--- title: "Helmsteeg: wonen, koekenbakken, koffie branden en meer" date: 2024-05-19T06:30:23Z modified: 2026-09-17T06:06:00Z permalink: "https://www.archeologiegorinchem.com/helmsteeg/" type: post status: publish excerpt: "" wpid: 27588 categories: - Nieuws - Helmsteeg - Langendijk tags: - Nieuws - Helmsteeg - Langendijk - Gorinchem - Hoogstraat - kerk - opgraving featured_image: /wp-content/uploads/2024/11/Oven-Helmsteeg-1-14-Gorinchem.jpg featured_image_alt: Oven Helmsteeg 1-14 Gorinchem timestamp: 2026-09-17T06:06:00Z --- [](https://www.addtoany.com/add_to/whatsapp?linkurl=https%3A%2F%2Fwww.archeologiegorinchem.com%2Fhelmsteeg%2F&linkname=Helmsteeg%3A%20wonen%2C%20koekenbakken%2C%20koffie%20branden%20en%20meer "WhatsApp")[](https://www.addtoany.com/add_to/facebook?linkurl=https%3A%2F%2Fwww.archeologiegorinchem.com%2Fhelmsteeg%2F&linkname=Helmsteeg%3A%20wonen%2C%20koekenbakken%2C%20koffie%20branden%20en%20meer "Facebook")[](https://www.addtoany.com/add_to/x?linkurl=https%3A%2F%2Fwww.archeologiegorinchem.com%2Fhelmsteeg%2F&linkname=Helmsteeg%3A%20wonen%2C%20koekenbakken%2C%20koffie%20branden%20en%20meer "X")[](https://www.addtoany.com/add_to/pinterest?linkurl=https%3A%2F%2Fwww.archeologiegorinchem.com%2Fhelmsteeg%2F&linkname=Helmsteeg%3A%20wonen%2C%20koekenbakken%2C%20koffie%20branden%20en%20meer "Pinterest")[](https://www.addtoany.com/add_to/linkedin?linkurl=https%3A%2F%2Fwww.archeologiegorinchem.com%2Fhelmsteeg%2F&linkname=Helmsteeg%3A%20wonen%2C%20koekenbakken%2C%20koffie%20branden%20en%20meer "LinkedIn")[](https://www.addtoany.com/add_to/email?linkurl=https%3A%2F%2Fwww.archeologiegorinchem.com%2Fhelmsteeg%2F&linkname=Helmsteeg%3A%20wonen%2C%20koekenbakken%2C%20koffie%20branden%20en%20meer "Email")[](https://www.addtoany.com/add_to/print?linkurl=https%3A%2F%2Fwww.archeologiegorinchem.com%2Fhelmsteeg%2F&linkname=Helmsteeg%3A%20wonen%2C%20koekenbakken%2C%20koffie%20branden%20en%20meer "Print") **In juli en september 2022 is een archeologische begeleiding uitgevoerd ter hoogte van de Helmsteeg 1 tot en met 14 in het centrum van Gorinchem. Hier zijn in bestaande gebouwen nieuwe woningen gerealiseerd, waarvoor de funderingen versterkt moesten worden. Daarvoor moest tot circa. 2,55 m +N.A.P. grond worden uitgegraven wat zou kunnen leiden tot verstoring van archeologische resten.** Met het onderzoek zijn archeologische sporen, structuren en vondsten aangetroffen van de [late middeleeuwen](https://nl.wikipedia.org/wiki/Late_middeleeuwen) tot en met de [nieuwe tijd](https://nl.wikipedia.org/wiki/Nieuwe_tijd) (1250 tot nu). [![Deel van de kaart van Joan Blaeu uit 1652. De panden aan de Helmsteeg zijn in rood gemarkeerd.](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2025/01/Blaeu-Helmsteeg-detail.jpg "Foto Bibliothèque nationale de France") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2025/01/Blaeu-Helmsteeg-scaled.jpg)Deel van de kaart door Joan Blaeu uit 1652. De panden aan de Helmsteeg zijn in rood gemarkeerd. De bodemopbouw is in kaart gebracht aan de hand van grondboringen. De vermoedelijke natuurlijke afzettingen van de [Linge](https://nl.wikipedia.org/wiki/Linge_(rivier)) bevinden zich rond 1,0 m -N.A.P. Daarop zijn ophogingslagen aanwezig. De aard van de opgebrachte grond aan de zijde van de Hoogstraat verschilt met de opgebrachte grond aan de Langendijk. Het vermoeden dat de Langendijk ouder is dan de Hoogstraat lijkt aan de hand van de verkregen resultaten aannemelijk. ## Vier gebouwen De oudste structuren, het stedelijke ophogingspakket niet meegerekend, dateren uit de 14de eeuw. In totaal waren vier gebouwen te onderscheiden: een gebouw aan de Hoogstraat met daarachter een aanbouw, een gebouw parallel aan de Helmsteeg en twee gebouwen aan de Langendijk. In het gebouw aan de Hoogstraat bevond zich waarschijnlijk een kelder. Het gebouw aan de Helmsteeg had met zekerheid een kelder, die later als beerkelder in gebruikt was genomen. In een pand aan de Langendijk was een schouw aanwezig. [![Resten van een 14de eeuwse schouw](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2024/05/Helmsteeg-1-14-Gorinchem-schouw-900x600.jpg "Foto Hollandia Archeologen") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2024/05/Helmsteeg-1-14-Gorinchem-schouw-scaled.jpg)Resten van een 14de eeuwse schouw Deze gebouwen ondergingen in de 19de eeuw grote veranderingen.In de periode tussen de 14de eeuw en de 19de eeuw werden voornamelijk (water)kelders gebouwd. De meeste sporen waren dateerbaar in de 19de en 20de eeuw. Waaronder ook structuren die te associëren waren met de handel in koloniale waren, koeken bakken en koffie branden door de firma R.J. de Kroes. Vanzelfsprekend sloeg men hier ook goederen op. [![Sleutelgat-vormige oven uit de 19de/20ste eeuw.](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2024/05/Helmsteeg-1-14-Gorinchem-900x600.jpg "Foto Hollandia Archeologen") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2024/05/Helmsteeg-1-14-Gorinchem-scaled.jpg)Sleutelgat-vormige oven uit de 19de/20ste eeuw. ## Vondsten Tijdens de opgraving zijn weinig vondsten gedaan. Het betreft voornamelijk complete of gefragmenteerde wandtegels uit de 17de eeuw. Uit deze periode dateert ook een lakenloodje uit [Tiverton](https://nl.wikipedia.org/wiki/Tiverton_(Devon)), Groot-Brittannië. Enkele oudere vondsten betreffen natuurstenen ornamenten van waarschijnlijk de laatmiddeleeuwse Grote Kerk, enkele Belgische haardstenen uit de 16de eeuw en een paar potscherven uit de 14de eeuw. \[Best\_Wordpress\_Gallery id=”441″ gal\_title=”Haardsteen Judit Helmsteeg”\] _Haardsteen met voorstelling Judit onthoofdt Holofernes (ca. 1525-1575)_ De graafwerkzaamheden beperkten zich tot ca. 0,6 m onder het vloerniveau (tot 2,55 m +NAP). Hierdoor zijn niet alle archeologische sporen en structuren binnen het onderzoeksgebied volledig onderzocht. De meeste resten ouder dan de 19de eeuw zijn in situ bewaard gebleven en bevinden zich nog onder de nieuwe vloer. **[Bewerken](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-admin/admin.php?page=tablepress&action=edit&table_id=188)** | [![Wonen, werken, koeken bakken, koffie branden en de opslag van Koloniale waar in Gorinchem.](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2024/05/Helmsteeg-1-14-2022.jpg "Wonen, werken, koeken bakken, koffie branden en de opslag van Koloniale waar in Gorinchem.") ](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2024/05/1148.-Gorinchem-Helmsteeg-1-14-AB-concept-1.1.pdf) | **K.T. Salomons en S.A. Landskroon (2024)** Wonen, werken, koeken bakken, koffie branden en de opslag van Koloniale waar in Gorinchem. De archeologische opgraving (variant AB) aan de Helmsteeg 1-14, gemeente Gorinchem (ZH), _Hollandia reeks_ 1148, Zaandijk/Rotterdam. [PDF](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2024/05/1148.-Gorinchem-Helmsteeg-1-14-AB-concept-1.1.pdf) (37 MB) | | --- | --- |