---
title: Zakhorloge
date: 2019-08-29T12:15:24Z
modified: 2026-10-27T05:26:43Z
permalink: "https://www.archeologiegorinchem.com/projectenoverzicht/enkele-vondsten/zakhorloge-john-cotsworth/"
type: al_product
status: publish
excerpt: Zakhorloge, John Cotsworth, Londen (1637-1732)
wpid: 15510
al_product-cat:
  - Persoonlijke bezittingen
  - Koperlegering
  - Metaal
  - "Nieuwe tijd B: 1650-1850 nC"
  - "Nieuwe tijd: 1500-heden"
  - Zakhorloge
al_product-attributes:
  - Koperlegering
  - "Materiaal:"
  - "Nieuwe tijd B:1650-1850 nC"
  - Nieuwstad 7a t/m d (2009)
  - "Periode:"
  - Persoonlijk bezit
  - "Toepassing:"
  - "Vindplaats:"
featured_image: /wp-content/uploads/2019/10/Zakhorloge-gevonden-tijdens-een-opgraving-aan-de-Nieuwstad-te-Gorinchem.jpg
featured_image_alt: Zakhorloge gevonden tijdens een opgraving aan de Nieuwstad te Gorinchem
timestamp: 2026-10-27T05:26:43Z
tags:
  - Persoonlijke bezittingen
  - Koperlegering
  - Metaal
  - "Nieuwe tijd B: 1650-1850 nC"
  - "Nieuwe tijd: 1500-heden"
  - Zakhorloge
  - "Materiaal:"
  - "Nieuwe tijd B:1650-1850 nC"
  - Nieuwstad 7a t/m d (2009)
  - "Periode:"
  - Persoonlijk bezit
  - "Toepassing:"
  - "Vindplaats:"
---

**Zakhorloge gemaakt door John Cotsworth, Londen (1637-1732), gevonden in een beerput tijdens een opgraving aan de [Nieuwstad](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/wp-mfa-exports/page/nieuwstad-7a-tm-d-2009.md) in Gorinchem (2009)**

John Cotsworth was een klokken- en horlogemaker in Londen. Hij werkte in Fleet Street en werd bijna honderd jaar oud. Zijn klokken en horloges zijn nu nog gewild bij verzamelaars.

## Opleiding

John Cotsworth werd geboren in 1637. Zijn naam wordt soms ook als Cossworth geschreven. Hij ging in de leer bij Nicholas Coxeter en daarna bij de bekende klokkenmaker Jeremy Gregory. Op 5 juli 1669 werd hij lid van de [Clockmakers’ Company](https://www.clockmakers.org/the-company/history), het gilde van de klokkenmakers in Londen. Vanaf dat moment mocht hij een eigen werkplaats hebben. Waarschijnlijk was hij ook graveur. Dat had hij mogelijk geleerd van Jeremy Gregory, die uit het gilde van de goudsmeden kwam.

## Werkplaats in Fleet Street

Cotsworth had zijn werkplaats in Fleet Street, in de parochie St. Dunstan’s-in-the-West. In 1698 huurde hij voor 13 jaar een winkel naast de kerk, bij Clifford’s Inn Lane. Op zijn klokken zette hij soms zijn adres: ‘John Cotsworth in Fleete Streete’. In 1723 zwoer hij trouw aan de Engelse koning. In die lijst staat hij als ‘Watchmaker, Fleetstreet’. Tussen 1674 en 1694 leidde Cotsworth vijf leerlingen op. De bekendste was **Edward Crouch**. Hij kwam in 1682 bij Cotsworth in de leer. In 1719 werd hij Master, de hoogste functie in de Clockmakers’ Company.

## Klokken en horloges

Cotsworth maakte verschillende soorten uurwerken:

- **Staande klokken** die een maand lopen zonder dat je ze hoeft op te winden. Een voorbeeld is een klok van walnotenhout met inlegwerk uit het eind van de 17e eeuw.
- **Tafelklokken** in een kast van rood schildpad of met marqueterie. Dat is inlegwerk van verschillende houtsoorten. De achterplaat is vaak versierd met gegraveerde tulpen en bladranken.
- **Zakhorloges** met een verge-uurwerk (spillegang) en twee zilveren kasten, gemaakt rond 1700. Ze zijn gesigneerd ‘Jno. Cotsworth, London’.

## Oudste inwoner van de parochie

John Cotsworth stierf in 1732, waarschijnlijk 95 jaar oud. Toen hij overleed, werd hij beschreven als ‘aged near 100, formerly a watchmaker in Fleet Street and the oldest inhabitant of St. Dunstan’s Parish’. In zijn testament liet hij £50 na aan elk van zijn twee kleinzonen. Zij waren de zonen van zijn dochter Elizabeth.

## Bronnen

- [Bonhams, staande klok van John Cotsworth](https://www.bonhams.com/auction/27786/lot/61/a-late-17th-century-walnut-inlaid-longcase-clock-of-one-month-duration-john-cotsworth-london/)
- [Toovey’s, tafelklok van John Cotsworth](https://www.tooveys.com/sale-results/clocks-and-barometers/1829/1/)
- [Cogs and Pieces, zakhorloge van John Cotsworth](https://www.cogsandpieces.com/pocket-watch-1306/)
- [London Westminster and Middlesex Family History Society, Oaths of Allegiance 1723](https://lwmfhs.org/oaths-of-allegiance-in-1723/)

[![Willem Claesz Heda, Stilleven met roemer en horloge, 1629, collectie Mauritshuis](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2019/08/Willem-Claesz-Heda-Stilleven-met-roemer-en-horloge-1629-Mauritshuis-900x603.jpg "Collectie Mauritshuis")

](https://www.archeologiegorinchem.com/wp-content/uploads/2019/08/Willem-Claesz-Heda-Stilleven-met-roemer-en-horloge-1629-Mauritshuis.jpg)Willem Claesz Heda, Stilleven met horloge (1629)