Buiten de Waterpoort 2 – 6 (2016−2017)

Foto: SOB Research, Heinenoord.

Yn 'e perioade fan 21 oant 25 novimber 2016 en 13 oant 17 maart 2017, SOB-ûndersyk archeologysk ûndersyk útfierd yn 'e foarm fan in Ynventarisaasjefjildûndersyk troch middel fan Proefsleuven en Argeologysk Tafersjoch op 'e oanlis fan in bouput op it terrein fan it plangebiet Buiten de Waterpoort 2 – 6.

It ûndersyk waard útfierd yn it ramt fan de fergunningsbetingsten foar de bou fan in hotel. It oerflak fan it plangebiet is sawat 1250 kante meter. It oerflak fan it ûndersyksgebiet is sawat 470 kante meter. Dit giet om de bouput foar it nije hotel, dy't sawat 43 by 11 meter mjit.

Oersjochkaart fan it ûndersyksgebiet

De bouput waard oanlein oant in djipte fan 2.47 meter +NAP (sawat 3.6 meter ûnder de boppekant fan it besteande dyklichem). Fan dat nivo ôf sille fundearringssleatten útgroeven wurde oant in djipte fan 1.97 meter +NAP. Op basis fan mûnlinge ynformaasje sille tusken de oanlis fan 'e graafput en it graven fan 'e fundearringssleatten peallen oanlein wurde oant in djipte fan sawat 18 meter ûnder it nivo fan 'e graafput.

Konklúzjes

Op basis fan 'e resultaten dy't út it ûndersyk helle binne, kinne de folgjende konklúzjes lutsen wurde:

1. De boaiemstruktuer yn it ûndersyksgebiet oant it oanleine bougebiet op sawat 2.47 meter +NAP bestiet allinnich út antropogene opfollagen, besteande út sânpakketten mei puinfragmenten, kalkfragmenten en kiezels en lagen mei stienpuin. Yn it stúdzjegebiet helle de antropogene opheffingslagen nei it noarden, sadat de stratigrafy ynterpretearre wurde kin as in ferhege dyklichem. De top fan 'e mooglike natuerlike Tiel-ôfsetting waard mooglik berikt yn it boarhol (Boarhol nr. 10) op in djipte fan 2.90 meter ûnder it konstruearre oerflak (2.47 meter +NAP), op 0.43 meter -NAP. Dit giet om in frij skjinne grize klaailaach. By dit profyl hat it laachpakket in dikte fan teminsten 5.90 meter. By it ûndersykjen fan de Keizerstrjitte 1Smole, L. & J. Dijkstra (2005)
   Gorinchem, opgraving Keizerstraat 2a, ADC-rapport 349, Amersfoort.
   PDF (3 MB) en de Bale Alley 2S. Gerritsen, mei bydrage fan RF van Dijk
   Eindûndersyk Balensteeg 18 – 24, gemeente Gorinchem; Zaandijk; 2007; Hollandia-searje nr. 54.
   Download (7,12 MB)
    in ferlykbere klaailaach waard fûn op in nivo fan respektivelik 0.90 meter boppe seenivo en 0.70 meter boppe seenivo. Yn de Balensteeg lei dizze klaailaach boppe in ferhege laach út de 14e iuw.^de iuw mei bakstien- en leisteenfragminten en is dêrom ek ynterpretearre as in ferhege laach. It kin net útsletten wurde dat de grize klaailaach dy't fûn is yn Boarring nûmer 10 op 2.90 meter ûnder it oerflak ek in ferhege laach betreft. Uteinlik omfette de oare útfierde boaroperaasjes it boarjen fan stiennen op folle djippere nivo's, oant in maksimale djipte fan 5.15 meter ûnder it oerflak (2.87 meter -NAP).
2. Binnen it ûndersyksgebiet waarden oerbliuwsels fan (sub-)resinte fûneminten en in flier fûn. Dit giet om fûneminten makke fan bakstien en beton en in flier makke fan semint/beton. Dizze archeologyske spoaren kinne ynterpretearre wurde as oerbliuwsels fan gebouwen út 'e twadde helte fan 'e 20e iuw.^e ieu.
3. Binnen it ûndersyksgebiet waarden oerbliuwsels fûn fan in rûne festingtoer, de stedsmuorre en mooglike gebouwen oan 'e binnenkant fan 'e stedsmuorre. Oan 'e binnenkant fan 'e stedsmuorre waarden ek bakstiennen kantelebôgen en in mooglike trepkonstruksje fûn, dy't relatearre binne oan 'e kantele oan 'e binnenkant fan 'e stedsmuorre. Seis mei natuerstien ôfmakke skutten waarden fûn yn 'e stedsmuorre en de toer.

Efterkant fan in slúfgat

De bakstiennen struktueren fan dizze ferdigeningswurken binne yn situ bewarre bleaun oant in maksimale hichte fan 3.28 meter +NAP (sawat 0.80 meter boppe de boaiem fan 'e nij oanleine bouput) en binne wierskynlik noch oanwêzich oant in djipte fan teminsten 3.0-4.0 meter ûnder de boaiem fan 'e bouput. De neamde archeologyske oerbliuwsels geane oer de oerbliuwsels fan 'e earste stiennen stedsmuorre fan Gorinchem. It is bekend dat fan om 1382 hinne, nei't de stedsrjochten ferliend wiene, de ierden stedsmuorren fan Gorinchem ferfongen waarden troch in stiennen muorre. De fûne archeologyske oerbliuwsels kinne dêrom datearre wurde út it lêste diel fan 'e 14e iuw.^de iuw, wat befêstige wurdt troch de grutte fan 'e brûkte stiennen en de merken fan 'e stienhouwer op 'e natuerstien. It is mooglik dat it diel fan 'e lette midsiuwske fersterkingen dat letter ûntdutsen waard, ek tsjinne as grins foar it foarplein fan it kastielkompleks. Blauwe Toer, dat yn 'e twadde helte fan 'e 15e^de ieu yn opdracht fan Karel de Stoute is oanlein.

Detaillearre kaart om 1600 hinne dy't de oerbliuwsels fan 'e Blauwe Toer en de âlde wâlen sjen lit

It diel fan 'e lette midsiuwske fersterkingen dat by it ûndersyk fûn is, is noch te sjen op in âlde kaart út 1592 en waard koart ûnderhâlden as stedsmuorre nei't it kastiel sloopt wie. Om 1612 hinne wiene de let-midsiuwske fersterkingen folslein ferdwûn en op it plak fan it ûndersyksgebiet wie in dyklichem mei in kade, ynklusyf in brede heul (in ûnderlieding ûnder de kade)

Oanbefellings

Op basis fan sawol de fysike as de ynhâldlike kritearia, lykas fêstlein yn 'e subproses Evaluaasje fan 'e KNA 4.0, Bylage IV, is der in archeologyske side dy't it behâld wurdich achte wurdt.

• It bepalen fan 'e kontoer fan 'e besteande fundearringslagen ûnder de festingtoer en de stedsmuorre troch middel fan grûnboarrings late net ta it winske resultaat. Op basis fan 'e útfierde boarrings kin lykwols konkludearre wurde dat it opkommende metselwurk fan sawol de toer as de stedsmuorre noch oanwêzich is yn 'e ûndergrûn oant in djipte fan teminsten 3.20 oant 4.00 meter ûnder it konstruearre oerflak. It oanjaan fan in kontoer fan 'e fundearringslagen om 'e festingtoer en stedsmuorre hinne, benammen om te bepalen wêr't peallen pleatst wurde kinne sûnder de archeologyske oerbliuwsels te beskeadigjen, is net echt mooglik op basis fan 'e resultaten dy't mei it boarjen helle binne. Op de berikte boardiepten is it net mooglik om mei wissichheid te bepalen oft it boarjen in platte laach, in stik pún of in losse stien tsjinkommen is. Dizze metoade fan boaiemboarjen en de resultaten dy't dêrmei krigen wurde, jouwe gjin foldwaande en wis net betroubere basis om in oanpast pealplan op te basearjen. Dêrom wurdt oanrikkemandearre dat ûndersyk, ynstee fan boarjen, mear wissichheid moat jaan oangeande de kontoer fan 'e fûneminten ûnder de toer en de stedsmuorre. Om de krekte djipte fan 'e ûnderkant fan 'e stedsmuorre en de toer en de breedte fan 'e lagen te bepalen, koenen meganyske stienboarrings mear dúdlikens jaan;
• It is oan te rieden dat it graven fan 'e fundearringssleatten ûnder archeologysk tafersjoch útfierd wurdt;
• Mei it each op de aard fan 'e archeologyske side, dy't it behâld wurdich is, wurdt oanrikkemandearre dat it safolle mooglik in situ bewarre wurdt en, wêr mooglik, dat it bouplan sa oanpast wurdt dat behâld in situ garandearre is;
• Om behâld in situ yn 'e takomst te garandearjen en fierdere skea oan 'e archeologyske oerbliuwsels te foarkommen, wurdt oanrikkemandearre dat it plak de status fan gemeentlik archeologysk monumint krijt.