeg-1983.md) [](https://www.archeologiegorinchem.com/buiten-de-waterpoort/ "Buiten de Waterpoort")[![Buiten de Waterpoort](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/03/Buiten-de-waterpoort_00000000005-300x300.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/buiten-de-waterpoort/ "Buiten de Waterpoort")### [Bui­ten de Waterpoort](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/post/buiten-de-waterpoort.md) Een foto-impres­­sie van het arche­o­lo­gisch onder­zoek naar de gevon­den muur­res­ten Bui­ten de Water­poort in Gorinchem. … [Lees ver­der…](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/post/buiten-de-waterpoort.md) [](https://www.archeologiegorinchem.com/wat-kun-je-met-de-blauwe-toren/ "De Blauwe Toren, wat kunnen we ermee")[![De Blauwe Toren, wat kunnen we ermee](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/03/Wat-kun-je-met-de-Blauwe-Toren-lezingenavond-Oud-Gorcum-300x300.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/wat-kun-je-met-de-blauwe-toren/ "De Blauwe Toren, wat kunnen we ermee")### [De Blauwe Toren, wat kun­nen we ermee](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/post/wat-kun-je-met-de-blauwe-toren.md) De opgra­ving van de fun­de­rin­gen Bui­ten de Water­poort te Gorin­chem houdt de gemoe­de­ren in de … [Lees ver­der…](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/post/wat-kun-je-met-de-blauwe-toren.md) [](https://www.archeologiegorinchem.com/tekeningen-blauwe-toren/ "Reconstructie ligging Blauwe Toren")[![Reconstructie ligging Blauwe Toren](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/02/Blauwe_Toren_Annema-1-300x300.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/tekeningen-blauwe-toren/ "Reconstructie ligging Blauwe Toren")### [Recon­struc­tie lig­ging Blauwe Toren](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/post/tekeningen-blauwe-toren.md) Er leven nog veel vra­gen over de exacte lig­ging van de res­ten van het voor­ma­lige kasteelcomplex … [Lees ver­der…](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/post/tekeningen-blauwe-toren.md) [](https://www.archeologiegorinchem.com/vestingtoren/ "Vestingtoren")[![Vestingtoren](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2017/01/Buitenwaterpoort-1-300x300.jpg) ](https://www.archeologiegorinchem.com/vestingtoren/ "Vestingtoren")### [Ves­ting­to­ren](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/post/vestingtoren.md) Eind novem­ber deden arche­o­lo­gen van SOB Research bij een proef­sleu­ven­on­der­zoek een bij­zon­dere vondst in het … [Lees ver­der…](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/post/vestingtoren.md)